Korte samenvatting per denker
IMAW
Introducti e maatschappijwetenschappen: de moderne samenleving
Marx: Het historisch materialisme: veranderingen in de wijze waarop in het bestaan wordt verzien,
verklaren de loop van de geschiedenis. Er was er een groeiende ongelijkheid tussen de arbeiders
(proletariaat) en kapitaalbezitters (bourgeoisie) door het kapitalisme. De arbeiders zouden zich
bewust worden van hun positie en een revolutie starten, waarna er een communistisch systeem zou
ontstaan. Werk is een verhandelbaar goed geworden (commodificatie). De arbeidsdeling zou zorgen
voor vervreemding.
Durkheim: de samenleving bestaat onafhankelijk van het individu en is beperkend voor individueel
en groepsgedrag. Stond ook wel bekend als het functionalisme. Individuen zijn onderling afhankelijk
van elkaar. Social facts zijn belangrijk/spelen een belangrijke rol en werken beperkend. Er zijn
structuren in de samenleving die als functie hebben om de cohesie te bewaken door allerlei relaties
en bindingen die mensen onderling hebben waardoor solidariteit wordt gevormd, die de normen en
waarden in de samenleving en in groeperingen sneller zullen volgen. Cohesie in moderne
samenlevingen ontstaat door een arbeidsdeling. Rituelen zorgen voor collectieve binding. Bij anomie
ontstaat er normloosheid doordat er een extreme gebeurtenis heeft plaatsgevonden. (hij heeft
verschillende vormen van zelfmoord beschreven).
Parsons: Parsons beargumenteert dat een systeem zichzelf in stand probeert te houden en zo orde
handhaaft en socialiserende instituties dragen daaraan bij. Hij volgde een structureel-
functionalistische zienswijze dat een cultureel systeem met normen en waarden bijdraagt aan de
cohesie in de samenleving. Er is dus één gedeeld waardensysteem. Criteria modernisering:
Vaardigheden en prestatie > overerving en toekenning op basis van kenmerken
Universalistisch (gelijkheid) > particularistisch (verbijzonderen)
Specialisatie > algemeen/diffuus
Emotionele neutraliteit/objectiviteit > affectie
Individualistisch/egocentrisch > collectivistisch
Merton: Anomie bestaat in de gevallen wanneer de doelen en de middelen niet door middel van
normen en waarden op elkaar zijn afgestemd. Deviantie ontstaat wanneer er geen overeenstemming
is tussen de cultureel goedgekeurde doelen van de samenleving en de institutionele middelen om
deze te realiseren. Er zijn verschillende manieren waarop mensen kunnen reageren op het
goals/means dilemma.
Weber: In het protestantisme ontstond er een ethiek waarbij het nodig was om hard te werken en
simpel te leven, omdat dit een teken zou kunnen zijn dat je in de hemel zou belanden (predestinatie).
Dit zorgde er onbedoeld voor dat het kapitalisme zich ontwikkelde en uitbreidde. Hij was een
constructivist en geloofde dat de werkelijkheid waarin we leven een constructie is van de
werkelijkheid. Mensen creëren de werkelijkheid in hun hoofd. Een ideaaltype is een manier van
beschrijven van sociale verschijnselen, die laat zien wat de ‘logische’ interne samenhang van dat
verschijnsel is. Sociaal handelen is handelen van mensen gericht op andere mensen, dat is ingebed in
een sociale context. Er zijn 4 vormen van sociaal handelen, en twee ervan zijn rationeel.
Rationalisering is de toenemende dominantie van doel-rationeel handelen. Dit gebeurde op drie
terreinen: de opkomst van het moderne kapitalisme (1. economie), bureaucratisering (2.
IMAW
Introducti e maatschappijwetenschappen: de moderne samenleving
Marx: Het historisch materialisme: veranderingen in de wijze waarop in het bestaan wordt verzien,
verklaren de loop van de geschiedenis. Er was er een groeiende ongelijkheid tussen de arbeiders
(proletariaat) en kapitaalbezitters (bourgeoisie) door het kapitalisme. De arbeiders zouden zich
bewust worden van hun positie en een revolutie starten, waarna er een communistisch systeem zou
ontstaan. Werk is een verhandelbaar goed geworden (commodificatie). De arbeidsdeling zou zorgen
voor vervreemding.
Durkheim: de samenleving bestaat onafhankelijk van het individu en is beperkend voor individueel
en groepsgedrag. Stond ook wel bekend als het functionalisme. Individuen zijn onderling afhankelijk
van elkaar. Social facts zijn belangrijk/spelen een belangrijke rol en werken beperkend. Er zijn
structuren in de samenleving die als functie hebben om de cohesie te bewaken door allerlei relaties
en bindingen die mensen onderling hebben waardoor solidariteit wordt gevormd, die de normen en
waarden in de samenleving en in groeperingen sneller zullen volgen. Cohesie in moderne
samenlevingen ontstaat door een arbeidsdeling. Rituelen zorgen voor collectieve binding. Bij anomie
ontstaat er normloosheid doordat er een extreme gebeurtenis heeft plaatsgevonden. (hij heeft
verschillende vormen van zelfmoord beschreven).
Parsons: Parsons beargumenteert dat een systeem zichzelf in stand probeert te houden en zo orde
handhaaft en socialiserende instituties dragen daaraan bij. Hij volgde een structureel-
functionalistische zienswijze dat een cultureel systeem met normen en waarden bijdraagt aan de
cohesie in de samenleving. Er is dus één gedeeld waardensysteem. Criteria modernisering:
Vaardigheden en prestatie > overerving en toekenning op basis van kenmerken
Universalistisch (gelijkheid) > particularistisch (verbijzonderen)
Specialisatie > algemeen/diffuus
Emotionele neutraliteit/objectiviteit > affectie
Individualistisch/egocentrisch > collectivistisch
Merton: Anomie bestaat in de gevallen wanneer de doelen en de middelen niet door middel van
normen en waarden op elkaar zijn afgestemd. Deviantie ontstaat wanneer er geen overeenstemming
is tussen de cultureel goedgekeurde doelen van de samenleving en de institutionele middelen om
deze te realiseren. Er zijn verschillende manieren waarop mensen kunnen reageren op het
goals/means dilemma.
Weber: In het protestantisme ontstond er een ethiek waarbij het nodig was om hard te werken en
simpel te leven, omdat dit een teken zou kunnen zijn dat je in de hemel zou belanden (predestinatie).
Dit zorgde er onbedoeld voor dat het kapitalisme zich ontwikkelde en uitbreidde. Hij was een
constructivist en geloofde dat de werkelijkheid waarin we leven een constructie is van de
werkelijkheid. Mensen creëren de werkelijkheid in hun hoofd. Een ideaaltype is een manier van
beschrijven van sociale verschijnselen, die laat zien wat de ‘logische’ interne samenhang van dat
verschijnsel is. Sociaal handelen is handelen van mensen gericht op andere mensen, dat is ingebed in
een sociale context. Er zijn 4 vormen van sociaal handelen, en twee ervan zijn rationeel.
Rationalisering is de toenemende dominantie van doel-rationeel handelen. Dit gebeurde op drie
terreinen: de opkomst van het moderne kapitalisme (1. economie), bureaucratisering (2.
