,Inhoud
1. Theoretische beschouwing ............................................................................................................. 3
2. Gender ..........................................................................................................................................17
3. Kansarmoede ................................................................................................................................ 25
4. Meertaligheid................................................................................................................................ 34
5. TOPOI ...........................................................................................................................................39
6. (FUNCTIE)BEPERKING ....................................................................................................................46
7. Werkcollege TOPOI .......................................................................................................................52
8. Religie ...........................................................................................................................................58
,Samenvatting Diversiteit
1. Theoretische beschouwing
A. Algemene theorie
A1. Cultuur – definitie
Wat is cultuur?
“Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes,
gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan, die van generatie op generatie worden
overgeleverd” (van Oudenhoven)
- Visies cultuur:
o Essentialistisch
▪ Cultuur is zoals ‘lagen’: we zien enkel de buitenkant, door de ui ring voor ring af te pellen
komen we uit bij de kern onbewuste normen & waarden die leden v/e cultuur met
elkaar delen die het meest stabiele bestanddeel van die cultuur vormen.
▪ Cultuur is een ding: eigendom (bezit) v/d individuele leden v die cultuur
⇒bagage dankzij opvoeding & onderw. meegekregen & waar je als volw uit kan putten
▪ Mensen worden geprogrammeerd door hun cultuur: bepaalt hun denken & doen (zonder
er iets aan te kunnen veranderen)
▪ Cultuur zijn biljartballen: als mensen uit verschillende culturen in contact komen botsen
ze op elkaar maar zullen ze elkaar niet wezenlijk veranderen
▪ Risico’s Essentialistische visie: Gebruik & misbruik
Versterkt het wij- zij denken
vb. ‘zij’ leven hebben een achterlijke cultuur, ‘wij’ zijn modern
Wanneer we naar een andere cultuur kijken kan het zijn dat we gedragingen of
opvattingen zien waarmee we het niet eens of niet vertrouwd zijn
→ zet aan om het afwijkend gedrag te verklaren door cultuur als oorzaak te duiden
Nodigt uit tot generaliserende oordelen
Bv. 1 Nederlander is ‘te direct’ → dan zullen alle Nederlanders wel zo zijn
o Contextualistisch
▪ Cultuur is een omgeving: context die mensen vormt, zonder er bewust v te zijn
⇒omgeving waarin je opgroeit & je zo vertrouwd mee raakt → je kan je niet voorstellen
dat het ook mogelijk is om in een andere omgeving te leven
▪ Cultuur bevat verschillende componenten: niet één vaste kern
▪ Je wordt beïnvloed door je cultuur, maar je kunt het ook beïnvloeden
▪ Als verschillende culturen met elkaar in contact komen kunnen ze op elkaar botsen,
maar ze kunnen ook zaken van elkaar overnemen en met elkaar mengen.
⇒ vergeleken met elementen zoals zuurstof en water:
Net zoals vissen niet weten hoe hard ze water nodig hebben om te (over)leven, realiseren
mensen meestal niet hoe belangrijk onze cultuur voor ons is – tot we naar een ander land
verhuizen en een culturele schok ondergaan
, o Constructivistisch ⇒ erkent beide van bovenstaande visies (E & C)
▪ Cultuur: een levensvorm door mensen ‘geconstrueerd’
▪ Eigen cultuur → referentiekader: geeft richting bij belangrijke beslissingen
▪ Door onze cultuur begrensd
▪ Direct herkenbaar, maar ook ontastbaar
⇒ cultuur beter leren kennen door haar te ontbinden in fac. waaruit samengesteld:
gewoonten, waarden & normen etc. waarmee ze zich onderscheidt v andere
⇒ Maar cultuur is meer dan al haar ingrediënten bij elkaar
Belangrijkste verschil tussen essentialistisch & contextualistisch
• Essentialistische: legt uit hoe je aankijkt tegen andere culturen (die je niet kent)
o hoe wordt cultuur van buitenaf ervaren → perspectief: outsider
⇒ van buitenaf cultuur lijkt homogeen & ondoordringbaar geheel (cf. ui)
• Contextualistische: maakt duidelijk hoe we onze eigen cultuur ervaren (waarmee vertrouwd)
o hoe wordt cultuur van binnenuit ervaren → perspectief: insider
⇒ van binnenuit cultuur minder grijpbaar, voelt als lucht die je dagelijks inademt
- Belangrijk voor PC:
o Transculturele dialoog: zijn mijn verschillen cultureel bepaald of door iets anders?
o ‘cultureel’ vermijden
o goede omgangsvormen
A2. Sociaal Kapitaal || Bourdieu & Putnam
Sociaal kapitaal Geheel van bestaande/ potentiële hulpbronnen dat voortvloeit uit het bezit v
1/+ relaties v. onderliggende bekendheid & erkendheid – ofwel lidmaatschap
v/e groep ⇒ omvat relaties die individuen kunnen mobiliseren
Bv: familie, vrienden, buren, studenten die je helpen, collega’s, coaches etc.
- Formele & informele netwerken,
normen & sociaal vertrouwen (= gevoel erbij te horen in een gemeenschap)
o Personen binnen netwerk = steunfiguren
o Hulpmiddel om doel te bereiken & kansen te vergroten
o veranderlijk → staan niet stil en blijven niet zomaar bestaan
o Wederkerigheidsprincipe: ik spreek jou aan en jij mag mij ook aanspreken
Bv. hulp vragen aan lkr om stage plek te vinden en lkr vraagt later hulp trg
o Sociaal kapitaal ook in te zetten in ander kapitaal Bv. stageplaats dankzij oma kan je
uiteindelijke een goed betaalde job opleveren na je studie (sociaal → economisch kapitaal)
Putmans benadering: sociaal kapitaal als eigenschap collectiviteit; kenmerkt zich door specifieke
sociale netwerken, vertrouwen, normen & morele verplichtingen
⇒ kenmerken waaraan je met voldoen, leren gedragen conform de groep, aanpassen aan regels →
gevoel er bij te horen (sociaal vertrouwen)
Bourdieus benadering: sociaal kapitaal als bezit v individu (soms van alle hulpbronnen die voortvloeien
uit een duurzaam netwerk)
1. Theoretische beschouwing ............................................................................................................. 3
2. Gender ..........................................................................................................................................17
3. Kansarmoede ................................................................................................................................ 25
4. Meertaligheid................................................................................................................................ 34
5. TOPOI ...........................................................................................................................................39
6. (FUNCTIE)BEPERKING ....................................................................................................................46
7. Werkcollege TOPOI .......................................................................................................................52
8. Religie ...........................................................................................................................................58
,Samenvatting Diversiteit
1. Theoretische beschouwing
A. Algemene theorie
A1. Cultuur – definitie
Wat is cultuur?
“Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes,
gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan, die van generatie op generatie worden
overgeleverd” (van Oudenhoven)
- Visies cultuur:
o Essentialistisch
▪ Cultuur is zoals ‘lagen’: we zien enkel de buitenkant, door de ui ring voor ring af te pellen
komen we uit bij de kern onbewuste normen & waarden die leden v/e cultuur met
elkaar delen die het meest stabiele bestanddeel van die cultuur vormen.
▪ Cultuur is een ding: eigendom (bezit) v/d individuele leden v die cultuur
⇒bagage dankzij opvoeding & onderw. meegekregen & waar je als volw uit kan putten
▪ Mensen worden geprogrammeerd door hun cultuur: bepaalt hun denken & doen (zonder
er iets aan te kunnen veranderen)
▪ Cultuur zijn biljartballen: als mensen uit verschillende culturen in contact komen botsen
ze op elkaar maar zullen ze elkaar niet wezenlijk veranderen
▪ Risico’s Essentialistische visie: Gebruik & misbruik
Versterkt het wij- zij denken
vb. ‘zij’ leven hebben een achterlijke cultuur, ‘wij’ zijn modern
Wanneer we naar een andere cultuur kijken kan het zijn dat we gedragingen of
opvattingen zien waarmee we het niet eens of niet vertrouwd zijn
→ zet aan om het afwijkend gedrag te verklaren door cultuur als oorzaak te duiden
Nodigt uit tot generaliserende oordelen
Bv. 1 Nederlander is ‘te direct’ → dan zullen alle Nederlanders wel zo zijn
o Contextualistisch
▪ Cultuur is een omgeving: context die mensen vormt, zonder er bewust v te zijn
⇒omgeving waarin je opgroeit & je zo vertrouwd mee raakt → je kan je niet voorstellen
dat het ook mogelijk is om in een andere omgeving te leven
▪ Cultuur bevat verschillende componenten: niet één vaste kern
▪ Je wordt beïnvloed door je cultuur, maar je kunt het ook beïnvloeden
▪ Als verschillende culturen met elkaar in contact komen kunnen ze op elkaar botsen,
maar ze kunnen ook zaken van elkaar overnemen en met elkaar mengen.
⇒ vergeleken met elementen zoals zuurstof en water:
Net zoals vissen niet weten hoe hard ze water nodig hebben om te (over)leven, realiseren
mensen meestal niet hoe belangrijk onze cultuur voor ons is – tot we naar een ander land
verhuizen en een culturele schok ondergaan
, o Constructivistisch ⇒ erkent beide van bovenstaande visies (E & C)
▪ Cultuur: een levensvorm door mensen ‘geconstrueerd’
▪ Eigen cultuur → referentiekader: geeft richting bij belangrijke beslissingen
▪ Door onze cultuur begrensd
▪ Direct herkenbaar, maar ook ontastbaar
⇒ cultuur beter leren kennen door haar te ontbinden in fac. waaruit samengesteld:
gewoonten, waarden & normen etc. waarmee ze zich onderscheidt v andere
⇒ Maar cultuur is meer dan al haar ingrediënten bij elkaar
Belangrijkste verschil tussen essentialistisch & contextualistisch
• Essentialistische: legt uit hoe je aankijkt tegen andere culturen (die je niet kent)
o hoe wordt cultuur van buitenaf ervaren → perspectief: outsider
⇒ van buitenaf cultuur lijkt homogeen & ondoordringbaar geheel (cf. ui)
• Contextualistische: maakt duidelijk hoe we onze eigen cultuur ervaren (waarmee vertrouwd)
o hoe wordt cultuur van binnenuit ervaren → perspectief: insider
⇒ van binnenuit cultuur minder grijpbaar, voelt als lucht die je dagelijks inademt
- Belangrijk voor PC:
o Transculturele dialoog: zijn mijn verschillen cultureel bepaald of door iets anders?
o ‘cultureel’ vermijden
o goede omgangsvormen
A2. Sociaal Kapitaal || Bourdieu & Putnam
Sociaal kapitaal Geheel van bestaande/ potentiële hulpbronnen dat voortvloeit uit het bezit v
1/+ relaties v. onderliggende bekendheid & erkendheid – ofwel lidmaatschap
v/e groep ⇒ omvat relaties die individuen kunnen mobiliseren
Bv: familie, vrienden, buren, studenten die je helpen, collega’s, coaches etc.
- Formele & informele netwerken,
normen & sociaal vertrouwen (= gevoel erbij te horen in een gemeenschap)
o Personen binnen netwerk = steunfiguren
o Hulpmiddel om doel te bereiken & kansen te vergroten
o veranderlijk → staan niet stil en blijven niet zomaar bestaan
o Wederkerigheidsprincipe: ik spreek jou aan en jij mag mij ook aanspreken
Bv. hulp vragen aan lkr om stage plek te vinden en lkr vraagt later hulp trg
o Sociaal kapitaal ook in te zetten in ander kapitaal Bv. stageplaats dankzij oma kan je
uiteindelijke een goed betaalde job opleveren na je studie (sociaal → economisch kapitaal)
Putmans benadering: sociaal kapitaal als eigenschap collectiviteit; kenmerkt zich door specifieke
sociale netwerken, vertrouwen, normen & morele verplichtingen
⇒ kenmerken waaraan je met voldoen, leren gedragen conform de groep, aanpassen aan regels →
gevoel er bij te horen (sociaal vertrouwen)
Bourdieus benadering: sociaal kapitaal als bezit v individu (soms van alle hulpbronnen die voortvloeien
uit een duurzaam netwerk)
