1
Methodisch handelen
Hoofdstuk 1: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen
Hoorcollege 1
1.1. Cliëntgerichte logopedie en audiologie
Momenteel wordt de visie meer cliënt – en participatiegericht. De focus ligt dan niet zozeer meer op
de stoornis zelf, maar op het welzijn of levenskwaliteit.
1.1.1. Het biomedische en het sociale model van stoornissen en hulpverlening
a) Sommige hulpverleners richten aandacht in eerste plaats op de onderliggende, aangeboren
of verworden lichamelijke aandoeningen en bijhorende stoornissen = nature. (bv. artsen)
Medisch aspect hoe functioneren ze lichamelijk, anatomisch/fysiologisch? Kenmerken van
de stoornis, vergelijkingen met normen.
b) Anderen gaan vooral op zoek naar de rol van leren, ontwikkeling en opvoeding = nurture. Het
gaat vooral om hoe de cliënt en zijn omgeving omgaan met de stoornis en hoe ze erop
reageren. Als oplossing zoeken ze naar hoe ze de hulpvrager kunnen aanleren om zelf goed
om te gaan met de lichamelijke beperkingen.
Sociaal aspect context waarin mensen leven: is ze betrokken bij therapie? Kinderen? Staat
zijn/haar partner achter de beslissing? Het hangt niet alleen af van het medische aspect.
Bv. wanneer mensen die in een rolstoel zitten niet goed kunnen functioneren in de
maatschappij, dan wil dit zeggen dat de maatschappij niet is aangepast aan de
rolstoelpatiënt.
Oplossingen: mensen mobiliseren, informeren, sensibiliseren,…
Het biomedische model
Geneeskunde: (roots van de logopedie) ze keken lang door eenzelfde biomedische bril.
De statistische norm bepaald wat normaal en wat afwijkend is
Het ultieme doel = het wegwerken van dicrepanties
Veel belang voor oorzaak-gevolgrelaties + sterkste klemtoon op oorzaken
Het (cartesiaans) dualisme: lichaam (medisch) >< geest (sociaal)
Onafhankelijke entiteiten
- Artsen houden geen rekening met psychologische problemen, enkel met medische
problemen
Logopedie en audiologie:
Aanpak van de biomedische oorzaak
Hoe de patiënt de zogenaamde afwijking zelf ervaart of hoe hij ze beschrijft en hoe ze hem
beïnvloeden, is van ondergeschikt belang.
Voor de patiënt zelf:
Hij heeft een passieve rol
Gehoorzamen!
, 2
‘patiënt’ = iemand die lijdzaam ondergaat
Weinig mogelijkheden om zelf de regie te voeren over de aanpak van zijn moeilijkheden
Het sociale model
Het probleem wordt veroorzaak door de samenleving, deze is niet aangepast en onvoldoende
flexibel.
Wanneer een aandoening iemands leven belemmert, dan is dat in de eerste plaats een
maatschappelijk probleem.
Sterk onderscheid tussen stoornis en de bijhorende problemen
Stoornis bepaald door fysieke, mentale of sensorische afwijkingen op zichzelf geen
belemmering
Beperkingen en participatieproblemen = onvolkomenheden
Mensen met beperking kunnen beter vechten voor maatschappelijke veranderingen
Benadrukt rechten van elk individu
Hulp = sensibilisering, infrastructurele aanpassingen en corrigeren van misvattingen en
negatieve attitudes
Heeft grote impact gehad op biomedisch model.
1.1.2. Het biopsychosociale model
Kenmerken van beide modellen gebundeld. Het medische en sociale aspect verzoent + verder aan
gevuld met beïnvloedende factoren van het individu zelf.
Biologische + sociale + persoonlijke factoren = gezondheid en ziekte
Biologisch en psychologisch aspect + sociaal aspect = de ernst van het probleem
Manier van kijken naar menselijke problemen, gezondheid.
Cliënt = patiënt
Etiologie = studie van de oorzaken van de aandoeningen
Person-first terminologie = erkennen dat het een persoon is met een beperking: bv. persoon
verstandelijke beperking,….
Binnen het biomedische denkkader verkrijgt men een sterk stoornisgerichte zorg. Binnen de LA biedt
men hulp aan personen die problemen hebben met communiceren binnen de veelzijdigheid van hun
dagelijkse leven,…
Normaal heeft een ruimere betekenis = bepaald door waardeoordelen van persoonlijke,
sociaal-culturele en esthetische aard. Elke persoon geeft een eigen invulling.
≠ standaardbehandeling cliënten verschillen in de mate waarin ze hun
communicatiestoornis als een probleem ervaren.
Methodisch handelen
Hoofdstuk 1: cliëntgerichte toegepaste gedragswetenschappen
Hoorcollege 1
1.1. Cliëntgerichte logopedie en audiologie
Momenteel wordt de visie meer cliënt – en participatiegericht. De focus ligt dan niet zozeer meer op
de stoornis zelf, maar op het welzijn of levenskwaliteit.
1.1.1. Het biomedische en het sociale model van stoornissen en hulpverlening
a) Sommige hulpverleners richten aandacht in eerste plaats op de onderliggende, aangeboren
of verworden lichamelijke aandoeningen en bijhorende stoornissen = nature. (bv. artsen)
Medisch aspect hoe functioneren ze lichamelijk, anatomisch/fysiologisch? Kenmerken van
de stoornis, vergelijkingen met normen.
b) Anderen gaan vooral op zoek naar de rol van leren, ontwikkeling en opvoeding = nurture. Het
gaat vooral om hoe de cliënt en zijn omgeving omgaan met de stoornis en hoe ze erop
reageren. Als oplossing zoeken ze naar hoe ze de hulpvrager kunnen aanleren om zelf goed
om te gaan met de lichamelijke beperkingen.
Sociaal aspect context waarin mensen leven: is ze betrokken bij therapie? Kinderen? Staat
zijn/haar partner achter de beslissing? Het hangt niet alleen af van het medische aspect.
Bv. wanneer mensen die in een rolstoel zitten niet goed kunnen functioneren in de
maatschappij, dan wil dit zeggen dat de maatschappij niet is aangepast aan de
rolstoelpatiënt.
Oplossingen: mensen mobiliseren, informeren, sensibiliseren,…
Het biomedische model
Geneeskunde: (roots van de logopedie) ze keken lang door eenzelfde biomedische bril.
De statistische norm bepaald wat normaal en wat afwijkend is
Het ultieme doel = het wegwerken van dicrepanties
Veel belang voor oorzaak-gevolgrelaties + sterkste klemtoon op oorzaken
Het (cartesiaans) dualisme: lichaam (medisch) >< geest (sociaal)
Onafhankelijke entiteiten
- Artsen houden geen rekening met psychologische problemen, enkel met medische
problemen
Logopedie en audiologie:
Aanpak van de biomedische oorzaak
Hoe de patiënt de zogenaamde afwijking zelf ervaart of hoe hij ze beschrijft en hoe ze hem
beïnvloeden, is van ondergeschikt belang.
Voor de patiënt zelf:
Hij heeft een passieve rol
Gehoorzamen!
, 2
‘patiënt’ = iemand die lijdzaam ondergaat
Weinig mogelijkheden om zelf de regie te voeren over de aanpak van zijn moeilijkheden
Het sociale model
Het probleem wordt veroorzaak door de samenleving, deze is niet aangepast en onvoldoende
flexibel.
Wanneer een aandoening iemands leven belemmert, dan is dat in de eerste plaats een
maatschappelijk probleem.
Sterk onderscheid tussen stoornis en de bijhorende problemen
Stoornis bepaald door fysieke, mentale of sensorische afwijkingen op zichzelf geen
belemmering
Beperkingen en participatieproblemen = onvolkomenheden
Mensen met beperking kunnen beter vechten voor maatschappelijke veranderingen
Benadrukt rechten van elk individu
Hulp = sensibilisering, infrastructurele aanpassingen en corrigeren van misvattingen en
negatieve attitudes
Heeft grote impact gehad op biomedisch model.
1.1.2. Het biopsychosociale model
Kenmerken van beide modellen gebundeld. Het medische en sociale aspect verzoent + verder aan
gevuld met beïnvloedende factoren van het individu zelf.
Biologische + sociale + persoonlijke factoren = gezondheid en ziekte
Biologisch en psychologisch aspect + sociaal aspect = de ernst van het probleem
Manier van kijken naar menselijke problemen, gezondheid.
Cliënt = patiënt
Etiologie = studie van de oorzaken van de aandoeningen
Person-first terminologie = erkennen dat het een persoon is met een beperking: bv. persoon
verstandelijke beperking,….
Binnen het biomedische denkkader verkrijgt men een sterk stoornisgerichte zorg. Binnen de LA biedt
men hulp aan personen die problemen hebben met communiceren binnen de veelzijdigheid van hun
dagelijkse leven,…
Normaal heeft een ruimere betekenis = bepaald door waardeoordelen van persoonlijke,
sociaal-culturele en esthetische aard. Elke persoon geeft een eigen invulling.
≠ standaardbehandeling cliënten verschillen in de mate waarin ze hun
communicatiestoornis als een probleem ervaren.
