Samenvatting hoofdstuk 7, Hoofdstukken sociaal recht (2021)
7.1
Collectieve acties zijn acties waarbij werknemers gezamenlijk, vaak met behulp en op
initiatief van vakbonden, met machtsmiddelen (bv. staking) een bepaald doel proberen te
bereiken (bv. betere arbeidsvoorwaarden).
Hierbij wordt niet gewerkt of wordt het werk op een andere manier gedaan.
Hoe kan dit juridisch beoordeeld worden? → met andere woorden kun je zeggen dat
werknemers recht hebben op het voeren van collectieve acties, ongeacht de vorm waarin
deze gegoten zijn en het doel wat men wil bereiken → ja en nee:
In 1e instantie omdat er een betrekking tot bepaalde actievormen nog steeds verschil van
mening bestaat over het antwoord op de vraag.
In 2e instantie omdat voor zover het standpunt is dat werknemers recht hebben op het
voeren van collectieve acties, er een ‘tenzij’ aan wordt gekoppeld → ja, werknemers
hebben recht op het voeren van collectieve acties, maar die acties zijn toch niet
toegestaan als bepaalde voorwaarden niet zijn vervuld.
Deze onzekerheid is onder meer het gevolg van de afwezige wetgever → het is hem niet
gelukt om een wet op te stellen met betrekking tot het geoorloofde karakter van collectieve
acties → vaak moet je het dan doen met voornamelijk rechterlijke uitspraken → hierdoor valt
het stakingsrecht ook onder rechtersrecht → hier voor zijn 3 nuances:
1. De wetgever heeft wel pogingen ondernomen om een wet tot stand te brengen → deze
pogingen hebben onomstotelijk hun invloed uitgeoefende op de beslissingen van de
rechters.
2. Ook beschouwingen vanuit de juridische literatuur hebben bijgedragen tot de
meningsvorming over de vraag in hoeverre collectieve acties gerechtvaardigd zijn.
3. In Nederland is wel sinds 1980 een verdrag van kracht (het Europees Sociaal Handvest),
waarin expliciet over collectieve acties gesproken wordt.
7.2
Vormen van collectieve acties:
Staking: het werk wordt collectief neergelegd → maar eer doen zich verschillen voor wat
betreft het aantal werknemers en wat betreft de duur van de staking.
Proteststaking: het kortstondig collectief neerleggen van het werk om en protest of
waarschuwing te laten horen → de geadresseerde zijn hierbij vaak de werkgever of
een derde (bv. de overheid).
Selectieve staking: als werknemers van een centraal onderdeel van een onderneming
het werk collectief neerleggen, zodat ook de andere bedrijfsonderdelen (in de loop
der tijd) lam worden gelegd, zonder dat de werknemers van deze bedrijfsonderdelen
hun werk neerleggen (er is dan bv. geen werk meer om te verrichten).
Alleen de werknemers van de centrale onderdelen die ‘echt’ staken hebben geen
recht op loon (geen arbeid, geen loon) → de werknemers die er zo
langzamerhand bij komen wel, deze worden ook niet als ‘echte’ stakers gezien.
Zich uitbreidende staking: hier worden de verschillende bedrijfsonderdelen
achtereenvolgens (1 voor 1) via het gezamenlijk neerleggen van het werk stilgezet.
Volgens art. 7:628 BW leidt de werking van deze staking er zo toe dat er steeds
meer werknemers geen recht op loon hebben (er doen steeds meer mee).
Klassieke staking: hierbij worden alle werknemers van een onderneming of
bedrijfstak opgeroepen om op het dezelfde moment het werk neer te leggen.
Estafettestaking: hierbij wordt eerst bij onderneming A het werk neergelegd, na een
bepaalde tijd wordt het werk weer hervat en wordt er bij onderneming B het werk
neergelegd.
7.1
Collectieve acties zijn acties waarbij werknemers gezamenlijk, vaak met behulp en op
initiatief van vakbonden, met machtsmiddelen (bv. staking) een bepaald doel proberen te
bereiken (bv. betere arbeidsvoorwaarden).
Hierbij wordt niet gewerkt of wordt het werk op een andere manier gedaan.
Hoe kan dit juridisch beoordeeld worden? → met andere woorden kun je zeggen dat
werknemers recht hebben op het voeren van collectieve acties, ongeacht de vorm waarin
deze gegoten zijn en het doel wat men wil bereiken → ja en nee:
In 1e instantie omdat er een betrekking tot bepaalde actievormen nog steeds verschil van
mening bestaat over het antwoord op de vraag.
In 2e instantie omdat voor zover het standpunt is dat werknemers recht hebben op het
voeren van collectieve acties, er een ‘tenzij’ aan wordt gekoppeld → ja, werknemers
hebben recht op het voeren van collectieve acties, maar die acties zijn toch niet
toegestaan als bepaalde voorwaarden niet zijn vervuld.
Deze onzekerheid is onder meer het gevolg van de afwezige wetgever → het is hem niet
gelukt om een wet op te stellen met betrekking tot het geoorloofde karakter van collectieve
acties → vaak moet je het dan doen met voornamelijk rechterlijke uitspraken → hierdoor valt
het stakingsrecht ook onder rechtersrecht → hier voor zijn 3 nuances:
1. De wetgever heeft wel pogingen ondernomen om een wet tot stand te brengen → deze
pogingen hebben onomstotelijk hun invloed uitgeoefende op de beslissingen van de
rechters.
2. Ook beschouwingen vanuit de juridische literatuur hebben bijgedragen tot de
meningsvorming over de vraag in hoeverre collectieve acties gerechtvaardigd zijn.
3. In Nederland is wel sinds 1980 een verdrag van kracht (het Europees Sociaal Handvest),
waarin expliciet over collectieve acties gesproken wordt.
7.2
Vormen van collectieve acties:
Staking: het werk wordt collectief neergelegd → maar eer doen zich verschillen voor wat
betreft het aantal werknemers en wat betreft de duur van de staking.
Proteststaking: het kortstondig collectief neerleggen van het werk om en protest of
waarschuwing te laten horen → de geadresseerde zijn hierbij vaak de werkgever of
een derde (bv. de overheid).
Selectieve staking: als werknemers van een centraal onderdeel van een onderneming
het werk collectief neerleggen, zodat ook de andere bedrijfsonderdelen (in de loop
der tijd) lam worden gelegd, zonder dat de werknemers van deze bedrijfsonderdelen
hun werk neerleggen (er is dan bv. geen werk meer om te verrichten).
Alleen de werknemers van de centrale onderdelen die ‘echt’ staken hebben geen
recht op loon (geen arbeid, geen loon) → de werknemers die er zo
langzamerhand bij komen wel, deze worden ook niet als ‘echte’ stakers gezien.
Zich uitbreidende staking: hier worden de verschillende bedrijfsonderdelen
achtereenvolgens (1 voor 1) via het gezamenlijk neerleggen van het werk stilgezet.
Volgens art. 7:628 BW leidt de werking van deze staking er zo toe dat er steeds
meer werknemers geen recht op loon hebben (er doen steeds meer mee).
Klassieke staking: hierbij worden alle werknemers van een onderneming of
bedrijfstak opgeroepen om op het dezelfde moment het werk neer te leggen.
Estafettestaking: hierbij wordt eerst bij onderneming A het werk neergelegd, na een
bepaalde tijd wordt het werk weer hervat en wordt er bij onderneming B het werk
neergelegd.
