Samenvatting Fiscaliteit 13/20

FISCALITEIT
Deel I - basisbeginselen
Hoofdstuk 1 – Begrip en kenmerken van de belasting
1. Begrip
 BIJDRAGE volgens bepaalde RECHTSREGELS,
 door de OVERHEID opgelegd
 om FINANCIËLE middelen te verzamelen
 om UITGAVEN te doen vr h ALGEMEEN BELANG
o o.a: onderwijs, infrastructuur, defensie, openbaar vervoer,
gezondheidszorg,…

2. Kenmerken
Financieel doel

- Inkomsten dekken uitgaven van algemeen belang
- Belasting <-> retributie
>geen rechtstreekse tegenprestatie > rechtstreekse tegenprestatie

Dwingend karakter

- Éénzijdig opgelegd door overheid
- Via rechtsregels
- Sancties bij niet-naleving

Hoofdstuk 2 – De situering van het belastingrecht
Situering
Nationaal recht:

Privaatrecht Publiekrecht
 Individu vs. individu  Overheid vs. individu

 Burgerlijk recht  Staatsrecht
 Handelsrecht  Administratief recht
 Gerechtelijk recht  Strafrecht
 Sociaal recht  Fiscaal recht
 Sociaal recht

Fiscaal recht

- wie/wat onderworpen
- tarief bepalen
- wijze van vestiging
- wijze van inning
- welke overheid,…
- X opportuniteit
- X rechtvaardigheid




1

,Hoofdstuk 4 – De functies van de belasting
Functies


Financieel Economisch Sociaal
- Hoofddoel - Prijzen - Draagkracht
- Inkomsten > uitgaven - Sparen
- Ca.94% - Consumptie
- Investeringen
- Tewerkstelling
- …


Hoofdstuk 5 – Wie mag belastingen heffen?
Heffende overheid
- Federaal
- Regionaal
o Gewesten (Vlaams, Waals, Brussels Hoofdstedelijk)
o Gemeenschappen (Vlaams, Frans, Duitstalig)
- Lokaal
o Provincies & gemeenten
o Agglomeratie Brussel
- Publiekrechtelijke instellingen
o Opdracht van algemeen belang
o Vb.: instellingen openbaar nut, openbare centra voor maatschappelijk welzijn
- Supranationale overheden
o EU
o Vb.: douane aan buitengrens; btw

Fiscale autonomie
NON BIS IN IDEM

- Algemeen rechtsbeginsel
- Je kan niet 2x op hetzelfde belast worden
 Regionale en lokale overheden kunnen geen belasting heffen op federale bevoegdheden


Hoofdstuk 6 – Grondwettelijke beginselen van de
belastingheffing
Grondwettelijke beginselen
1. Legaliteitsbeginsel
 Art. 170 G.W.
 = wettelijkheidsbeginsel
 Belasting kan enkel via wet (federaal) / decreet (regionaal)/ besluit (lokaal)
o principiële belastingvrijdom: indien niet in wet => niet belastbaar
o gebonden bevoegdheid: overheid moet wet toepassen
o voorzienbaarheid: wet moet duidelijk zijn & consistent toegepast

2. Eénjarigheidsbeginsel
 Art. 171 G.W.
 = annualiteitsbeginsel
 Belasting worden jaarlijks gestemd
 Belastingen zijn slechts voor 1 jaar van kracht.

2

,  Praktisch? Via machtiging in ‘Financiewet’
 Toepassingen
o Jaarlijks nieuwe aangifte
o Beroepskosten aftrekbaar in jaar dat ze gemaakt zijn
o Aanslag gebeurt jaarlijks
o Jaarlijkse indexatie fiscale kernbedragen
o …

3. Gelijkheidsbeginsel
 Art. 172 G.W.
 Art. 10 G.W. = ‘alle belgen gelijk voor de wet’
o Art. 172 G.W. = toepassing op belastingen
 Relatief karakter:
o Gelijke behandeling in dezelfde feitelijke toestand
o Diverse fiscale behandelingen mogelijk indien verantwoord
 Controle door Grondwettelijk Hof



Hoofdstuk 7 – Beginselen en kenmerken die voortvloeien uit
de aard van de belastingen en uit het recht in het algemeen
Belastingontduiking vs. belastingvermijding

BelastingONTDUIKING BelastingVERMIJDING
- = fraude - = keuze van de minst belastbare weg
- In strijd met openbare orde - Vermijden van belastingen, maar er
worden geen regels overtreden

- Niet toegestaan - Toegestaan




Inwerkingtreding belastingwet

- Belastingwet: enkel door wet/decreet/besluit => Cfr. Legaliteitsbeleid
o Geen terugwerkende kracht
o Pas in voege na publicatie in Belgisch Staatsblad

Beginselen behoorlijk bestuur

- Gedragsnormen voor de overheid
- Vertrouwensbeginsel

Het realiteitsbeginsel

- = wet moet worden toegepast op werkelijke feiten/handelingen

Het territorialiteitsbeginsel

- Aanknopingspunt met België
Persoonlijk
o = op basis van woon- of vestigingsplaats van belastingplichtige bv.: personenbelasting
Zakelijk
o = op basis van plaats van inkomsten, goederen,… bv.: btw



3

, Hoofdstuk 8 – De indeling van de belastingen
Grondslag
Zakelijke belasting

- Objectieve maatstaven
- Bv.: btw

Persoonlijke belasting

- Persoonlijke toestand van belastingplichtige
- Bv.: personenbelasting

Vermogensbelasting

- = kapitaalbelasting
- Belasten het vermogen
- Slechts 1 belasting in België: erfbelasting

Inkomstenbelasting

- Belasten de opbrengsten van het vermogen
- Bv.: personenbelasting

Specifieke belasting

- Waarde van te belasten feit speelt geen rol
- Bv.: registratierecht van 50,00

Ad Valorem belasting

- Op basis van waarde van te belasten feit
- Bv.: registratierecht o.b.v. waarde van de verkochte woning

Wijze van vereffening
Vaste belastingen

- Vast tarief
- Bv.: registratierecht van 50,00

Evenredige belasting

- Vast percentage
- Bv.: 21% btw

Progressieve belasting

- Progressief opklimmend tarief
- Bv.: personenbelasting

Drager van de belastingen


Directe belasting Indirecte belasting
- Schuldenaar ook de drager - Schuldenaar niet noodzakelijk de drager
- Aanhoudende toestand wordt belast - Toevallig of voorbijgaande gebeurtenissen
- Bv.: inkomstenbelasting: personenbelasting, - Bv.: verbruik van goederen: douane, accijnzen,
vennootschapsbelasting milieuheffing
- Met inkomstenbelastingen gelijkgestemde: - Rechtsverkeer/juridische feiten: btw, douane,
verkeersbelasting, belasting op erfbelasting, registratiebelasting,…
inverkeersstelling

4