Samenvatting Algemene Economie
Inhoud
7 Productie, inkomens en bestedingen Macro-economie ................................................................ 4
7.1 Inleiding .................................................................................................................................. 4
7.2 Productie toegevoegde waarde en factorvergoedingen ........................................................ 4
7.3 Voorraden .............................................................................................................................. 5
7.4 Soorten factorvergoedingen ................................................................................................... 6
7.5 Bruto- versus nettoproduct .................................................................................................... 6
7.6 Fundamentele gelijkheid tss product, inkomen en bestedingen ............................................ 7
7.7 Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid .................. 7
7.8 Eenvoudige economische kringloop ....................................................................................... 8
7.9 BBP, NNI, binnenlandse bestedingen en besteding van het binnenlands product ................. 8
7.9.1 Uitbreiding: bestedingen bij gesloten economie met overheid ..................................... 9
7.9.2 Uitbreiding: bestedingen bij open economie met overheid ......................................... 10
7.10 Financieringstekorten en -overschotten ............................................................................... 11
7.11 De nationale rekening van België ......................................................................................... 11
7.12 Waarderingsproblemen........................................................................................................ 12
7.12.1 Waarderingsproblemen: ............................................................................................... 12
7.12.2 Bbp als welvaartsindicator ............................................................................................ 12
7.13 Uitschakeling van de prijsinvloed ......................................................................................... 13
7.14 De impliciete prijsindex van het bbp .................................................................................... 14
7.15 Vergelijking tss landen .......................................................................................................... 15
7.15.1 Welvaartsindicatoren: .................................................................................................. 15
7.16 Besluit ................................................................................................................................... 16
9 Macro-economisch evenwicht op KT en LT .................................................................................. 17
9.1 Inleiding ................................................................................................................................ 17
9.2 De aggregatieve vraag .......................................................................................................... 17
9.2.1 Afleiding van de aggregatieve vraagcurve .................................................................... 17
9.2.2 Verschuiving van de aggregatieve vraagcurve .............................................................. 18
9.3 Het aggregatieve aanbod op KT ............................................................................................ 18
9.3.1 Afleiding van de aggregatieve aanbodcurve ................................................................. 18
9.3.2 Verschuiving van de aggregatieve aanbodscurve op KT ............................................... 19
9.4 Het aggregatieve aanbod op LT ............................................................................................ 19
9.4.1 Toepassing: jaarlijkse verandering in het natuurlijk outputniveau ............................... 20
9.5 Van korte naar lange termijn ................................................................................................ 20
1
, 9.5.1 Verschuivingen van de AA-curve .................................................................................. 20
9.6 Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken ................................................. 21
9.6.1 Vraagschokken.............................................................................................................. 21
9.6.2 Aanbodschokken .......................................................................................................... 22
9.7 Besluit ................................................................................................................................... 23
10 Consumptie, investeringen en de AV ....................................................................................... 24
10.1 Inleiding ................................................................................................................................ 24
10.2 De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie ................................................ 25
10.2.1 De consumptiefunctie .................................................................................................. 25
10.2.2 De spaarfunctie............................................................................................................. 26
10.2.3 Andere bep. factoren van consumptie (en sparen) . Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
10.3 De investeringsfunctie .......................................................................................................... 27
10.3.1 De rol van de rentevoet ................................................................................................ 27
10.4 Macro-economisch evenwicht ............................................................................................. 29
10.4.1 Model en cijfervoorbeeld ............................................................................................. 29
10.4.2 Grafisch......................................................................................................................... 30
10.5 De spaarparadox................................................................................................................... 31
10.6 De investeringsmultiplicator ................................................................................................ 31
10.7 Besluit ................................................................................................................................... 32
11 De budgettaire politiek ............................................................................................................. 33
11.1 Inleiding ................................................................................................................................ 33
11.2 Macro-economische betekenis van de overheid .................................................................. 33
11.3 Nieuwe economische geldkringloop van een gesloten economie met overheid.................. 35
11.4 Evenwichtsvoorwaarden ...................................................................................................... 35
11.5 Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen ............................................................. 35
11.6 Discretionair budgettair beleid vs. automatische stabilisatorwerking .................................. 37
11.7 Automatische stabilisatoren ................................................................................................. 40
11.8 Budgettaire politiek en overheidstekort ............................................................................... 42
11.9 Effectiviteit van de budgettaire politiek ............................................................................... 43
11.10 De overheidsschuld .......................................................................................................... 44
11.11 Het cyclisch-neutraal overheidssaldo ............................................................................... 45
11.12 Besluit ............................................................................................................................... 46
12 De monetaire politieke ............................................................................................................. 48
12.1 Inleiding ................................................................................................................................ 48
12.2 De geldhoeveelheid .............................................................................................................. 48
12.3 Het geldaanbod .................................................................................................................... 49
2
, 12.3.1 Het aanbod van basisgeld ............................................................................................. 49
12.3.2 Het aanbod van giraal geld ........................................................................................... 51
12.3.3 Een geldaanbodmodel .................................................................................................. 53
12.4 De vraag naar geld ................................................................................................................ 55
12.4.1 Het inkomen als determinant van de geldvraag ........................................................... 55
12.4.2 De rentevoet als determinant van de geldvraag ........................................................... 55
12.5 Geldmarktevenwicht ............................................................................................................ 57
12.6 Monetaire politiek ................................................................................................................ 58
12.7 Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model ........................... 59
12.8 De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken .................................................................... 63
12.9 Besluit ................................................................................................................................... 64
13 Werkloosheid, inflatie en Phillips-curve ................................................................................... 66
13.1 Inleiding ................................................................................................................................ 66
13.2 Werkloosheid ....................................................................................................................... 66
13.2.1 Werkloosheid en inactiviteit ......................................................................................... 68
13.2.2 Arbeidsmarktproblemen België .................................................................................... 69
13.2.3 De natuurlijke werkloosheid ......................................................................................... 70
13.2.4 Veranderingen in de natuurlijke werkloosheid ............................................................. 73
13.2.5 Afwijkingen van de natuurlijke werkloosheid: conjuncturele werkloosheid................. 74
13.3 Inflatie .................................................................................................................................. 76
13.3.1 Inflatie en inflatiemaatstaven ....................................................................................... 76
13.3.2 Vraaginflatie en kosteninflatie ...................................................................................... 77
13.3.3 De monetaire verklaring van inflatie ............................................................................ 78
13.4 Phillips-curve ........................................................................................................................ 79
13.5 Besluit ................................................................................................................................... 82
14 De internationale economie ..................................................................................................... 83
14.1 Inleiding ................................................................................................................................ 83
14.2 Het belang van de internationale handel ............................................................................. 83
14.3 Effect van internationale handel op de aggregatieve vraag ................................................. 84
14.3.1 De aggregatieve vraag in een open econ met overheid ............................................... 84
14.3.2 Het macro-economisch evenwicht ............................................................................... 85
14.4 Verklaring voor internationale handel en voordelen van vrijhandel .................................... 86
14.4.1 Theorie van comparatieve kostenverschillen ............................................................... 86
Gastcollege zie ppt ............................................................................................................................... 88
Proefexamen economie ....................................................................................................................... 88
3
, 7 Productie, inkomens en bestedingen
Macro-economie
7.1 Inleiding
Micro-economie Macro-economie
Gaat na hoe individuen en bedrijven Bekijkt het geaggregeerde niveau en bestudeert
(individuele economische agenten) beslissingen vraagstukken die de economie als geheel
nemen. (Heeft dus voornamelijk betrekking op beïnvloeden. (Heeft dus vnl betrekking op het
allocatie-en distributieprobleem) stabilisatieprobleem).
Verklaring zoeken voor de evolutie van
economische aggregaten zoals nationaal
product, werkloosheid, inflatie, saldo
betalingsbalans,…
De nationale boekhouding bestudeert de evolutie en de samenstelling van de voornaamste macro-
economische indicatoren. = cruciaal cijfermateriaal binnen de macro-economie.
Hierbinnen staat centraal: de boekhoudkundige gelijkheid tussen de waarde van de productie
(nationaal product), de gecreëerde inkomens (nationaal inkomen) en de omvang van de bestedingen
van het nationaal product .
Cruciaal concept: bruto binnenlands product (bbp)
7.2 Productie toegevoegde waarde en factorvergoedingen
Productie: econ goederen en diensten, menselijke behoeften voldoen en nut creëren.
➔ verloopt in verschillende stadia waarbij meestal verschillende bedrijven betrokken zijn. In elk
stadium wordt er toegevoegde waarde gecreëerd.
*! Toegevoegde waarde: de waarde van de voortgebrachte goederen verminderd met de waarde
van de verbruikte intermediaire goederen = A - M = W
*! Verbruikte intermediaire goederen: economische goederen en diensten die van andere bedrijven
w betrokken en als input gebruikt w bij de eigen productie. Vb. leer voor schoenen
*! Finale goederen: goed dat in een bep. periode w voortgebracht en dat in diezelfde periode NIET in
een volgende productiefase is opgegaan.
*! Factorvergoeding: het inkomen (vergoeding van de productiefactoren) binnen een bedrijf wordt
gecreëerd door het verschil te nemen tss de waarde van de voortgebrachte goederen (A) en de
intermediaire goederen (M). = F = A - M
• 4 productiefasen met telkens een apart bedrijf.
• We veronderstellen dat de volledige opbrengst in elke fase tijdens dezelfde periode w
doorverkocht aan de volgende productiefase.
• De toegevoegde waarden w gebruikt voor de vergoeding van de productiefactoren.
W=A–M=F
4
Inhoud
7 Productie, inkomens en bestedingen Macro-economie ................................................................ 4
7.1 Inleiding .................................................................................................................................. 4
7.2 Productie toegevoegde waarde en factorvergoedingen ........................................................ 4
7.3 Voorraden .............................................................................................................................. 5
7.4 Soorten factorvergoedingen ................................................................................................... 6
7.5 Bruto- versus nettoproduct .................................................................................................... 6
7.6 Fundamentele gelijkheid tss product, inkomen en bestedingen ............................................ 7
7.7 Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid .................. 7
7.8 Eenvoudige economische kringloop ....................................................................................... 8
7.9 BBP, NNI, binnenlandse bestedingen en besteding van het binnenlands product ................. 8
7.9.1 Uitbreiding: bestedingen bij gesloten economie met overheid ..................................... 9
7.9.2 Uitbreiding: bestedingen bij open economie met overheid ......................................... 10
7.10 Financieringstekorten en -overschotten ............................................................................... 11
7.11 De nationale rekening van België ......................................................................................... 11
7.12 Waarderingsproblemen........................................................................................................ 12
7.12.1 Waarderingsproblemen: ............................................................................................... 12
7.12.2 Bbp als welvaartsindicator ............................................................................................ 12
7.13 Uitschakeling van de prijsinvloed ......................................................................................... 13
7.14 De impliciete prijsindex van het bbp .................................................................................... 14
7.15 Vergelijking tss landen .......................................................................................................... 15
7.15.1 Welvaartsindicatoren: .................................................................................................. 15
7.16 Besluit ................................................................................................................................... 16
9 Macro-economisch evenwicht op KT en LT .................................................................................. 17
9.1 Inleiding ................................................................................................................................ 17
9.2 De aggregatieve vraag .......................................................................................................... 17
9.2.1 Afleiding van de aggregatieve vraagcurve .................................................................... 17
9.2.2 Verschuiving van de aggregatieve vraagcurve .............................................................. 18
9.3 Het aggregatieve aanbod op KT ............................................................................................ 18
9.3.1 Afleiding van de aggregatieve aanbodcurve ................................................................. 18
9.3.2 Verschuiving van de aggregatieve aanbodscurve op KT ............................................... 19
9.4 Het aggregatieve aanbod op LT ............................................................................................ 19
9.4.1 Toepassing: jaarlijkse verandering in het natuurlijk outputniveau ............................... 20
9.5 Van korte naar lange termijn ................................................................................................ 20
1
, 9.5.1 Verschuivingen van de AA-curve .................................................................................. 20
9.6 Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken ................................................. 21
9.6.1 Vraagschokken.............................................................................................................. 21
9.6.2 Aanbodschokken .......................................................................................................... 22
9.7 Besluit ................................................................................................................................... 23
10 Consumptie, investeringen en de AV ....................................................................................... 24
10.1 Inleiding ................................................................................................................................ 24
10.2 De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie ................................................ 25
10.2.1 De consumptiefunctie .................................................................................................. 25
10.2.2 De spaarfunctie............................................................................................................. 26
10.2.3 Andere bep. factoren van consumptie (en sparen) . Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
10.3 De investeringsfunctie .......................................................................................................... 27
10.3.1 De rol van de rentevoet ................................................................................................ 27
10.4 Macro-economisch evenwicht ............................................................................................. 29
10.4.1 Model en cijfervoorbeeld ............................................................................................. 29
10.4.2 Grafisch......................................................................................................................... 30
10.5 De spaarparadox................................................................................................................... 31
10.6 De investeringsmultiplicator ................................................................................................ 31
10.7 Besluit ................................................................................................................................... 32
11 De budgettaire politiek ............................................................................................................. 33
11.1 Inleiding ................................................................................................................................ 33
11.2 Macro-economische betekenis van de overheid .................................................................. 33
11.3 Nieuwe economische geldkringloop van een gesloten economie met overheid.................. 35
11.4 Evenwichtsvoorwaarden ...................................................................................................... 35
11.5 Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen ............................................................. 35
11.6 Discretionair budgettair beleid vs. automatische stabilisatorwerking .................................. 37
11.7 Automatische stabilisatoren ................................................................................................. 40
11.8 Budgettaire politiek en overheidstekort ............................................................................... 42
11.9 Effectiviteit van de budgettaire politiek ............................................................................... 43
11.10 De overheidsschuld .......................................................................................................... 44
11.11 Het cyclisch-neutraal overheidssaldo ............................................................................... 45
11.12 Besluit ............................................................................................................................... 46
12 De monetaire politieke ............................................................................................................. 48
12.1 Inleiding ................................................................................................................................ 48
12.2 De geldhoeveelheid .............................................................................................................. 48
12.3 Het geldaanbod .................................................................................................................... 49
2
, 12.3.1 Het aanbod van basisgeld ............................................................................................. 49
12.3.2 Het aanbod van giraal geld ........................................................................................... 51
12.3.3 Een geldaanbodmodel .................................................................................................. 53
12.4 De vraag naar geld ................................................................................................................ 55
12.4.1 Het inkomen als determinant van de geldvraag ........................................................... 55
12.4.2 De rentevoet als determinant van de geldvraag ........................................................... 55
12.5 Geldmarktevenwicht ............................................................................................................ 57
12.6 Monetaire politiek ................................................................................................................ 58
12.7 Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model ........................... 59
12.8 De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken .................................................................... 63
12.9 Besluit ................................................................................................................................... 64
13 Werkloosheid, inflatie en Phillips-curve ................................................................................... 66
13.1 Inleiding ................................................................................................................................ 66
13.2 Werkloosheid ....................................................................................................................... 66
13.2.1 Werkloosheid en inactiviteit ......................................................................................... 68
13.2.2 Arbeidsmarktproblemen België .................................................................................... 69
13.2.3 De natuurlijke werkloosheid ......................................................................................... 70
13.2.4 Veranderingen in de natuurlijke werkloosheid ............................................................. 73
13.2.5 Afwijkingen van de natuurlijke werkloosheid: conjuncturele werkloosheid................. 74
13.3 Inflatie .................................................................................................................................. 76
13.3.1 Inflatie en inflatiemaatstaven ....................................................................................... 76
13.3.2 Vraaginflatie en kosteninflatie ...................................................................................... 77
13.3.3 De monetaire verklaring van inflatie ............................................................................ 78
13.4 Phillips-curve ........................................................................................................................ 79
13.5 Besluit ................................................................................................................................... 82
14 De internationale economie ..................................................................................................... 83
14.1 Inleiding ................................................................................................................................ 83
14.2 Het belang van de internationale handel ............................................................................. 83
14.3 Effect van internationale handel op de aggregatieve vraag ................................................. 84
14.3.1 De aggregatieve vraag in een open econ met overheid ............................................... 84
14.3.2 Het macro-economisch evenwicht ............................................................................... 85
14.4 Verklaring voor internationale handel en voordelen van vrijhandel .................................... 86
14.4.1 Theorie van comparatieve kostenverschillen ............................................................... 86
Gastcollege zie ppt ............................................................................................................................... 88
Proefexamen economie ....................................................................................................................... 88
3
, 7 Productie, inkomens en bestedingen
Macro-economie
7.1 Inleiding
Micro-economie Macro-economie
Gaat na hoe individuen en bedrijven Bekijkt het geaggregeerde niveau en bestudeert
(individuele economische agenten) beslissingen vraagstukken die de economie als geheel
nemen. (Heeft dus voornamelijk betrekking op beïnvloeden. (Heeft dus vnl betrekking op het
allocatie-en distributieprobleem) stabilisatieprobleem).
Verklaring zoeken voor de evolutie van
economische aggregaten zoals nationaal
product, werkloosheid, inflatie, saldo
betalingsbalans,…
De nationale boekhouding bestudeert de evolutie en de samenstelling van de voornaamste macro-
economische indicatoren. = cruciaal cijfermateriaal binnen de macro-economie.
Hierbinnen staat centraal: de boekhoudkundige gelijkheid tussen de waarde van de productie
(nationaal product), de gecreëerde inkomens (nationaal inkomen) en de omvang van de bestedingen
van het nationaal product .
Cruciaal concept: bruto binnenlands product (bbp)
7.2 Productie toegevoegde waarde en factorvergoedingen
Productie: econ goederen en diensten, menselijke behoeften voldoen en nut creëren.
➔ verloopt in verschillende stadia waarbij meestal verschillende bedrijven betrokken zijn. In elk
stadium wordt er toegevoegde waarde gecreëerd.
*! Toegevoegde waarde: de waarde van de voortgebrachte goederen verminderd met de waarde
van de verbruikte intermediaire goederen = A - M = W
*! Verbruikte intermediaire goederen: economische goederen en diensten die van andere bedrijven
w betrokken en als input gebruikt w bij de eigen productie. Vb. leer voor schoenen
*! Finale goederen: goed dat in een bep. periode w voortgebracht en dat in diezelfde periode NIET in
een volgende productiefase is opgegaan.
*! Factorvergoeding: het inkomen (vergoeding van de productiefactoren) binnen een bedrijf wordt
gecreëerd door het verschil te nemen tss de waarde van de voortgebrachte goederen (A) en de
intermediaire goederen (M). = F = A - M
• 4 productiefasen met telkens een apart bedrijf.
• We veronderstellen dat de volledige opbrengst in elke fase tijdens dezelfde periode w
doorverkocht aan de volgende productiefase.
• De toegevoegde waarden w gebruikt voor de vergoeding van de productiefactoren.
W=A–M=F
4
