College aantekeningen Longen 2 (2006GENGE1)

LONGEN 2



INLEIDING
Leerstof = colleges en ZSO’s, artikelen

EXAMEN
60 MCQ of invulvelden à op pc! 1 of meerdere antwoorden zijn juist


TERMINOLOGIE EN EPIDEMIOLOGIE VAN
LONGZIEKTEN
LEERDOELEN
 Weet wat eponymen zijn en kan er een aantal opnoemen
 Kan de criteria voor een causale associatie benoemen en illustreren aan de hand van
een voorbeeld
 Kent de ranking van wereldwijde doodsoorzaken volgens de Global Burden of Disease
 Kan 4 belangrijke oorzaken van respiratoire sterfte benoemen
 Kan de kost van respiratoire ziektes duiden

TERMEN LONGZIEKTEN/LONGARTS
LONGZIEKTEN

 CARA = Chronische Aspecifieke Respiratoire Aandoeningen
Verzamelnaam voor COPD, astma en longemfyseem (verouderd)
 COPD = Chronic Obstructive Pulmonary Disease
Subgroepen
- Chronische bronchitis: klinische diagnose à chronisch hoesten/slijm ophoesten
- Emfyseem: pathologische diagnose à alveoli zijn beschadigd


 Bronchiëctasieën
Luchtwegaandoening à lokale/diffuse verwijding à slijm in luchtwegen à minder
mucociliaire klaring
Kan voorkomen bij
- CF
- Non-CF bronchiëctasieën
 TBC/TB
 Interstitiële longaandoeningen (ILD)

1

,EPONYMEN
= Ziektebeeld of bevindingen bij KO benoemen met eigennaam
 Valsalva maneuver, Babinski teken, Bacil van Koch (tuberkel bacil), Syndroom van
Behcet (oculo-urogenitaal syndroom), Wegener (GPA: granulomatose met
polyangiitis en vasculitis)

Is verouderd! Algemene medische termen zijn beter!

ZSO: Eponymen beschrijven die voorkomen in longziekten à wat is de beschrijvende naam
hier voor?

EPIDEMIOLOGIE
Voor longziekten: ERS (European Respiratory Society) white book à actuele data mbt
longaandoeningen

 600 000 mensen overlijden jaarlijks in EU agv longziekten à 1/8 overlijdens!
 Respiratoire aandoeningen zijn 15% vd mortaliteit
Longkanker (6%) > longinfecties (3,5%) > COPD en bronchiëctasie (3,4%)




 6 miljoen ziekenhuisopnames/jaar door longaandoeningen
Vnl infectieuze oorzaken (3%), maar ook COPD (1,3%)




 Mortaliteitsranking in 1990 en 2010 à evolutie voor verschillende ziektebeelden in de
tijd
- In 2010 zitten 4 respiratoire aandoeningen in top 10: COPD (3e plaats), lagere
luchtweginfecties en longkanker, TBC (10e plaats)
- Daling van infectieuze oorzaken ó stijging van COPD en longkanker
 Geschatte mortaliteit 2030
Wereldwijd is in 2030 verwacht dat 1/5 mortaliteit komt door respiratoire
aandoeningen, in Europa 1/10


2

, - In Europa blijft dit getal stabiel door afname van LRI en TBC maar stijging COPD
en longkanker!
- Roken en luchtweginfecties zijn belangrijke oorzaken van longaandoeningen in
Europa

CRITERIA VOOR CAUSALE ASSOCIATIE TUSSEN BLOOTSTELLING EN EEN ZIEKTE
(BRADFORD-HILL)

Op basis van epidemiologische data à voldoende bewijs voor causale relatie?

1. Sterkte
Van relatie blootstelling tov niet-blootstelling (RR)
2. Consistentie
Mate waarop bevindingen in dezelfde richting wijzen
3. Specificiteit
Blootstelling aan een goed herleidbare factor
4. Temporele relatie
Blootstelling aan factor moet optreden voor aandoening zich ontwikkelt
5. Biologische gradiënt
Regelmatig toenemend verband tussen dosis en grootte van RR à dosis-respons
curve, moet niet lineair zijn
6. Biologische plausibiliteit
Beschikbare informatie over het biologisch mechanisme van de factor op het
ontstaan van de ziekte
7. Invloed van interventie
Verwijderen blootstelling à daalt RR?
8. Analogie
Gelijkaardige associatie beschreven tussen blootstelling aan de factor en andere
ziektebeelden

RR BIJ ROKEN

 RR van longkanker is voor vrouwen 23 en mannen 25 à vrouwen/mannen hebben
23x/25x grotere kans in rokers tov nooit-rokers
 Infecties: RR is lager maar nog wel verhoogd: 2
 COPD: 25 en 28

BURDEN OF RESPIRATORY DISEASES IN EU

Astma, COPD, longkanker en TBC à veel voorkomende ziektebeelden

 Astma
- Weinig opnames in vergelijking met prevalentie à vnl opgelost in 1e lijn
16 miljoen van de 104 miljoen hebben astma à 82 000 opnames/j
- Lage mortaliteit (380) want is goed behandelbaar

 COPD
- Hele hoge prevalentie
23 miljoen van de 260 miljoen volwassenen

3

, - Veel meer opnames
1,1 miljoen/j van de 23 miljoen
- 150 000 overlijdens

 Longkanker
- Aantal overlijdens in verhouding tot aantal patiënten ligt veel hoger à slechte
prognose van longkanker
188 000 van de 234 000 patiënten/j

 TBC
- Groot deel van patiënten komen in ziekenhuis terecht!
105 000/j van de 80 000 nieuwe gevallen/j

DISTRIBUTIE VAN KOSTEN LONGAANDOENINGEN

Directe kosten = kosten aan GZZ (hospitalisatie, polyklinische zorg, medicatie)
ó
Indirecte kosten = kosten door verlies aan productie (arbeidsongeschiktheid, …) à astma
heeft meer indirecte kosten want zijn meer jonge mensen die nog veel moeten werken

 Verhoudingen zijn vergelijkbaar tussen astma en COPD




JAARLIJKSE KOSTEN VOOR LONGAANDOENINGEN

Astma en COPD hebben meest volledige data

 COPD
Directe en indirecte kosten zijn het hoogst, vergelijkbaar direct en indirect
 Astma
Lager dan COPD maar direct en indirect is ook vergelijkbaar
 Hoogste kosten tov andere respiratoire aandoeningen


ASTMA: PATHOFYSIOLOGIE, KLINIEK EN
PRINCIPES VAN BEHANDELING

LEERDOELEN
1. Kent de prevalentie en de definitie van astma

4