Samenvatting: vaardig met data

Vaardig met data
Wat is onderzoek?
Politiseren= mensen bewust maken en problematieken signaleren aan het beleid

Doel van het onderzoek  doelgericht werken

 Informatie verzamelen om een keuze te maken op basis van het resultaat van de zoektocht
o Vanuit een behoefte aan informatie
o Om complexe situaties beter te begrijpen
o Om de waarheid boven tafel te krijgen

Hoe aan uitkomsten komen (onderzoeksmethode)  systematisch werken

 De systematische en doelgerichte werkwijze om gegevens te verzamelen, te analyseren en te
interpreteren

Binnen de gekozen methode kunnen één of meerdere technieken worden toegepast
 een activiteit om gegevens te verzamelen
Vb. een enquete, interview, observatie, test of simulatie

Onderzoek= een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van antwoorden
op vooraf gestelde vragen volgens een vooraf opgesteld plan

3 kenmerken:

 Er is een duidelijk doel
 Gegevens worden systematisch verzameld
 Gegevens worden systematische geïnterpreteerd

2 typen van onderzoek

 Fundamenteel onderzoek
o “Onderzoek dat uitsluitend wordt uitgevoerd om processen en uitkomsten daarvan
te begrijpen met een wetenschappelijk doel”
o Doel: kennis opdoen voor het ontwikkelen of uitbreiden van wetenschappelijke
theorieën
o Het doel is niet om een probleem in de praktijk op te lossen
o Voornamelijk op universiteiten
 Praktijk gericht onderzoek
o “Onderzoek dat uitgevoerd wordt n.a.v. een specifiek probleem in de praktijk, dat
resulteert in de oplossing van het probleem of nieuwe kennis over het probleem”

 zie figuur 1.1

Een andere indeling – Hoofddoelen van onderzoek in de zorg- en welzijnssector




1

,Fundamenteel onderzoek= alleen inzicht verwerven, niet perse iets willen veranderen

3 onderzoekbenaderingen of -paradigma’s

1. Positivistische onderzoekbenadering
o Er is één bestaande werkelijkheid  geen god
o Algemene wetmatigheden
o Onderzoeksresultaten zijn makkelijker te veralgemenen (tijd- en context
overschrijdend)
o Scheiding tussen oorzaak en effect
o Storende factoren moeten geminimaliseerd worden  men wil een zuiver
onderzoek doen naar oorzaak en gevolg
o Waardenvrij onderzoek
2. Constructivistische of interpretatieve onderzoekbenadering
o Er zijn meerdere geconstrueerde werkelijkheden
o Kennis wordt door ieder mens op een eigen wijze geconstrueerd
o Men gaat opzoek naar interpretaties van gebeurtenissen
o Onmogelijkheid tot veralgemening
o Waardegebonden onderzoek  waardevrij onderzoek bestaat niet
3. Kritisch- emancipatorische onderzoekbenadering
o Kennis is niet waardevrij en wordt bepaald door machtsrelaties
o Belang van ervaringskennis- en deskundigheid
o Bestaande structuren moeten in vraag gesteld worden
o Onderzoek moet bijdragen aan de emancipatie van groepen en mensen
(empowerment)



Het onderzoeksproces

Heel belangrijk!
 7 fasen




Kwaliteit in het onderzoek


2

,  Controleerbaarheid (geloofwaardigheid)
o De mate waarin beoordeeld kan worden wat er tijdens een onderzoek is gedaan, hoe
iets is uitgevoerd en welke gegevens dat heeft opgeleverd, zoals:
 Niet alleen resultaten maar ook hoe je tewerk bent gegaan
 Transparantie over de toegepaste onderzoeksmethode
 Melding van de beperkingen van het onderzoek
 Transcript van interviews en mogelijkheid om databank in te zien
 Betrouwbaarheid (<-> toevalsfouten)
= de mate waarin het resultaat van een meting stabiel is bij een andere onderzoeker, een
ander tijdstip, een ander meetinstrument en overige omstandigheden
 een onderzoek waarbij de metingen stabiel zijn
o De mate waarin bij herhaling van de meetprocedures dezelfde resultaten worden
gevonden
o Goede meetprocedures gebruiken zodat toevalsfouten kunnen vermeden worden
o Remedie
 Standaardisering van procedures
 Herhaling en “middelen” van de resultaten
 Validiteit (<-> systematische fouten)
= de mate waarin je gemeten hebt wat je wilde meten
o Begripsvaliditeit
 Meten we eigenlijk wel wat we wilden meten?
 Systematische fouten vermijden, d.w.z. fouten die het meetinstrument
continu in een bepaalde richting beïnvloeden
 Vb. Vraag aan huisvaders in face-to-face interview: hoe vaak bent u
vreemd gegaan?
 Remedie
 Goede meetinstrumenten ontwikkelen om abstracte kenmerken te
operationaliseren
 Herhaling lost hier niets op
o Interne validiteit
 Oorzaak-gevolg conclusies
 De mate waarin we erin slagen over oorzaken van verschijnselen “goede”
conclusies te trekken
 Foute causale redeneringen vermijden
 Vb. computer en wiskundeprobleem
o Externe validiteit  generaliseerbaar
 De mate waarin de onderzoeksresultaten ook gelden voor soortgelijke
andere groepen en verschijnselen
 Extrapoleren van onderzoeksresultaten ook gelden voor soortgelijke
andere groepen en verschijnselen
 Dilemma van de onderzoeker

 fouten tegen validiteit is erger dan fouten tegen betrouwbaarheid

 Objectiviteit (neutraal standpunt)
o Het vermijden van (bewuste) vooroordelen en subjectieve selectie tijdens het
uitvoeren en beschrijven van het onderzoek
 Ethisch verantwoord


3

, o Waarborgen dat de mensen die betrokken zijn bij het onderzoek of deelnemen aan
het onderzoek en/of waarop resultaten van toepassing zijn, op een correcte manier
behandeld worden

Niet betrouwbaar: weinig
stabiliteit

Wel valide: geen systematische
fout

Niet valide: wel systematisch




Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een vraagstelling
Kenmerken van een goed onderzoeksontwerp

 Als je zelf een onderzoeksonderwerp mag kiezen of als wanneer je onderwerp door een
opdrachtgever wordt gekozen, zijn de volgende 2 criteria van belang
o Relevantie  waardevolle bijdrage?
 “De mate waarin een onderzoek een waardevolle bijdrage levert aan
beslissingsprocessen of algemene kennis over een onderwerp, ongeacht de
uitkomst”
 Relevantie voor de praktijk
 Maatschappelijke relevantie
 Wetenschappelijke relevantie
o Haalbaarheid
 “De mate waarin het mogelijk is je doel te bereiken binnen gestelde
beperkingen”
 Zoals tijd, middelen, toegang tot documenten of participanten
 Draagvlak

Het ontwerpen van een onderzoeksvoorstel

 D.i. “een document waarin je beschrijft welke vragen gesteld worden en wat gepland is om
deze te beantwoorden”
 Drie onderdelen
o Het oriënteren op het probleem en de context
o Het formuleren van de opdracht, de onderzoeksdoelstelling en de vraagstelling
o Het schrijven van het onderzoeksvoorstel


4