Verpleegkundige aspecten
kanker = oncologische patienten vind je overal.
Vijfjaarsoverleving= vijf jaar na laatste behandeling nog kanker vrij = genezen
Tumorafhankelijk= sommige tumoren hebben een langere/kortere periode nodig voor overleving na
laatste behandeling
Wanneer moeten we bezorgd zijn? Wat zijn de alarm tekens
Verranderd stoelgangs patroon: onverklaarbaare verrandering in stoelgang (bv mama
opeens niet meer kunnen gaan enkel kleine keuteltjes, weken aan een stuk)
Moedervlekken op de rug, die je zelf niet int oog kan nemen= foto laten nemen om de zoveel
tijd /dermatoloog check
Knobbel in de borst= is vaak ook pijnloos, niet laten aanslepen, is niet altijd direct voelbaar
Onbedoelt vocht of stoelgangsverlies= bv braken-> navraag
Wonde die niet geneest? Diabetes? Iets anders? Onverklaarbaar-> huisarts
Afvallen zonder bedoeling= niet normaal laten nakijken
Langaanhoudende hoest= nalaten kijken , even nagaan of er een oorzaak voor kan zijn?
Preventie
Primaire preventie : proberen voorkomen: vb rookstop, zonne creme smeren
Secundair preventie : vroege detectie: vb screening borstkanker of colonkanker, fob,
uitstrijke geny
Tertiair preventie: voorkomen van recidief= als je het gehad hebt, proberen om niet te
hervallen (voorkomen recidief) bv: educatie
Groenten en fruit hebben een beschermend effect: anti- oxidanten remmen de schade af die
het oxidatieproces veroorzaakt door de productie van vrije radicalen.
Het ontstaan / carcinogenese
Cellen ontsporen in hun groeikinetiek en ontsnappen aan de regulerende processen van het
lichaam
=> Multi hitmodel
1
, Ontsporen: er gebeurt een verandering in de cel (vb door blootstelling aan een carcinogeen) =
initiatie
Promotie: proliferatie op de gewone cel door positieve of negatieve modulatie van de cel
Multi hit ( even googlen)
Stamcel= cel die eender welke cel kan worden , afhankelijk van de initiatie
Modilatie=
Navragen GIO, niet volledig kunnen opschrijven,multihitmodel
Mitose=celdeling/cel aanmaak
Apoptose= natuurlijke cel dood ( als de cyclus van de cel gedaan is, afbraak cellen)
Is normaal in evenwicht
Als dit verstoord is mitose is meer dan apoptose, krijg je teveel cellen , tumor is woekering van cellen
(onbalans in mitose en apoptose) genen sturen dit procces
Oncogenen: KUNNEN de groei in de kankercel stimuleren vb HER2neugen
Tumorsuppressorgenen: remmen de groei van kankercellen => niet of abnormaal
functioneren doet tumor toenemen
DNA herstelgenen kunnen foutieve mutaties in het DNA herstellen ( als deze niet werken kan
dna niet worden herstelt)
2
kanker = oncologische patienten vind je overal.
Vijfjaarsoverleving= vijf jaar na laatste behandeling nog kanker vrij = genezen
Tumorafhankelijk= sommige tumoren hebben een langere/kortere periode nodig voor overleving na
laatste behandeling
Wanneer moeten we bezorgd zijn? Wat zijn de alarm tekens
Verranderd stoelgangs patroon: onverklaarbaare verrandering in stoelgang (bv mama
opeens niet meer kunnen gaan enkel kleine keuteltjes, weken aan een stuk)
Moedervlekken op de rug, die je zelf niet int oog kan nemen= foto laten nemen om de zoveel
tijd /dermatoloog check
Knobbel in de borst= is vaak ook pijnloos, niet laten aanslepen, is niet altijd direct voelbaar
Onbedoelt vocht of stoelgangsverlies= bv braken-> navraag
Wonde die niet geneest? Diabetes? Iets anders? Onverklaarbaar-> huisarts
Afvallen zonder bedoeling= niet normaal laten nakijken
Langaanhoudende hoest= nalaten kijken , even nagaan of er een oorzaak voor kan zijn?
Preventie
Primaire preventie : proberen voorkomen: vb rookstop, zonne creme smeren
Secundair preventie : vroege detectie: vb screening borstkanker of colonkanker, fob,
uitstrijke geny
Tertiair preventie: voorkomen van recidief= als je het gehad hebt, proberen om niet te
hervallen (voorkomen recidief) bv: educatie
Groenten en fruit hebben een beschermend effect: anti- oxidanten remmen de schade af die
het oxidatieproces veroorzaakt door de productie van vrije radicalen.
Het ontstaan / carcinogenese
Cellen ontsporen in hun groeikinetiek en ontsnappen aan de regulerende processen van het
lichaam
=> Multi hitmodel
1
, Ontsporen: er gebeurt een verandering in de cel (vb door blootstelling aan een carcinogeen) =
initiatie
Promotie: proliferatie op de gewone cel door positieve of negatieve modulatie van de cel
Multi hit ( even googlen)
Stamcel= cel die eender welke cel kan worden , afhankelijk van de initiatie
Modilatie=
Navragen GIO, niet volledig kunnen opschrijven,multihitmodel
Mitose=celdeling/cel aanmaak
Apoptose= natuurlijke cel dood ( als de cyclus van de cel gedaan is, afbraak cellen)
Is normaal in evenwicht
Als dit verstoord is mitose is meer dan apoptose, krijg je teveel cellen , tumor is woekering van cellen
(onbalans in mitose en apoptose) genen sturen dit procces
Oncogenen: KUNNEN de groei in de kankercel stimuleren vb HER2neugen
Tumorsuppressorgenen: remmen de groei van kankercellen => niet of abnormaal
functioneren doet tumor toenemen
DNA herstelgenen kunnen foutieve mutaties in het DNA herstellen ( als deze niet werken kan
dna niet worden herstelt)
2
