samenvatting literaire analyse van boeken

Nederlands: Leesbevordering : inleiding op
kinderliteratuur
Kenmerken van (kinder) boeken: de literaire analyse
1. Personages
 Personen en personages

= verhaalfiguren die in een tekst voorkomen

Sommige lijken op echte personen, andere weet je dat ze werkelijk niet bestaan
hebben.

Het zijn ook niet altijd mensen, in de kinderboeken spelen dieren, soms planten
en dingen de belangrijkste personages.


 Types en karakters

Types of flat characters = bij deze personages is er geen sprake van
karakterontwikkeling. Ze hebben een beperkt aantal duidelijke eigenschappen of
vervullen een in het verhaal een duidelijke functie. Bv. De altijd strenge
leerkracht, de opa waar altijd terecht kunt,.. deze types kom je vooral tegen in
stripverhalen  de held die vecht tegen de boef

Karakters of round characters = dit zijn meestal de belangrijkste personages of
hoofdpersonages. Je komt veel van ze te weten, je maakt kennen met hun
diepste emoties en gedachten. Hun gedrag is niet voorspelbaar en maken vaak
een psychologische ontwikkeling door, waardoor het verhaal een onverwachte
wending krijgt.



 Hoe leer je personages kennen?

De indruk die je krijgt van personages wordt vooral bepaald door:

 Uiterlijke kenmerken: kleding, gedrag, taalgebruik,..
 Innerlijke kenmerken: gedachten, gevoelens , karakter
 Hun wel/niet uitgesproken mening over anderen en de wereld om hen
heen
 Hun reacties op gebeurtenissen en uitspraken van anderen.

BELANGRIJK: hou in de gaten bij de indruk wie jou als lezer het beeld
voorschotelt van een figuur  personage beschrijft zichzelf, visie van een andere
personage,… De vertellers zijn niet altijd neutraal.



 Waarden en normen

Personages verhaal  eigen waarden en normen , vanuit deze houding deze
houding handelen ze. Probeer tijdens het lezen dit te zoeken, zo kan je zien
waarom je een personages wel of niet mag en/of je ook zo zou handelen.

, 2. Vertelstandpunt
 Drie vertelsituaties

Een verhaal  vanuit verschillende standpunten vertellen, ieder standpunt heeft
voor- en nadelen.

Kinderboeken  zelden volwassenstandpunt tegen omdat kinderen zich moeten
kunnen identificeren met het hoofdpersonage  dus vaak vanuit standpunt van
kind

I. De auctoriale/ auctoriële of alwetende verteller
 Komt vaak relatief vaak voor bij kinderboeken.
 verteller speelt geen rol in het verhaal
 staat boven verhaal en praat in hij/zij vorm
 verteller wat alles van en meer over de personages(verleden ,einde,..)
 sommige verhalen spreekt de verteller lezer toe of geeft commentaar
of uitleg
 een boek met deze verteller niet alleen auctoriaal , er worden ook
delen vanuit een andere perspectief verteld.

II. De ik- verteller
 een ik-figuur = personage in het verhaal
 lezer ziet, denkt en voelt door zijn ogen
 leert personage goed kennen en leeft meestal mee met hem/haar
 je weet alleen wat de ik-figuur vertelt over andere ( kent geen
innerlijk van andere)
 subjectieve kijk op verhaal of beeld van zichzelf of andere.
 moet aannemen dat de beschrijvingen kloppen, weet nooit of het juist
is

III. De personele of hij/zij verteller
 lezer neemt gebeurtenissen en beschrijvingen van personages door
ogen van 1 personage
 lijkt op ik-verhaal maar staat in hij/zij vorm
 er is een verteller maar lezer merkt dat niet omdat je weer een
subjectieve kijk krijgt van een personage op de wereld rondom hem
 kent gevoelens en gedachten van hem maar niet van anderen
 als je iets te weten komt over andere  aannemen dat het klopt

 Andere vertelsituaties

Niet altijd dezelfde vertelsituatie in een verhaal, er kunnen meerdere soorten
vertellers optreden. Soms per hoofdstuk een andere personage als ik-of hij/zij
verteller optreedt  soms sprake van wijsperspectief en in sommige verhalen
wordt er een je- vorm gehanteerd.