samenvatting + begrippenlijst VM1

VERKLARINGSMODELLEN 1 2020-
2021
 Elke dimensie is even belangrijk
 Respect voor héél Csysteem, over min. 3 generaties
 Elke theorie over het menselijk functioneren past er in
 Helpt om veel info over C te verzamelen én om lege gaatjes te vullen
 Helpt gemeenschappelijke taal in de hulpverlening





o Gelaagd kijken
o Kijken naar 4 dimensies samen
 Nagy (‘Notch’): grondlegger v/d kijk
o Start: relatie tussen mensen à elke relatie heeft 4 lagen/dimensies
 Elke laag heeft invloed op deze relatie tussen mensen
o Geboren in Hongarije in gezin waar hij kind was van advocaat en boekhouder (rijk dus) à
beginnen werken na WO2, waren toen vele psychiatrische problemen t.g.v. oorlog (was
psychiater) à verhuist naar Amerika, heeft gezin en merkt dat hij heimwee heeft naar
thuisland en ouders à relatie is heel onzichtbaar, maar heeft toch veel invloed à iets
onzichtbaar voor mensen, toch zichtbaar maken

1. DIMENSIE 1: DE OBJECTIVEERBARE FEITEN

 Ondersteunend werken met (deel van) gezin à aanbod afstemmen op hulpvraag van dit Csysteem
o Gevaar: direct denken dat deze vraag duidelijk is, zowel voor jou als ortho. beg. als voor
Csysteem zelf
o Jouw verantwoordelijkheid om ontmoeting met gezin aan te gaan en samen met hen taal te
geven aan hun effectieve ondersteuningsbehoefte(n)
 Om manier waarop iemand in leven en in relaties staat goed te kunnen begrijpen, is het belangrijk
zicht te hebben op feiten die zijn leven kleuren
o Feiten = objectieve gegevens die echt waar zijn en gebeurtenissen die in werkelijkheid
hebben plaatsgevonden

1.1 OPSOMMING


1.1.1 HET BIOLOGISCH EN MEDISCH KADER VAN EEN PERSOON, ZIJN GEZIN, ZIJN FAMILIE
 Geslacht
 Leeftijd
 Geboorte
 Dood

1

,  Zwangerschap
 Ras
 Genetische kaart
 Erfelijke ziekten
 Lichamelijke ziekten
 Fysisch gestel
 Huidige lichamelijke toestand
 Invloed geneeskunde
 (para-)medische hulpverlening
 …
 Diagnose of psychopathologie is geen feit! à blijft veronderstelling (2e dimensie)
o Vb: adhd, psychose, ass (vaststellen op basis van observaties)


1.1.2 HET FINANCIEEL/MATERIEEL KADER
 (gezins)inkomen en schulden
 Onderwijs
 Arbeid en tewerkstelling
 Armoede
o Vb: iemand is rijk, andere arm à andere feiten meegemaakt dus beïnvloed relatie
 Huisvesting
 Mobiliteitsmogelijkheden
 …


1.1.3 HET WETTELIJK/JURIDISCH KADER
 Getrouwd/wettelijk samenwonend/alleenstaande/weduwe
 Wettelijke kinderen
 Nationaliteit
 Veroordelingen
 …


1.1.4 HET ECONOMISCH/ECOLOGISCH KADER
 Hoog/laagconjunctuur (goede tijden, slechte tijden…)
 Socio-eco status
 …
 Milieuomstandigheden
 Natuurrampen
 …
 à gaat hier over ruimer materieel kader waarbinnen gezin zich situeert


1.1.5 HET SOCIOLOGISCH/CULTUREEL KADER
 Relatie/samenlevingsvormen
 Klasse
 Gender (en manier waarop dit momenteel cultureel en maatschappelijk geduid/geduld wordt)
 Huidskleur
 …




2

,1.1.6 HET HISTORISCH KADER
 In welke tijd leven we?
 Van macro tot micro
o Postmoderne tijd
o Post-Dutroux-tijdperk
o Haastige, veeleisende werk-gezinstijd
o Lokaal politiek landschap en keuzes daarvan op elke persoon
 …
 à Geen privégebeurtenissen uit het verleden


1.1.7 HET RELIGIEUS/SPIRITUEEL KADER
 Geloof
 Godsdienst
 …

1.2 VORIGE GENERATIES

 Niet alleen feiten in huidige levenssituatie van belang, ook gegevens uit voorgaande generaties
o Feiten/gebeurtenissen in leven van (groot)ouders hebben consequenties voor leven van
nakomelingen
o Vb: oma die ‘fout’ was in oorlog, armoede in generatie van grootouders, ernstige ziekte
voorouder, vroegtijdig overlijden voorouder…

1.3 ONRECHT IN DE FEITEN

 Sommige feiten/gebeurtenissen noemen we onrecht:
o Verdelend onrecht: het lot, niemand is verantwoordelijk, het overkomt je
 Vb: ziekte/overlijden gezinslid, werkloosheid, opgroeien in oorlogssituatie, vluchten
omdat het in eigen land niet veilig was, natuurramp…
o Vergeldend onrecht: door mensen elkaar aangedaan (onbewust/bewust)
 Vb: misbruik, mishandeling, verwaarlozing, overval, pesten…
o Verdelend onrecht kan gemakkelijk leiden tot vergeldend onrecht:
 Feiten zijn vaak uitgangspunt voor ons handelen of voor anderen uitgangspunt om
ons te benaderen, gebruiken of negeren
 Vb: natuurramp (lot), maar gaan toch opzoek naar wie oorzaak is voor slecht milieu
 Vb: corona (lot) zorgt voor crisis in gezinnen, mensen gaan elkaar dingen beginnen
aandoen à partnergeweld (vergeldend)

1.4 TIPS BIJ HET VERKENNEN MET CLIËNTEN

 Intergenerationeel verkennen à min. 3 generaties
 Tegenstellingen tussen familieleden is oke
o Als mensen feiten anders hebben onthouden, is dat oke
 Verken traag, laagje per laagje + kansen grijpen om te linken naar andere dimensies
 Laat je verwonderen door unieke van elk levensverhaal
 Stop niet te snel met samen verkennen, hoe meer info je krijgt, hoe meer vragen je zal stellen
 Durf!
 Wees zorgzaam en alert
 Onthoud, noteer, … de woorden van C. à zijn uniek en kan je later zelf terug gebruiken


3

, 1.5 METHODIEKEN


1.5.1 GENOGRAM (GENOPRO)
 Soort stamboom
 Manier om feiten te verzamelen over families
 Stafkaart van familierelaties:
o Breuken, veranderingen of gebeurtenissen in de familie, over generaties heen
 Vb: familieruzies, erfeniskwesties, verlies…
o Mentale en fysieke ziekten
 Vb: depressie, bipolaire stoornis, kanker…
 Wordt ook stilgestaan bij:
o Behoren tot bepaalde SLvorm of (sub)systeem
o Bijzondere aard van relaties: ongewone verwantschappen en afstamming
o Bijzondere SLvormen en vruchtbaarheidsmogelijkheden
o Behoren tot bepaalde generatie, klasse, streek, etnische groep, cultuur…

1.5.1.1 GENOGRAMSYMBOLEN




4