Praktische Psychofarmacologie les:
Monoaminerge neurotransmissie
1. Biosynthese catecholamines (CA)
De structuur van noaradrenaline, dopamine en adrenaline zijn
zeer verwant. Telkens slechts een enzymatische stap verder om
die eigenlijk uit elkaar aan te maken.
We noemen die de catecholamnes omdat die ringstructuur die
we zien in de molecule = cathechol kern genoemd wordt in de
chemie.
Wat belangrijk is dat zowel dopamine, noradrenaline en
adrenaline uit dezelfde precursor komen = aminuzuur tyrosine.
Tyrosine hydroxylase TH
o Cytosol van CA bevattende cellen
o Inhibitie door NAD en a- methyltyrosine
Dopadecarboxylase DD
o Cytosol, maar niet selectief, decarboxyleert tal
van L- aromatische aminozuren
o Inhibitie door carbidopa
Dopamine beta hydroxylase DBH
o In de vesikels van noradrenerge
neuron
o Inhibitie door disulfiram
PNMT
o In adrenaline bevattende cellen van bijniermerg
Uitleg prof afbeelding:
Tyrosine wordt dan omgezet door een enzym = Tyrosine hydroxylase , tot een molecule levodopa.
(Levodopa is een geneesmiddel bij de ziekte van perkinson). Tyrosine heeft een hydroxin groep (een
OH functie) op die structuur van die tyrosine bijgezet. Dus de Tyrosine hydroxylase heeft een
hydroxil functie bijgezet op die structuur van tyrosine. Levodopa kan omgezet worden tot dopamine
levodopa is de directe precursor van dopamine. Het enzym die daarvoor verantwoordelijk is =
Dopadecarboxylase. Dopadecarboxylase die carboxiel functie van de molecule levodopa gaan
afgooien (wat daar in groen aangegeven was is in de structuur van de dopamine verdewenen)Zo
komen we tot de eerste cathcholamine dopamine, waar je dus die ringstrutuur hebt met die twee
OH groepen en dan twee koolstofatomen verankerd zijn aan een primaire amine.
Volgende stap is om dopamine om te zetten naar noradrenaline. Daarvoor moeten er noradrenerge
neuronen zitten. Dopamine beta hydroxylase DBH, dat is aanwezig in noradrenaerge neuronen. Het
is een hydroxide en zal opneiuw een een hydroxiel functie bijzetten op die ringsstructuur (wat in geel
aangeduid is).
(Disulfiran is een geneesmiddel bij mensne met zware alcoholproblematieken).
Last but not least: laatste enzym dat de noradrenaline om kan zetten in het adrenaline = PNMT. Deze
enzym komt voor in de bevattende cellen van bijniermerg
, Dus dit is het biosynthese van zowel dopamine, noradrenaline en adrenaline. Ze komen alle drie
van de precursos tyrosine.
2. Noradrenaline (NAD), biosynthese, receptoren en transporters
Noradrenaline wnr het
aangemaakt is kan dat
in de vezikelstjes
worden gestopt, via de
veziculaire monoamie
transporter (VMAT).
Die VMAT is niet zo
selectief voor
dopamine of
noradrenaline. Die kan
allebei doorlaten.
Dan blijft
noradrenaline
opgestapelt in die
vezikels en als er dan een actiepotentiaal die de zenuwuiteinde bereikt kan die noradrenaline
worden vrijgesteld.
Die kan dan gaan interageren met verschillende receptoren = alfa en bèta receptoren.
Noradrenaline kan dus gaan interageren met die verschillende receptoren en afhankelijk van het
signaaltransductiesysteem dat gekoppeld is aan die receptoren, kan je dus in zowel in de pre of
post synaptische cel, cellulaire signaaltransductie en dus responsen uitlokken. Nadien moet dan de
NT ook worden afgevoerd en we kunnen op figuur links onderaan zien dat er twee verschillende
manieren zijn:
- Tranporters op het plasmamembraam kunnen zorgen voor heropname
- Of metabolizerende enzymen
Adrenaline (AD) & NAD in perifeer zenuwstelsel in chromaffinecellen
Chromaffinecellen in bijniermerg =
depotvorm van adrenaline & NAD in
granulen, samen met
chromograninen, ATP en enkefalines
Naamgeving: cellen kunnen makkelijk
worden gekleurd door chroomzouten
Adrenaline ~ stressrespons
Adrénaline is een belangrijke mediator
voor stressrespons. We zien op de figuur
dat er twee parallelle circuits zijn : de adrenerge stressrespons en de HPA-as die allebij zeer
belangrijk zijn bij stress situaties.
Monoaminerge neurotransmissie
1. Biosynthese catecholamines (CA)
De structuur van noaradrenaline, dopamine en adrenaline zijn
zeer verwant. Telkens slechts een enzymatische stap verder om
die eigenlijk uit elkaar aan te maken.
We noemen die de catecholamnes omdat die ringstructuur die
we zien in de molecule = cathechol kern genoemd wordt in de
chemie.
Wat belangrijk is dat zowel dopamine, noradrenaline en
adrenaline uit dezelfde precursor komen = aminuzuur tyrosine.
Tyrosine hydroxylase TH
o Cytosol van CA bevattende cellen
o Inhibitie door NAD en a- methyltyrosine
Dopadecarboxylase DD
o Cytosol, maar niet selectief, decarboxyleert tal
van L- aromatische aminozuren
o Inhibitie door carbidopa
Dopamine beta hydroxylase DBH
o In de vesikels van noradrenerge
neuron
o Inhibitie door disulfiram
PNMT
o In adrenaline bevattende cellen van bijniermerg
Uitleg prof afbeelding:
Tyrosine wordt dan omgezet door een enzym = Tyrosine hydroxylase , tot een molecule levodopa.
(Levodopa is een geneesmiddel bij de ziekte van perkinson). Tyrosine heeft een hydroxin groep (een
OH functie) op die structuur van die tyrosine bijgezet. Dus de Tyrosine hydroxylase heeft een
hydroxil functie bijgezet op die structuur van tyrosine. Levodopa kan omgezet worden tot dopamine
levodopa is de directe precursor van dopamine. Het enzym die daarvoor verantwoordelijk is =
Dopadecarboxylase. Dopadecarboxylase die carboxiel functie van de molecule levodopa gaan
afgooien (wat daar in groen aangegeven was is in de structuur van de dopamine verdewenen)Zo
komen we tot de eerste cathcholamine dopamine, waar je dus die ringstrutuur hebt met die twee
OH groepen en dan twee koolstofatomen verankerd zijn aan een primaire amine.
Volgende stap is om dopamine om te zetten naar noradrenaline. Daarvoor moeten er noradrenerge
neuronen zitten. Dopamine beta hydroxylase DBH, dat is aanwezig in noradrenaerge neuronen. Het
is een hydroxide en zal opneiuw een een hydroxiel functie bijzetten op die ringsstructuur (wat in geel
aangeduid is).
(Disulfiran is een geneesmiddel bij mensne met zware alcoholproblematieken).
Last but not least: laatste enzym dat de noradrenaline om kan zetten in het adrenaline = PNMT. Deze
enzym komt voor in de bevattende cellen van bijniermerg
, Dus dit is het biosynthese van zowel dopamine, noradrenaline en adrenaline. Ze komen alle drie
van de precursos tyrosine.
2. Noradrenaline (NAD), biosynthese, receptoren en transporters
Noradrenaline wnr het
aangemaakt is kan dat
in de vezikelstjes
worden gestopt, via de
veziculaire monoamie
transporter (VMAT).
Die VMAT is niet zo
selectief voor
dopamine of
noradrenaline. Die kan
allebei doorlaten.
Dan blijft
noradrenaline
opgestapelt in die
vezikels en als er dan een actiepotentiaal die de zenuwuiteinde bereikt kan die noradrenaline
worden vrijgesteld.
Die kan dan gaan interageren met verschillende receptoren = alfa en bèta receptoren.
Noradrenaline kan dus gaan interageren met die verschillende receptoren en afhankelijk van het
signaaltransductiesysteem dat gekoppeld is aan die receptoren, kan je dus in zowel in de pre of
post synaptische cel, cellulaire signaaltransductie en dus responsen uitlokken. Nadien moet dan de
NT ook worden afgevoerd en we kunnen op figuur links onderaan zien dat er twee verschillende
manieren zijn:
- Tranporters op het plasmamembraam kunnen zorgen voor heropname
- Of metabolizerende enzymen
Adrenaline (AD) & NAD in perifeer zenuwstelsel in chromaffinecellen
Chromaffinecellen in bijniermerg =
depotvorm van adrenaline & NAD in
granulen, samen met
chromograninen, ATP en enkefalines
Naamgeving: cellen kunnen makkelijk
worden gekleurd door chroomzouten
Adrenaline ~ stressrespons
Adrénaline is een belangrijke mediator
voor stressrespons. We zien op de figuur
dat er twee parallelle circuits zijn : de adrenerge stressrespons en de HPA-as die allebij zeer
belangrijk zijn bij stress situaties.
