Samenvatting Taal: nadenken over woorden en zinnen

Samenvatting Taal oriëntering
NOZ & NOW
NOZ:

1. Het onderwerp en de rest van de zin

Zin :
- Onderwerp (wie of wat?)
- Rest van de zin (0, gezegd wordt)

Voorbeeld: Morgen hebben we vakantie
- O = we
- Rest = morgen hebben vakantie

Onderwerp:
- Woord
- Woordgroep
- Woordgroep + pv

Voorbeeld: Wie zijn vrienden graag ziet, geeft haar veel bloemen.

2. De persoonsvorm als belangrijkste onderdeel van de zin

Persoonsvorm
 Persoon
- Eerste persoon (ik, wij)
- Tweede persoon (je, jij, u, jullie)
- Derde persoon (hij, zij het, ze)

 Getal
- Enkelvoud
- Meervoud

 Tijd:
- Tegenwoordig (t.t.)
- Verleden (v.t.)
- Toekomend

Hoe persoonsvorm vinden?
- Ja-neevraag
- Onderwerp van getal veranderen
- Zin van tijd veranderen

, 3. De zin in zinsdelen

1 zinsdeel voor pv

Zinsdelen ontdekken
- Wie ?
- Wanneer?
- Waar?
- Met wie?
- Hoe?


4. Het moduleren van zinsdelen

Combineren van zinsdelen (= woorden en woordgroepen)
Het werkwoord bepaalt wat gecombineerd kan worden.
Mogelijkheden en beperkingen van een werkwoord om er bepaalde zinsdelen mee te combineren
wordt VALENTIE van dat werkwoord genoemd.

Soorten VALENTIE
 Nulvalente ww
- Geen open plaats  natuurgebeuren (het vriest)

 Monovalente ww
- 1 open plaats (iemand wandelt)

 Bivalente ww
- 2 open plaatsen (iemand vergeet iemand)

 Trivalente ww
- 3 open plaatsen (iemand toont iemand iets)


Vervangen van zinsdelen (= woorden en woordgroepen)
 Voorwerpen = belangrijk in een zin
- Wie ?
- Aan wie?
- Wat ?
- Voor wie?

 Bepalingen = niet belangrijk in een zin
- Wanneer?
- Waar?
- Hoe?
- Waarmee?
- Waardoor?