MODULE 2: INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT
2.1 ARBEIDSOVEREENKOMST: BEGRIPSOMSCHRIJVING
• Essentiele bestanddelen
• Onderscheid met andere arbeidsrelaties
• Band van ondergeschiktheid
2.2 AANWERVING
• Algemeen
• Selectiecriteria
• Verplichtingen van de werkgever
• Aanwervingsonderzoek
• Aanwervingsmelding
2.3 HET SLUITEN VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST
• Algemene beginselen van contractenrecht
• Geldigheidsvereisten
• Vormvereisten
• Arbeidsovereenkomst: bewijs
2.4 SOORTEN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN EN BIJZONDERE TYPES
• Duur
• Te verrichten werk
• Hoedanigheid werknemer
• Vervangingsovereenkomsten
• Deeltijdse arbeid
• Flexijobs
• Studenten
• Handelsvertegenwoordigers
• Telewerkers
• Uitzendbeleid
2.5 SPECIFIEKE BEDINGEN
• Verboden bedingen
• Bedingen geregeld door werkgever
• Niet door de wetgever geregelde bedingen
2.6 RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN
• Plichten werkgever
2.7 AANSPRAKELIJKHEID
• Algemeen
• Aansprakelijkheid beperkend mechanisme
,2.8 SCHORSINS VAN DE UITVOERING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST
• Begrip
• Overmacht
• Vertraging of afwezigheid op het werk
• Jaarlijkse vakantie
• Klein verlet
• Feestdagen
• Ziekte en ongeval
• Zwangerschap
• Betaald educatief verlof
• Tijdskrediet
• Thematisch verlof
• Verlof om dwingende reden
• Slecht weer
• Technische storing
• Economische redenen
2.9 BEEINDIGING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST EN BIJZONDERE ONTSLAGBESCHER-
MING
• Begrippenkader
• Civielrechtelijke beeindigingswijzen
• Arbeidsrechtelijke beeindigingswijzen
• Misbruik van ontslagrecht
• Bijzondere ontslagbescherming
• Aandachtspunten
, 2.1 ARBEIDSOVEREENKOMST: BEGRIPSOMSCHRIJVING
ESSENTIELE BESTANDDELEN
De AOK moet een duidelijke overeenkomst tussen 2 partijen zijn: tussen werkgever en werknemer; De werkgever verbindt loon
te betalen werknemer en de werknemer verbindt arbeid te verrichten, onder gezag van de werkgever.
=> wederkerend contract: beide zijn zowel schuldenaar als schuldeiser
=> contract onder bezwarende titel: contract wordt bepaald om arbeid te verrichten tegen een bepaalde vergoeding
»> evolutie naar een toetredingsovereenkomst: weinig ruimte voor onderhandelen door vele regels
ONDERSCHEID MET ANDERE ARBEIDSRELATIES
- ≠ zelfstandigen ≠ gezag element
- ≠ statutaire arbeidsrelatie = een ambtenaar in relatie met overheid als werkgever aan de hand van een statuut => eenzijdige
rechtshandeling, geen onderhandeling mogelijk over de arbeidsvoorwaarden (wel sprake van gezag)
- ≠ vrijwilliger ≠ werknemer => wet v 2005: geen loon maar wel een kostenvergoeding geplafonneerd rond 30€/dag – 3000€/jaar
een gewone overeenkomst maar wél aansprakelijkheidsbeperking (zoals een werknemer)
BAND VAN ONDERGESCHIKTHEID
1. ALGEMEEN
Gezagsverhouding = recht voor werkgever om bevelen te geven en plicht van werknemer om bevelen op te volgen
-> uitoefening zelf minder belangrijk
-> belangrijk in zowel arbeidsrecht als socialezekerheidsrecht (pensioen wordt op basis v deze vereiste bepaald) (≠ zelfstandige)
»> evolutie * Kwantitatief: sterke toename aantal personen
* Kwalitatief: eerder leidinggevende functie, vormen van toezicht
2. BEWIJS
De eisende partij draagt de bewijslast van de ondergeschiktheid:
=> Actori Incumbit Porbation = degene die iets doneert moet het ook kunnen bewijzen
=> maar (on)weerlegbare vermoedens t.v.v. bepaalde categorieën met zo mogelijk omkering bewijslast (bv apothekers, student)
3. BEOORDELING
- Voor 2002: indiciënmethode = bij een geschil over de kwalificatie van de aard van de arbeidsrelatie ging de rechter opzoek
naar elementen die hij als kenmerkend voor een AOK/zelfstandige samenwerkingsovereenkomst beschouwde.
- Vanaf 2002: als uitgangspunt de kwalificatie die partijen aan overeenkomst hebben gegeven
- Vanaf 2007: verduidelijking begrip gezag in de wetgeving
4. ARBEIDSRELATIEWET
- schijnzelfstandigheid: financieel voordeliger, bv RSZ valt weg voor werkgever (inschrijven als zelfstandige ipv werknemer)
- schijnloontrekkendheid: als werknemer tewerkstellen => recht op de sociale zekerheidsrechtelijke bescherming
=> oplossing: arbeidsrelatiewet , van belang voor zowel arbeidsrecht socialezekerheidsrecht
=> Gevolg vb. Zelfstandige -> werknemer : recht op eindejaarspremie, dubbel en enkel vakantiegeld, eco-cheques vorderen
werkgever: sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd, boetes, bedrijfsvoorheffingen, nalatigheid interesten
Algemene en neutrale criteria
Indien sociale inspectie & rechter vaststelt dat juridische kwalificatie overeenkomst ≠ werkelijkheid => herkwalificatie
=> algemene criteria voor kwalificatie rechter: * Wil van de partijen?
* Vrij werk mogen organiseren? / arbeidstijd vrij in te vullen? / vast uurrooster?
* Hiërarchische controle?
=> de neutrale criteria (titel overeenkomst, inschrijving instelling sociale zekerheid, inschrijving KBO/BTW, aangifte inkomsten)
à Neutrale criteria onvoldoende voor herkwalificatie maar wel in samenspel met de algemene criteria, nooit op zichzelf
De weerlegbaarheid van vermoede
Toevoeging weerlegbare vermoedens voor een aantal specifieke sectoren waar deze 2 fenomenen vaak voorkwamen:
(bouwsector, schoonmaaksector); indien meer dan de helft voldoet => vermoed tewerkgesteld op basis AOK
minder dan de helft => vermoed tewerkgesteld als zelfstandige
=> tegenpartij moet bewijzen dat er geen sprake was van AOK of zelfstandige samenwerkingsovereenkomst
Instellen administratieve commissie
- sociale ruling => kan beslissingen nemen over kwalificatie van een arbeidsrelatie (zo rechterlijke macht ontlasten)
- kan ook raad geven alvorens de overeenkomst w vastgelegd met raad wat het is, deze is wel bindend voor de administratie
2.1 ARBEIDSOVEREENKOMST: BEGRIPSOMSCHRIJVING
• Essentiele bestanddelen
• Onderscheid met andere arbeidsrelaties
• Band van ondergeschiktheid
2.2 AANWERVING
• Algemeen
• Selectiecriteria
• Verplichtingen van de werkgever
• Aanwervingsonderzoek
• Aanwervingsmelding
2.3 HET SLUITEN VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST
• Algemene beginselen van contractenrecht
• Geldigheidsvereisten
• Vormvereisten
• Arbeidsovereenkomst: bewijs
2.4 SOORTEN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN EN BIJZONDERE TYPES
• Duur
• Te verrichten werk
• Hoedanigheid werknemer
• Vervangingsovereenkomsten
• Deeltijdse arbeid
• Flexijobs
• Studenten
• Handelsvertegenwoordigers
• Telewerkers
• Uitzendbeleid
2.5 SPECIFIEKE BEDINGEN
• Verboden bedingen
• Bedingen geregeld door werkgever
• Niet door de wetgever geregelde bedingen
2.6 RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN
• Plichten werkgever
2.7 AANSPRAKELIJKHEID
• Algemeen
• Aansprakelijkheid beperkend mechanisme
,2.8 SCHORSINS VAN DE UITVOERING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST
• Begrip
• Overmacht
• Vertraging of afwezigheid op het werk
• Jaarlijkse vakantie
• Klein verlet
• Feestdagen
• Ziekte en ongeval
• Zwangerschap
• Betaald educatief verlof
• Tijdskrediet
• Thematisch verlof
• Verlof om dwingende reden
• Slecht weer
• Technische storing
• Economische redenen
2.9 BEEINDIGING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST EN BIJZONDERE ONTSLAGBESCHER-
MING
• Begrippenkader
• Civielrechtelijke beeindigingswijzen
• Arbeidsrechtelijke beeindigingswijzen
• Misbruik van ontslagrecht
• Bijzondere ontslagbescherming
• Aandachtspunten
, 2.1 ARBEIDSOVEREENKOMST: BEGRIPSOMSCHRIJVING
ESSENTIELE BESTANDDELEN
De AOK moet een duidelijke overeenkomst tussen 2 partijen zijn: tussen werkgever en werknemer; De werkgever verbindt loon
te betalen werknemer en de werknemer verbindt arbeid te verrichten, onder gezag van de werkgever.
=> wederkerend contract: beide zijn zowel schuldenaar als schuldeiser
=> contract onder bezwarende titel: contract wordt bepaald om arbeid te verrichten tegen een bepaalde vergoeding
»> evolutie naar een toetredingsovereenkomst: weinig ruimte voor onderhandelen door vele regels
ONDERSCHEID MET ANDERE ARBEIDSRELATIES
- ≠ zelfstandigen ≠ gezag element
- ≠ statutaire arbeidsrelatie = een ambtenaar in relatie met overheid als werkgever aan de hand van een statuut => eenzijdige
rechtshandeling, geen onderhandeling mogelijk over de arbeidsvoorwaarden (wel sprake van gezag)
- ≠ vrijwilliger ≠ werknemer => wet v 2005: geen loon maar wel een kostenvergoeding geplafonneerd rond 30€/dag – 3000€/jaar
een gewone overeenkomst maar wél aansprakelijkheidsbeperking (zoals een werknemer)
BAND VAN ONDERGESCHIKTHEID
1. ALGEMEEN
Gezagsverhouding = recht voor werkgever om bevelen te geven en plicht van werknemer om bevelen op te volgen
-> uitoefening zelf minder belangrijk
-> belangrijk in zowel arbeidsrecht als socialezekerheidsrecht (pensioen wordt op basis v deze vereiste bepaald) (≠ zelfstandige)
»> evolutie * Kwantitatief: sterke toename aantal personen
* Kwalitatief: eerder leidinggevende functie, vormen van toezicht
2. BEWIJS
De eisende partij draagt de bewijslast van de ondergeschiktheid:
=> Actori Incumbit Porbation = degene die iets doneert moet het ook kunnen bewijzen
=> maar (on)weerlegbare vermoedens t.v.v. bepaalde categorieën met zo mogelijk omkering bewijslast (bv apothekers, student)
3. BEOORDELING
- Voor 2002: indiciënmethode = bij een geschil over de kwalificatie van de aard van de arbeidsrelatie ging de rechter opzoek
naar elementen die hij als kenmerkend voor een AOK/zelfstandige samenwerkingsovereenkomst beschouwde.
- Vanaf 2002: als uitgangspunt de kwalificatie die partijen aan overeenkomst hebben gegeven
- Vanaf 2007: verduidelijking begrip gezag in de wetgeving
4. ARBEIDSRELATIEWET
- schijnzelfstandigheid: financieel voordeliger, bv RSZ valt weg voor werkgever (inschrijven als zelfstandige ipv werknemer)
- schijnloontrekkendheid: als werknemer tewerkstellen => recht op de sociale zekerheidsrechtelijke bescherming
=> oplossing: arbeidsrelatiewet , van belang voor zowel arbeidsrecht socialezekerheidsrecht
=> Gevolg vb. Zelfstandige -> werknemer : recht op eindejaarspremie, dubbel en enkel vakantiegeld, eco-cheques vorderen
werkgever: sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd, boetes, bedrijfsvoorheffingen, nalatigheid interesten
Algemene en neutrale criteria
Indien sociale inspectie & rechter vaststelt dat juridische kwalificatie overeenkomst ≠ werkelijkheid => herkwalificatie
=> algemene criteria voor kwalificatie rechter: * Wil van de partijen?
* Vrij werk mogen organiseren? / arbeidstijd vrij in te vullen? / vast uurrooster?
* Hiërarchische controle?
=> de neutrale criteria (titel overeenkomst, inschrijving instelling sociale zekerheid, inschrijving KBO/BTW, aangifte inkomsten)
à Neutrale criteria onvoldoende voor herkwalificatie maar wel in samenspel met de algemene criteria, nooit op zichzelf
De weerlegbaarheid van vermoede
Toevoeging weerlegbare vermoedens voor een aantal specifieke sectoren waar deze 2 fenomenen vaak voorkwamen:
(bouwsector, schoonmaaksector); indien meer dan de helft voldoet => vermoed tewerkgesteld op basis AOK
minder dan de helft => vermoed tewerkgesteld als zelfstandige
=> tegenpartij moet bewijzen dat er geen sprake was van AOK of zelfstandige samenwerkingsovereenkomst
Instellen administratieve commissie
- sociale ruling => kan beslissingen nemen over kwalificatie van een arbeidsrelatie (zo rechterlijke macht ontlasten)
- kan ook raad geven alvorens de overeenkomst w vastgelegd met raad wat het is, deze is wel bindend voor de administratie
