Samenvatting WC
Deel 1 = kennis en inzicht in de context waarin welzijnsgerichte
interventies worden ingezet
Armoede is één van de belangrijkste welzijnsproblemen
Verzorgingsstaat
Maatschappijvorm die gekenmerkt wordt door een op democratische leest
geschroeid systeem van overheidszorg. Bij handhaving van het kapitalistisch
productiesysteem, garant stelt voor het collectieve sociale welzijn van haar
onderdanen.
- Overheid niet enkel beschermer van burgerlijke en politieke rechten, maar
ook actief vormgever van maatschappelijk leven
- Correctie van de verdeling van maatschappelijke goederen via sociaal
beleid, steunt op het solidariteitsbeginsel
Verschillende types van de verzorgingsstaat:
- Sociaal democratische verzorgingsstaat:
o Wettelijk verankerde voorzieningen, die individuele burgers
beschermen en gebaseerd zijn op de aanname van de menselijke
waardigheid
- Institutionele verzorgingsstaat:
o Sociale rechten zijn aanwezig
- Residuele verzorgingsstaat:
o Individuele verantwoordelijkheid staat centraal, beperkt tot
solidariteit in een paar gevallen, geen instituties voor het
verzekeren van de solidariteit
- Rudimentaire verzorgingsstaat:
o Familiale solidariteit staat centraal, sociale rechten slechts zeer
beperkt aanwezig (bv. private verzekering)
Er zijn maar vage grenzen tussen verschillende types
Bijvoorbeeld in België zijn er sociale grondrechten, maar in sommige
landen is er enkel individuele verantwoordelijkheid
,In de middeleeuwen en oudheid was er al sprake van solidariteit zogenaamde
verticale zorgarrangementen:
- Feodale periode (patroon-cliënt relatie)
- Caritas (kerkelijke liefdadigheid)
Nu praten we meer over horizontale zorg, onder de hoede van de overheid:
- Zorgarrangementen voor brede lagen van de bevolking
- Nu zelfs sociale zekerheid via solidariteit voor hele bevolking (belastingen
betalen)
De Belgische verzorgingsstaat
De verzorgingsstaat staat onder druk:
- Mensen maken zich zorgen dat het betaalbaar gaat blijven, door de
vergrijzing
- Ook het Mattheus-effect speelt een rol wie rijk is wordt nog rijker en wie
arm is wordt nog armer
- De mensen worden door de industrialisering en de kapitalistische structuur
minder solidair met elkaar (primitieve solidariteit)
De welzijnsoverheden in België:
Het welzijn van alle burgers van de maatschappij verzekeren
3 overheden met verschillende bevoegdheden:
1. Federale overheid:
o Minimale bescherming tegen de belangrijkste sociale risico’s, zoals
armoedebestrijding en wegwerken van de sociale ongelijkheid door
de sociale zekerheid en de sociale bijstand
Sociale zekerheid vervangingsinkomen wanneer je dit nodig hebt (inkomen
gebonden) & inkomesnaanvullende uitkeringen, tegemoetkoming geneeskundige
zorg
Sociale bijstand voorloper en sluitstuk van de sociale zekerheid:
- Voorloper: afgeleide uit publieke armenzorg
- Sluitstuk: bijstand voor wie geen werkprestaties levert
Bijvoorbeeld: leefloon, OCMW’s die zorgen voor maatschappelijke integratie
, - Willen zo naar een actieve welvaartstaat: tewerkstelling, integratie & een
minimumuitkering
2. Vlaamse overheid:
o Sociale dienstverlening, zoals onderwijs, huisvesting, kinderwelzijn
enz.
Sociale voorzieningen: onderwijs, sport, enz.
- Universeel
- Selectief (voor bepaalde groepen die de juiste kenmerken hebben)
Sinds staatshervorming van 1980 bijstand aan personen & na de 6 de
staatshervorming (2014) krijgt de Vlaamse overheid extra bevoegdheden
3. Lokale overheid:
o Grote diversiteit qua sociaal beleid (in elke stad of gemeente zijn er
ander problemen) wordt steeds belangrijker omdat ze ook dichter
bij de mensen staan
Deze overheid krijgt geld van de federale overheid voor het garanderen van
welzijn in hun gemeenten, ze mogen die aan drie dingen uitgeven:
- Wettelijk verplichte taken
- Wettelijk geregelde taken
- Optionele taken
Welzijnszorg
Omschrijving= biedt een antwoord op de noodsituatie van een individu
- Noodsituatie = een breuk tussen iemands noden en zijn
capaciteiten/vermogen
- Omgeving: gein en familie, lokale netwerk, private voorzieningen of
overheid
- Breuk: variabel doorheen de tijd (hangt van veel dingen af), sociale klasse,
cultuur, m.a.w. er bestaan meerdere en veranderlijke definities van
‘noden’ en ‘welzijn’
Deze welzijnszorg is doorheen de tijd geëvolueerd van een gunst die mensen
konden verlenen aan iemand in nood naar een recht voor elke inwoner van een
verzorgingsstaat
Er zijn ook veel uitdagingen voor het welzijnszorg:
Deel 1 = kennis en inzicht in de context waarin welzijnsgerichte
interventies worden ingezet
Armoede is één van de belangrijkste welzijnsproblemen
Verzorgingsstaat
Maatschappijvorm die gekenmerkt wordt door een op democratische leest
geschroeid systeem van overheidszorg. Bij handhaving van het kapitalistisch
productiesysteem, garant stelt voor het collectieve sociale welzijn van haar
onderdanen.
- Overheid niet enkel beschermer van burgerlijke en politieke rechten, maar
ook actief vormgever van maatschappelijk leven
- Correctie van de verdeling van maatschappelijke goederen via sociaal
beleid, steunt op het solidariteitsbeginsel
Verschillende types van de verzorgingsstaat:
- Sociaal democratische verzorgingsstaat:
o Wettelijk verankerde voorzieningen, die individuele burgers
beschermen en gebaseerd zijn op de aanname van de menselijke
waardigheid
- Institutionele verzorgingsstaat:
o Sociale rechten zijn aanwezig
- Residuele verzorgingsstaat:
o Individuele verantwoordelijkheid staat centraal, beperkt tot
solidariteit in een paar gevallen, geen instituties voor het
verzekeren van de solidariteit
- Rudimentaire verzorgingsstaat:
o Familiale solidariteit staat centraal, sociale rechten slechts zeer
beperkt aanwezig (bv. private verzekering)
Er zijn maar vage grenzen tussen verschillende types
Bijvoorbeeld in België zijn er sociale grondrechten, maar in sommige
landen is er enkel individuele verantwoordelijkheid
,In de middeleeuwen en oudheid was er al sprake van solidariteit zogenaamde
verticale zorgarrangementen:
- Feodale periode (patroon-cliënt relatie)
- Caritas (kerkelijke liefdadigheid)
Nu praten we meer over horizontale zorg, onder de hoede van de overheid:
- Zorgarrangementen voor brede lagen van de bevolking
- Nu zelfs sociale zekerheid via solidariteit voor hele bevolking (belastingen
betalen)
De Belgische verzorgingsstaat
De verzorgingsstaat staat onder druk:
- Mensen maken zich zorgen dat het betaalbaar gaat blijven, door de
vergrijzing
- Ook het Mattheus-effect speelt een rol wie rijk is wordt nog rijker en wie
arm is wordt nog armer
- De mensen worden door de industrialisering en de kapitalistische structuur
minder solidair met elkaar (primitieve solidariteit)
De welzijnsoverheden in België:
Het welzijn van alle burgers van de maatschappij verzekeren
3 overheden met verschillende bevoegdheden:
1. Federale overheid:
o Minimale bescherming tegen de belangrijkste sociale risico’s, zoals
armoedebestrijding en wegwerken van de sociale ongelijkheid door
de sociale zekerheid en de sociale bijstand
Sociale zekerheid vervangingsinkomen wanneer je dit nodig hebt (inkomen
gebonden) & inkomesnaanvullende uitkeringen, tegemoetkoming geneeskundige
zorg
Sociale bijstand voorloper en sluitstuk van de sociale zekerheid:
- Voorloper: afgeleide uit publieke armenzorg
- Sluitstuk: bijstand voor wie geen werkprestaties levert
Bijvoorbeeld: leefloon, OCMW’s die zorgen voor maatschappelijke integratie
, - Willen zo naar een actieve welvaartstaat: tewerkstelling, integratie & een
minimumuitkering
2. Vlaamse overheid:
o Sociale dienstverlening, zoals onderwijs, huisvesting, kinderwelzijn
enz.
Sociale voorzieningen: onderwijs, sport, enz.
- Universeel
- Selectief (voor bepaalde groepen die de juiste kenmerken hebben)
Sinds staatshervorming van 1980 bijstand aan personen & na de 6 de
staatshervorming (2014) krijgt de Vlaamse overheid extra bevoegdheden
3. Lokale overheid:
o Grote diversiteit qua sociaal beleid (in elke stad of gemeente zijn er
ander problemen) wordt steeds belangrijker omdat ze ook dichter
bij de mensen staan
Deze overheid krijgt geld van de federale overheid voor het garanderen van
welzijn in hun gemeenten, ze mogen die aan drie dingen uitgeven:
- Wettelijk verplichte taken
- Wettelijk geregelde taken
- Optionele taken
Welzijnszorg
Omschrijving= biedt een antwoord op de noodsituatie van een individu
- Noodsituatie = een breuk tussen iemands noden en zijn
capaciteiten/vermogen
- Omgeving: gein en familie, lokale netwerk, private voorzieningen of
overheid
- Breuk: variabel doorheen de tijd (hangt van veel dingen af), sociale klasse,
cultuur, m.a.w. er bestaan meerdere en veranderlijke definities van
‘noden’ en ‘welzijn’
Deze welzijnszorg is doorheen de tijd geëvolueerd van een gunst die mensen
konden verlenen aan iemand in nood naar een recht voor elke inwoner van een
verzorgingsstaat
Er zijn ook veel uitdagingen voor het welzijnszorg:
