De Geo Globalisering VWO
Hoofdstuk 1
1.1 De wereld indelen
Global village: gebied dat steeds meer met andere gebieden overal ter wereld te maken heeft via
allerlei sociale netwerken.
- Tussen landen wereldwijd zijn er veel economische relaties zoals handel,
geldstromen/uitwisseling van arbeidskrachten landen onderhouden ook politieke/culturele
banden met elkaar regeringen maken bijv. afspraken over samenwerking/plegen
internationaal overleg
Globalisering/mondialisering: het doorgaande proces van politieke, sociale, culturele samenhang
tussen bedrijven, gebieden/landen over de hele wereld, waardoor landgrenzen vervagen
Cultuurgebieden: regio’s met een gemeenschappelijke cultuur
Cultuurelementen: taal, religie, gewoonten, waarden en normen, kunst en technologie
4 overgangszones:
- Grensgebied tussen Noord-Amerika en Latijns-Amerika
- Enkele landen tussen Noord-Afrika en Sub-Sahara-Afrika
- Gebied tussen Europa en Sovjet-Unie
- Tussen Rusland, Oost-Azië en Zuid-Azië
Identiteit: combinatie van culturele kenmerken
- Soms is het taalverschil tussen volken zo groot dat communicatie alleen via een 3 e taal
mogelijk is: lingua franca = 3e taal die nodig is wanneer verschillende culturele groepen niet
direct in hun eigen taal met elkaar kunnen communiceren
Democratisch gehalte: mate waarin de politieke, economische en sociale macht verdeeld is over de
bevolking van een land kun je meten met de democratie-index
Kenmerken democratisch gehalte:
- Houden van vrije verkiezingen
- Functioneren van de regering
- Mate waarin de bevolking deelneemt aan de politieke besluitvorming
- Politieke cultuur
- Omgaan met mensenrechten: rechten die iedere wereldburger heeft
Bbp per inw./bruto binnenlands product per inwoner: de totale geldwaarde van alle in een land
geproduceerde goederen en diensten per jaar per hoofd van de bevolking
Brp per inw./bruto regionaal product per inwoner: de totale geldwaarde van alle in een regio
geproduceerde goederen en diensten per jaar per hoofd van de bevolking
Bbp: waarde van alle goederen en diensten die in een jaar worden geproduceerd
Welvaart = bbp : aantal inwoners
Problemen met bbp:
, - Inkomen uit informele sector/zelfvoorziening wordt vaak niet in het bbp/brp opgenomen of
niet officieel geregistreerd
- In landen waar de prijzen van goederen en diensten lager zijn, is de koopkracht groter: je
kunt daar met hetzelfde inkomen meer kopen
- Regionale ongelijkheid in een land wordt verborgen
Koopkracht: hoeveelheid goederen en diensten die een bevolking kan kopen voor een bepaalde
hoeveelheid geld
Regionale ongelijkheid: grote welvaartsverschillen tussen gebieden
Sociale ongelijkheid: grote (onrechtvaardige) inkomensverschillen tussen de sociale groepen binnen
de bevolking
Samenstelling beroepsbevolking:
- Primair: landbouw
- Secundair: industrie en visserij
- Tertiair: zakelijke dienstverlening
Bevolkingsspreiding: verdeling van woonplaatsen van de inwoners over een gebied
Bevolkingsdichtheid: het gemiddelde aantal inwoners per km2.
Verstedelijkings-/urbanisatiegraad: aandeel van de stedelijke bevolking in de totale bevolking
Verstedelijkingstempo: de snelheid waarmee het percentage stadsbewoners toeneemt.
1.2 Scheidslijnen in Europa
Macroregio: Europa
Diffusie: verspreiding van cultuurelement(en)
Ruimtelijke diffusie: van gebied tot gebied
Sociale diffusie: binnen bevolkingsgroepen
Geopolitiek: de machtsverhoudingen tussen landen/gebieden in de wereld.
- Eind jaren 80: geopolitieke invloed van Sovjet-Unie verminderde in Oost-Eur.
- Midden- en Oost-Eur. Landen keerden zich af van Rusland en zochten aansluiting bij het
westen
- Uiteenvallen Joegoslavië en Tsjecho-Slowakije Tsjechië, Slowakije, Kroatië, Slovenië en
Servië
Veranderde politieke verhoudingen:
- Rusland probeert zijn invloed in Oekraïne te behouden heeft de Krim en gebieden aan de
oostelijke grens bezet
Culturele verscheidenheid:
- Vooral in (Zuid)Oost- en Midden-Eur. , Balkan, Kaukasus
- Heterogene bevolking
- Volkeren leven naast/door elkaar
Nation building: het bevorderen van de samenhang in een land
Hoofdstuk 1
1.1 De wereld indelen
Global village: gebied dat steeds meer met andere gebieden overal ter wereld te maken heeft via
allerlei sociale netwerken.
- Tussen landen wereldwijd zijn er veel economische relaties zoals handel,
geldstromen/uitwisseling van arbeidskrachten landen onderhouden ook politieke/culturele
banden met elkaar regeringen maken bijv. afspraken over samenwerking/plegen
internationaal overleg
Globalisering/mondialisering: het doorgaande proces van politieke, sociale, culturele samenhang
tussen bedrijven, gebieden/landen over de hele wereld, waardoor landgrenzen vervagen
Cultuurgebieden: regio’s met een gemeenschappelijke cultuur
Cultuurelementen: taal, religie, gewoonten, waarden en normen, kunst en technologie
4 overgangszones:
- Grensgebied tussen Noord-Amerika en Latijns-Amerika
- Enkele landen tussen Noord-Afrika en Sub-Sahara-Afrika
- Gebied tussen Europa en Sovjet-Unie
- Tussen Rusland, Oost-Azië en Zuid-Azië
Identiteit: combinatie van culturele kenmerken
- Soms is het taalverschil tussen volken zo groot dat communicatie alleen via een 3 e taal
mogelijk is: lingua franca = 3e taal die nodig is wanneer verschillende culturele groepen niet
direct in hun eigen taal met elkaar kunnen communiceren
Democratisch gehalte: mate waarin de politieke, economische en sociale macht verdeeld is over de
bevolking van een land kun je meten met de democratie-index
Kenmerken democratisch gehalte:
- Houden van vrije verkiezingen
- Functioneren van de regering
- Mate waarin de bevolking deelneemt aan de politieke besluitvorming
- Politieke cultuur
- Omgaan met mensenrechten: rechten die iedere wereldburger heeft
Bbp per inw./bruto binnenlands product per inwoner: de totale geldwaarde van alle in een land
geproduceerde goederen en diensten per jaar per hoofd van de bevolking
Brp per inw./bruto regionaal product per inwoner: de totale geldwaarde van alle in een regio
geproduceerde goederen en diensten per jaar per hoofd van de bevolking
Bbp: waarde van alle goederen en diensten die in een jaar worden geproduceerd
Welvaart = bbp : aantal inwoners
Problemen met bbp:
, - Inkomen uit informele sector/zelfvoorziening wordt vaak niet in het bbp/brp opgenomen of
niet officieel geregistreerd
- In landen waar de prijzen van goederen en diensten lager zijn, is de koopkracht groter: je
kunt daar met hetzelfde inkomen meer kopen
- Regionale ongelijkheid in een land wordt verborgen
Koopkracht: hoeveelheid goederen en diensten die een bevolking kan kopen voor een bepaalde
hoeveelheid geld
Regionale ongelijkheid: grote welvaartsverschillen tussen gebieden
Sociale ongelijkheid: grote (onrechtvaardige) inkomensverschillen tussen de sociale groepen binnen
de bevolking
Samenstelling beroepsbevolking:
- Primair: landbouw
- Secundair: industrie en visserij
- Tertiair: zakelijke dienstverlening
Bevolkingsspreiding: verdeling van woonplaatsen van de inwoners over een gebied
Bevolkingsdichtheid: het gemiddelde aantal inwoners per km2.
Verstedelijkings-/urbanisatiegraad: aandeel van de stedelijke bevolking in de totale bevolking
Verstedelijkingstempo: de snelheid waarmee het percentage stadsbewoners toeneemt.
1.2 Scheidslijnen in Europa
Macroregio: Europa
Diffusie: verspreiding van cultuurelement(en)
Ruimtelijke diffusie: van gebied tot gebied
Sociale diffusie: binnen bevolkingsgroepen
Geopolitiek: de machtsverhoudingen tussen landen/gebieden in de wereld.
- Eind jaren 80: geopolitieke invloed van Sovjet-Unie verminderde in Oost-Eur.
- Midden- en Oost-Eur. Landen keerden zich af van Rusland en zochten aansluiting bij het
westen
- Uiteenvallen Joegoslavië en Tsjecho-Slowakije Tsjechië, Slowakije, Kroatië, Slovenië en
Servië
Veranderde politieke verhoudingen:
- Rusland probeert zijn invloed in Oekraïne te behouden heeft de Krim en gebieden aan de
oostelijke grens bezet
Culturele verscheidenheid:
- Vooral in (Zuid)Oost- en Midden-Eur. , Balkan, Kaukasus
- Heterogene bevolking
- Volkeren leven naast/door elkaar
Nation building: het bevorderen van de samenhang in een land
