Samenvatting Fysiologie en pathologie gastro-intestinaal stelsel

Fysiologie en pathologie van het gastro-
intestinaal stelsel
1. Overzicht van de belangrijkste symptomen
1. Anorexia
 Eetlustvermindering organische of psychogene basis
2. Vermagering
 Gevolg zijn van anorexia of verminderde resorptie en vertering
 Een andere aandoening kanker, diabetes, mellitus, …
3. Nausea = misselijkheid
 Veroorzaakt een onaangenaam gevoel in de maag en een
afkeer van voedsel
 Gevolg vaneen afgenomen motiliteit van:
 Maag
 Duodenum
 Proximale dundarm
 Faciale bleekheid, verhoogde zweetsecretie, bradycardie trage
pols, bloeddrukdaling en speekselvloed  hevige nausea
4. Vomitus of emesis = braken
 Onstspant de slokdarm en is er een hevige contractie van het
diafragma en de buikspieren  maaginhoud krachtig naar
boven gewerkt wordt
 Te langdurig braken:
 Minder ernstige problemen: beschadiging van de mond-
en keelmucosa, aantasting van het tandglazuur, pijnlijke
buikwand, …
 Meer ernstige problemen: deshydratatie,
electrolietenverlies, oesofagitis, slokdarm- en
cardiascheuren, …
 Hematemesis = bloedbraken
 Langdurig braken of slokdarm- of maagbloeding
 Retentiebraken
 Ruikt meestal slecht
 Braaksel een fecale geur  geen passage meer mogelijk
in de darmen
 Fecaloid braken
 Lijkt sterk op vloeibare stoelgang
5. Reflux, regurgitatie en ruminatie
 Maaginhoud terug naar de slokdarm, keel of mond  zonder
tussenkomst van het braakcentrum in de hersenen geleggen 
zonder typische braakbewegingen
 Reflux
 Terugvloei van de zure maaginhoud naar slokdarm, keel
of mond  doorheen een defecte onderste slokdarm-
sfincter  pyrosis zuurbranden
 Regurgitatie

,  Terugstroming van maaginhoud met mondjesmaat door
motiliteitsstoornissen
 Ruminatie = herkauwen
 Voedsel soms onbewust terug tot in de mond gewerkt
wordt  nadien weer ingeslikt
6. Dysfagie
 Het voedsel niet normaal passeert  nadat het is doorgeslikt
 Pijnloos of pijnlijk zijn
 Motiliteitsstoornissen van de slokdarm
 Meteen dysfagie voor vloeibaar en vast voedsel
 Obstructieve stoornissen
 Eerst enkel dysfagie voor vast voedsel  later ook
voor vloeibaar voedsel
 = ‘progressieve’ dysfagie
7. Odynofagie
 Pijn bij het slikken meestal door een ontsteking
8. Pyrosis
 Zuurbranden of een branderig gevoel vanuit de maagstreek
 De oorzaak is meestal reflux
 Pyrosis-klachten kunnen een hartinfarct stimuleren
 Ernst van de zuurbranden staat los van de graad van
oesofagitis slokdarmontsteking
 Niet eens een oesofagitis te hebben en toch kan je veel
last hebben van zuurbranden
9. Singultus
 Hikken
 Vermoedelijk door prikkeling van het diafragma door bv. grote
brokken voedsel die door de slokdarm passeren
 Aandoening buiten het gastro-intestinale stelsel  hik
veroorzaken bv nierinsufficiëntie (gestegen ureum in het bloed)
10. Borborygmi
 Geluiden in de buik
 Luide ingewandsgeluiden  gevolg van te sterke dammotiliteit
 door de aanwezigheid van te veel gas of vocht in de darmen
11. Ructus
 Doorgeslikte boeren (aerofagie)
 Optreden bij:
 Stress
 Te snel eten
 Gevolg zijn van:
 Bepaalde bovenbuikaandoeningen
12. Foetor ex ore
 Een onaangename geur in de mond
 Gevolg zijn van:
 Slecht kunstgebit
 Slechte mondhygiëne

,  Gingivale onsteking
 Respiratoire aandoeningen
 Aandoeningen van de mond- en keelholte
 Vaak ’s morgens bij het wakker worden aanwezig  ’s nachts
bijna geen speekselproductie en kunnen bacteriën uitgroeien
13. Meteorisme
 Een opgezette buik
 Gevolg zijn van:
 Gasophoping in de darmen door motiliteitsstoornissen bv
bij zeer sedentaire personen
 Extra gasontwikkeling door aeofagie of voedsel dat bij
vertering veel gasvorming veroorzaakt bv bonen, erwten,
uien, …
 Antibiotica die de darmflora beïnvloeden
14. Flatulentie
 Winderigheid
 Ontstaat doordat:
 Darmgassen naar buiten geloosd worden
15. Diarree
 Afwijkingen in de stoelgangsgewoonten voordoen in termen
van te veel, te frequent, te plat
 Veroorzaakt door:
 Gestoorde darmmotiliteit met afgenomen vochtresorptie
en toegenomen vochtsecretie
 Acute diarree:
 Dagenlang aanhouden  ‘snel’ over
 Gevolg zijn van:
 Acute stress
 Een infectie
 Een toxisch effect bv medicatie
 Veroorzaakt door:
 Exogeen agens
 LET OP
 Deshydratatie
 Electrolietenverlies of electrolietenstoornissen
 Antidiarreïca nuttig bij uitgesproken diarree
 Antibiotica zelden nodig
 Tijdelijk restenarm dieet aanbevolen
 Therapeutisch probleem
 Chronische diarree:
 Langer dan 3 weken duren
 Meestal veroorzaakt door een endogeen
gastrointestinaal probleem Crohn, coeliakie, …
 Vooral een diagnostisch probleem
 Een adequate behandeling is pas mogelijk als de
etiologie gekend is
 Vaak bij inflammatoire darmziekten Chrohn, colitis ulcerosa

,  LET OP:
 Vermagering
 Deficiënties aan vitaminen en voedoingsstoffen
Treden enkel op bij beschadiging van de darmmucosa
16. Obstipatie
 = constipatie of verstopping
 De definitie drukt zich dus uit in termen van:
 Verminderde frequentie
 Verminderde hoeveelheid
 Te harde consistentie
 2 soorten obstipatie:
 Constipatie van het colon geen fruit, groenten
 Te weinig darminhoud bv restenarme voeding
 Door te trage colonmotoriek bv zwangerschap
 Constipatie van het rectum = dyschezie
 Door afstompen van defecatiereflex mensen die hele
dag de stoelgang ophouden (nadien ook niet meer kunnen
gaan), anale scheurtjes
Door verslapte spieren van buikwand en

bekkenbodem ouderen, vrouwen die vaak zijn bevallen
 Soms ‘overloop-diarree’
Faecalomen = stoelgang heel hard

lang niet naar wc kunnen gaan

voorkomen: pediatrie en geriatrie

 Zeldzame keer blijkt obstipatie een aangeboren afwijking te
zijn
 Meestal is de obstipatie verworven en het gevolg van:
 Ouderdom vertonen heel vaak obstipatie door colonverwijding
of andere oorzaken
 Immobiliteit door een te sedentair leven of secundair aan andere
pathologie gevolg vermindering van de darmperistaltiek
 Slechte eetgewoonten te weinig vezels op het menu
 Slechte defecatiegewoonten stoelgang te vaak ophouden, de
defecatie uitstellen, te weinig tijd nemen om te defeceren
 Ileus het verdwijnen van darmtransit door mechanische
darmopstopping of darmparalyse
 Psychogene basis situatieve obstipatie bij verandering van
omgeving bv op vakantie gaan, …
 Atone obstipatie bv bij depressie, anorexia nervosa,
zwangerschap
 Proctogene obstipatie stoelgang opgehouden in het rectum
 Medicatie neveneffecten op obstipatie bv narcotisch analgetica,
ijzerpreparaten
 Organische darmaandoeningen bv diverticulose,
coloncarcinoom, …