1
Op weg naar meesterschap D: het leren stimuleren
1. Leren, een complex, divers & onzichtbaar fenomeen
Wat is leren?
Intentioneel leren = met de bedoeling om iets te leren, bewust gaan leren
Incidenteel leren = niet bewust gaan leren, het gebeurt gewoon
Operant leren = leren door het goede gedrag te gaan belonen, op die manier
gaat het gedrag meer voorkomen
Leren
Ø Gebeurt in verschillende contexten (plaats)
Ø Heeft een verschillende aard
Ø Heeft te maken met verschillende inhouden
Ø Gaat door gedurende onze volledige ontwikkeling (levenslang leren)
Het leren gebeurt op verschillende manieren:
Ø Door theorie te verwerken
Ø Door in interactie te gaan met anderen
Ø Door zaken concreet te ervaren of erover te reflecteren
Leren:
Ø Buitenschools leren
o Eerder formeel
o Eerder intentioneel
Ø Schools leren
o Eerder informeel
o Eerder incidenteel
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
, 2
De belangrijkste stromingen van visies op leren:
Ø Behaviorisme
Ø Cognitivisme
Ø Constructivisme
Ø Connectivisme
Een behavioristische visie op leren:
Ø De omgeving bepaalt wat iemand doet & leert
Ø Watson
Ø Het onderzoeken van het zintuiglijk, direct & objectief waarneembaar
gedrag van mens & dier staat centraal
Ø Black-box-benadering waarbij de relatie tussen prikkel & gedrag wordt
bestudeerd
Ø Stimulus = de prikkel die van buitenaf een invloed heeft op het
organisme
Ø Respons = de waarneembare reactie van het organisme op de stimulus
Ø Deze visie op leren laat de mentale (leer)processen tussen stimulus &
respons buiten beschouwing
Prikkel —> Lerende —> Gedrag
De behavioristisch getinte omschrijvingen van leren leggen een sterke nadruk op
waarneembare gedragsverandering(en) als resultaat van een leerproces
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
, 3
Een cognitivistische visie op leren:
Ø Cognitieve revolutie
Ø Informatietheoretische benadering waarbij leren gaat over het verwerken
& opslaan van informatie (computermodel)
Ø We kunnen het gedrag van mensen vergelijken met de werking van een
computer, een soort informatie verwerkend systeem
o Input: informatie uit de omgeving selecteert & opneemt om hier
vervolgens betekenis aan te geven
o Verwerking: deze informatie codeert, actief bewerkt & voorziet
van een persoonlijk betekenis om die daarna op te slaan als nieuwe
kennis in het langetermijngeheugen
o Output: op basis van die informatiebeveiliging beslissingen neemt
of betekenisvolle handelingen stelt
Ø Jerome Bruner
o De mens wordt gezien als een wezen dat voortdurend, altijd &
overal, zelfstandig & actief informatie zoekt & creatief verwerkt
& uiteindelijk zo richting geeft aan zijn gedrag
o Elke mens heeft een kennisstructuur, een representatiesysteem
o De mens als betekenisgever staat centraal
Ø David Ausubel
o Er ontstaat een nieuwe kennisstructuur ontstaat wanneer een
lerende nieuwe kennis integreert, door te koppelen aan al
aanwezige ankerbegrippen
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
, 4
Een constructivistische visie op leren:
Ø Kennis & leren als een actief proces van kennisconstructie
Ø De kennis van elk individu is subjectieve kennis
Ø Het leerproces = actief, betekenis verlenend (constructief), cumulatief,
zelfregulerend & doelgericht
o De lerende verwerkt informatie op een actieve wijze tot
persoonlijke kennis
o Het menselijk leren gebeurt ook in interactie met andere lerenden
o De leraar gidst & begeleidt de leerprocessen bij de lerenden
o Leren is een constructief/opbouwend proces waarbij we informatie
omvormen tot kennis via een subjectieve betekenisverlening
o De rijpingsfase van het kind bepaalt de kwaliteit van kennis
o Cumulatief: er wordt gebouwd op de voorkennis
o Zelfregulering: heeft betrekking tot metacognitieve aspecten van
het leren waarbij een lerende in staat is zijn eigen leerproces in
handen te nemen, te bewaken, bij te sturen, …
Ø Belangrijk dat de lerenden een doel krijgen om naartoe te werken
Een connectivistische visie op leren:
Ø ‘Technologie’ & ‘verbinding’ worden gezien als leeractiviteiten
Ø Veranderingen met betrekking tot waarmee, hoe & waar we leren
Leren = een mentaal proces waarbij als gevolg van leeractiviteiten een relatief
stabiele gedragsverandering tot stand komt
Kenmerken van leren
Declaratieve kennis = de kennis van allerlei feiten, begrippen, regels, principes,
wetten, …
Procedurele kennis = betrekking tot handelingen & vaardigheden die we volgens
de regels van de kunst moeten uitvoeren
Sommige gedragsveranderingen rekenen we niet tot het leren:
Ø Toeval
Ø Rijping
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
Op weg naar meesterschap D: het leren stimuleren
1. Leren, een complex, divers & onzichtbaar fenomeen
Wat is leren?
Intentioneel leren = met de bedoeling om iets te leren, bewust gaan leren
Incidenteel leren = niet bewust gaan leren, het gebeurt gewoon
Operant leren = leren door het goede gedrag te gaan belonen, op die manier
gaat het gedrag meer voorkomen
Leren
Ø Gebeurt in verschillende contexten (plaats)
Ø Heeft een verschillende aard
Ø Heeft te maken met verschillende inhouden
Ø Gaat door gedurende onze volledige ontwikkeling (levenslang leren)
Het leren gebeurt op verschillende manieren:
Ø Door theorie te verwerken
Ø Door in interactie te gaan met anderen
Ø Door zaken concreet te ervaren of erover te reflecteren
Leren:
Ø Buitenschools leren
o Eerder formeel
o Eerder intentioneel
Ø Schools leren
o Eerder informeel
o Eerder incidenteel
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
, 2
De belangrijkste stromingen van visies op leren:
Ø Behaviorisme
Ø Cognitivisme
Ø Constructivisme
Ø Connectivisme
Een behavioristische visie op leren:
Ø De omgeving bepaalt wat iemand doet & leert
Ø Watson
Ø Het onderzoeken van het zintuiglijk, direct & objectief waarneembaar
gedrag van mens & dier staat centraal
Ø Black-box-benadering waarbij de relatie tussen prikkel & gedrag wordt
bestudeerd
Ø Stimulus = de prikkel die van buitenaf een invloed heeft op het
organisme
Ø Respons = de waarneembare reactie van het organisme op de stimulus
Ø Deze visie op leren laat de mentale (leer)processen tussen stimulus &
respons buiten beschouwing
Prikkel —> Lerende —> Gedrag
De behavioristisch getinte omschrijvingen van leren leggen een sterke nadruk op
waarneembare gedragsverandering(en) als resultaat van een leerproces
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
, 3
Een cognitivistische visie op leren:
Ø Cognitieve revolutie
Ø Informatietheoretische benadering waarbij leren gaat over het verwerken
& opslaan van informatie (computermodel)
Ø We kunnen het gedrag van mensen vergelijken met de werking van een
computer, een soort informatie verwerkend systeem
o Input: informatie uit de omgeving selecteert & opneemt om hier
vervolgens betekenis aan te geven
o Verwerking: deze informatie codeert, actief bewerkt & voorziet
van een persoonlijk betekenis om die daarna op te slaan als nieuwe
kennis in het langetermijngeheugen
o Output: op basis van die informatiebeveiliging beslissingen neemt
of betekenisvolle handelingen stelt
Ø Jerome Bruner
o De mens wordt gezien als een wezen dat voortdurend, altijd &
overal, zelfstandig & actief informatie zoekt & creatief verwerkt
& uiteindelijk zo richting geeft aan zijn gedrag
o Elke mens heeft een kennisstructuur, een representatiesysteem
o De mens als betekenisgever staat centraal
Ø David Ausubel
o Er ontstaat een nieuwe kennisstructuur ontstaat wanneer een
lerende nieuwe kennis integreert, door te koppelen aan al
aanwezige ankerbegrippen
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
, 4
Een constructivistische visie op leren:
Ø Kennis & leren als een actief proces van kennisconstructie
Ø De kennis van elk individu is subjectieve kennis
Ø Het leerproces = actief, betekenis verlenend (constructief), cumulatief,
zelfregulerend & doelgericht
o De lerende verwerkt informatie op een actieve wijze tot
persoonlijke kennis
o Het menselijk leren gebeurt ook in interactie met andere lerenden
o De leraar gidst & begeleidt de leerprocessen bij de lerenden
o Leren is een constructief/opbouwend proces waarbij we informatie
omvormen tot kennis via een subjectieve betekenisverlening
o De rijpingsfase van het kind bepaalt de kwaliteit van kennis
o Cumulatief: er wordt gebouwd op de voorkennis
o Zelfregulering: heeft betrekking tot metacognitieve aspecten van
het leren waarbij een lerende in staat is zijn eigen leerproces in
handen te nemen, te bewaken, bij te sturen, …
Ø Belangrijk dat de lerenden een doel krijgen om naartoe te werken
Een connectivistische visie op leren:
Ø ‘Technologie’ & ‘verbinding’ worden gezien als leeractiviteiten
Ø Veranderingen met betrekking tot waarmee, hoe & waar we leren
Leren = een mentaal proces waarbij als gevolg van leeractiviteiten een relatief
stabiele gedragsverandering tot stand komt
Kenmerken van leren
Declaratieve kennis = de kennis van allerlei feiten, begrippen, regels, principes,
wetten, …
Procedurele kennis = betrekking tot handelingen & vaardigheden die we volgens
de regels van de kunst moeten uitvoeren
Sommige gedragsveranderingen rekenen we niet tot het leren:
Ø Toeval
Ø Rijping
Op weg naar meesterschap D Maury de Schuyter
