Jeugdrecht
DEEL 2: DE RECHTEN VAN HET KIND: Het Internationaal Verdrag inzake de
Rechten van het Kind (IVRK)
1. Historiek IVRK
● 1948 : de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM)
● 1950 : het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM)
● 1959 : Verklaring van de Rechten van het Kind
● 1965 : Internationaal Verdrag inzake het uitbannen van “alle vormen van
rassendiscriminatie”
● 1966 : Internationaal Verdrag inzake “burgerrechten en politieke rechten” (BUPO)
● 1966 : Internationaal Verdrag inzake “economische, sociale en culturele rechten”
(ECOSOC)
● 1979 : Internationaal jaar van het Kind
● 1985 : Internationaal Verdrag inzake “basisrechten van slachtoffers van misdrijven en
machtsmisbruik”
● 1985 : VN-minimumregels inzake “jeugdbeschermingsbeleid”, Beijing Rules, code die
model staat voor nationale wetgevers inzake rechten van minderjarigen verwezen
naar de rechtbank
● 1989 : verdrag inzake “rechten van het kind” - 20 november 1989 : IVRK door
Algemene Vergadering van de UNO of VN goedgekeurd.
● 1992 : resolutie van het Europees Parlement inzake een Europees Charter voor de
rechten van het kind
● 1996 : Europees Verdrag inzake “de uitoefening van de rechten van kinderen
2. VN-Kinderrechtenverdrag 1989
Achtergrond
Internationaal Verdrag inzake Rechten van het Kind (IVRK)
● ondertekend: 20 november 1989
● goedgekeurd: wet 25 november 1991 & decreet van Vlaamse Raad van 15 mei
1991
● belangrijke inspiratiebron voor regels van jeugdbescherming
● specifiek voor minderjarigen: VOS en MOF
18de eeuw: Verlichting: Nu (IVRK):
1
,● bescherming ● Kind = meer eigen persoon ● rechten zonder inmenging
ouders of overheden
● volledig opgenomen ● geen bezit of aanhangsel van
in wereld van ouders meer ● onderscheid vervaagt →
volwassene kind = subject
● volwassenen in wording
● strafrechtelijk ● ouderlijk gezag wordt niet
verantwoordelijk & ● klemtoon op bescherming >< geraakt, maar moeten
op jonge leeftijd externe factoren vrijheid bieden
ingeschakeld in
productieproces ● Huishouden kreeg minder ● overheid treedt streng op
aandacht tegen geweld &
verwaarlozing in gezin
● absolute & onvoorwaardelijke
gehoorzaamheid aan ouders ● kind heeft inspraak binnen
procedures (opgestart door
● vader mocht geweld ouders of OM)
gebruiken voor opvoeding
→ zelfstandig
● rechtsbekwaam maar vorderingsrecht is er niet
handelingsonbekwaam
Algemene principes
IVRK = geheel van minimale regels:
● Moeten gerespecteerd worden →gaat niet enkel over belangen van
minderjarige, maar voor het eerst wordt duidelijk gezegd dat ze ook
rechten hebben
● Internationaal aanvaard : 196 landen ondertekenen
➢ behalve: VS (doodstraf <18 = oudere interpretatie, want is sinds 2005
verboden ; omw van verbod op levenslang zonder vervroegde vrijlating ; omw
van feit dat kinderen onbekwaam zouden zijn om alle rechten te begrijpen…)
● In België goedgekeurd op 25 november 1991, en op 15 januari 1992 in werking
(rechtstoepassing) – voorbehoud/interpretatie m.b.t. bepaalde regels: interpretatieve
verklaringen bij art 2 ; 13-15 ; 40 (bv: niet meer in beroep tegen Assisen)
Het is niet omdat belgië iets goedkeurt dat vlaanderen of wallonië ermee akkoord gaat:
➢ Goedkeuring Vlaamse Gemeenschap : decreet van 15 mei 1991
➢ Goedkeuring Franse Gemeenschap: décret du 3 juillet 1991
➢ Goedkeuring Duitse Gemeenschap: dekret 25 juni 1991
Kinderrechtencommissariaat & Kinderrechtencommissaris → waken over naleving
van de rechten in de Vlaamse gemeenschap
● Kinderen:
2
, Kind = ieder persoon < 18 jaar, tenzij de meerderjarigheid in een land op een
andere leeftijd wordt bereikt (art.1).
➢ Tot 18e eeuw : kinderen volledig opgenomen in wereld vd volwassenen,
ingeschakeld in productieproces
➢ Tijdens/na Verlichting (1750-1800):“volwassenen in wording”:
beschermwaardig
➢ Kinderen zijn dragers van rechten (rechtsbekwaam) maar voor uitoefening
afhankelijk van volwassenen (handelingsonbekwaam)
● In IVRK :
➢ Het kind wordt als geheel bekeken
➢ Kinderen krijgen rechten om te participeren.
➢ Kind heeft inspraak, maar geen zelfstandig vorderingsrecht
Directe werking
In belgië = strikt onderscheid: nationaal & internationaal recht.
Wetgever heeft het verdrag goedgekeurd : opgeslorpt in nationale rechtsorde →
kan beroep doen op rechter
Directe werking geldt enkel voor bepalingen die duidelijk & precies zijn (objectief criterium)
➔ Individuele rechtssubjecten moeten daarop aanspraak maken (subjectief criterium)
Veel hangt af van plicht van overheid om waarborgen van Verdrag te doen naleven
● Inspanningsverbintenis of intentieverklaring → minderjarige kan zich niet op
verdrag beroepen
● mensenrechten waarvoor geen actieve tussenkomst van overheid vereist is
→ rechtskracht veel sterker
Nationale rechter moet nagaan of procespartijen er rechten uit kunnen putten.
Leerstuk van directe werking van kinderrechten is achterhaald:
1. Aantal waarborgen omgezet in concrete wetsbepalingen:
voorbeelden:
➢ Principe ‘gezamelijk uitoefening ouderlijk gezag’ → aan
familierechtbank slechts in uitzonderlijke omstandigheden toelaat
om hiervan af te wijken
➢ Bij plaatsing van kind in pleeggezin hebben ouders recht op persoonlijk
contact met kind & rechter inschakelen
3
DEEL 2: DE RECHTEN VAN HET KIND: Het Internationaal Verdrag inzake de
Rechten van het Kind (IVRK)
1. Historiek IVRK
● 1948 : de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM)
● 1950 : het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM)
● 1959 : Verklaring van de Rechten van het Kind
● 1965 : Internationaal Verdrag inzake het uitbannen van “alle vormen van
rassendiscriminatie”
● 1966 : Internationaal Verdrag inzake “burgerrechten en politieke rechten” (BUPO)
● 1966 : Internationaal Verdrag inzake “economische, sociale en culturele rechten”
(ECOSOC)
● 1979 : Internationaal jaar van het Kind
● 1985 : Internationaal Verdrag inzake “basisrechten van slachtoffers van misdrijven en
machtsmisbruik”
● 1985 : VN-minimumregels inzake “jeugdbeschermingsbeleid”, Beijing Rules, code die
model staat voor nationale wetgevers inzake rechten van minderjarigen verwezen
naar de rechtbank
● 1989 : verdrag inzake “rechten van het kind” - 20 november 1989 : IVRK door
Algemene Vergadering van de UNO of VN goedgekeurd.
● 1992 : resolutie van het Europees Parlement inzake een Europees Charter voor de
rechten van het kind
● 1996 : Europees Verdrag inzake “de uitoefening van de rechten van kinderen
2. VN-Kinderrechtenverdrag 1989
Achtergrond
Internationaal Verdrag inzake Rechten van het Kind (IVRK)
● ondertekend: 20 november 1989
● goedgekeurd: wet 25 november 1991 & decreet van Vlaamse Raad van 15 mei
1991
● belangrijke inspiratiebron voor regels van jeugdbescherming
● specifiek voor minderjarigen: VOS en MOF
18de eeuw: Verlichting: Nu (IVRK):
1
,● bescherming ● Kind = meer eigen persoon ● rechten zonder inmenging
ouders of overheden
● volledig opgenomen ● geen bezit of aanhangsel van
in wereld van ouders meer ● onderscheid vervaagt →
volwassene kind = subject
● volwassenen in wording
● strafrechtelijk ● ouderlijk gezag wordt niet
verantwoordelijk & ● klemtoon op bescherming >< geraakt, maar moeten
op jonge leeftijd externe factoren vrijheid bieden
ingeschakeld in
productieproces ● Huishouden kreeg minder ● overheid treedt streng op
aandacht tegen geweld &
verwaarlozing in gezin
● absolute & onvoorwaardelijke
gehoorzaamheid aan ouders ● kind heeft inspraak binnen
procedures (opgestart door
● vader mocht geweld ouders of OM)
gebruiken voor opvoeding
→ zelfstandig
● rechtsbekwaam maar vorderingsrecht is er niet
handelingsonbekwaam
Algemene principes
IVRK = geheel van minimale regels:
● Moeten gerespecteerd worden →gaat niet enkel over belangen van
minderjarige, maar voor het eerst wordt duidelijk gezegd dat ze ook
rechten hebben
● Internationaal aanvaard : 196 landen ondertekenen
➢ behalve: VS (doodstraf <18 = oudere interpretatie, want is sinds 2005
verboden ; omw van verbod op levenslang zonder vervroegde vrijlating ; omw
van feit dat kinderen onbekwaam zouden zijn om alle rechten te begrijpen…)
● In België goedgekeurd op 25 november 1991, en op 15 januari 1992 in werking
(rechtstoepassing) – voorbehoud/interpretatie m.b.t. bepaalde regels: interpretatieve
verklaringen bij art 2 ; 13-15 ; 40 (bv: niet meer in beroep tegen Assisen)
Het is niet omdat belgië iets goedkeurt dat vlaanderen of wallonië ermee akkoord gaat:
➢ Goedkeuring Vlaamse Gemeenschap : decreet van 15 mei 1991
➢ Goedkeuring Franse Gemeenschap: décret du 3 juillet 1991
➢ Goedkeuring Duitse Gemeenschap: dekret 25 juni 1991
Kinderrechtencommissariaat & Kinderrechtencommissaris → waken over naleving
van de rechten in de Vlaamse gemeenschap
● Kinderen:
2
, Kind = ieder persoon < 18 jaar, tenzij de meerderjarigheid in een land op een
andere leeftijd wordt bereikt (art.1).
➢ Tot 18e eeuw : kinderen volledig opgenomen in wereld vd volwassenen,
ingeschakeld in productieproces
➢ Tijdens/na Verlichting (1750-1800):“volwassenen in wording”:
beschermwaardig
➢ Kinderen zijn dragers van rechten (rechtsbekwaam) maar voor uitoefening
afhankelijk van volwassenen (handelingsonbekwaam)
● In IVRK :
➢ Het kind wordt als geheel bekeken
➢ Kinderen krijgen rechten om te participeren.
➢ Kind heeft inspraak, maar geen zelfstandig vorderingsrecht
Directe werking
In belgië = strikt onderscheid: nationaal & internationaal recht.
Wetgever heeft het verdrag goedgekeurd : opgeslorpt in nationale rechtsorde →
kan beroep doen op rechter
Directe werking geldt enkel voor bepalingen die duidelijk & precies zijn (objectief criterium)
➔ Individuele rechtssubjecten moeten daarop aanspraak maken (subjectief criterium)
Veel hangt af van plicht van overheid om waarborgen van Verdrag te doen naleven
● Inspanningsverbintenis of intentieverklaring → minderjarige kan zich niet op
verdrag beroepen
● mensenrechten waarvoor geen actieve tussenkomst van overheid vereist is
→ rechtskracht veel sterker
Nationale rechter moet nagaan of procespartijen er rechten uit kunnen putten.
Leerstuk van directe werking van kinderrechten is achterhaald:
1. Aantal waarborgen omgezet in concrete wetsbepalingen:
voorbeelden:
➢ Principe ‘gezamelijk uitoefening ouderlijk gezag’ → aan
familierechtbank slechts in uitzonderlijke omstandigheden toelaat
om hiervan af te wijken
➢ Bij plaatsing van kind in pleeggezin hebben ouders recht op persoonlijk
contact met kind & rechter inschakelen
3
