BASISBEGRIPPEN VAN RECHT
LES 3
BEKWAAMHEID VAN
RECHTSSUBJECTEN
A.Genots- en handelingsbekwaamheid
B.Fysieke personen
C.Rechtspersonen
Vandaag gaan we de bekwaamheid van rechtssubjecten zien.
Alleen maar de bekwaamheid van fysieke personen, de volgende keer
komen dan de sancties bij onbekwaamheid en de bekwaamheid van
rechtspersonen aan bod.
GENOTSBEKWAAMHE
ID
(synoniem: rechtsbekwaamheid)
= de bevoegdheid om titularis te zijn van rechten en plichten
Kort nog eens herhalen wat we eigenlijk al weten.
Er zijn 2 juridische begrippen van bekwaamheid, dus naast de feitelijke
bekwaamheid (die eigenlijk geen juridisch begrip is) hebben we enerzijds
de genotsbekwaamheid of rechtsbekwaamheid (zijn synoniemen) en
anderzijds de handelingsbekwaamheid.
Het ene begrip is eerder het passieve (genotsbekwaamheid), de
handelingsbekwaamheid is de actieve component.
We hebben dat vorige keer al gedefinieerd die genotsbekwaamheid of
rechtsbekwaamheid, als de bevoegdheid om titularis te zijn van rechten
en plichten (je hebt ze of je hebt ze niet), het is dus eigenlijk het recht om
rechten en plichten te kunnen genieten.
HANDELINGSBEKWAAMHE
ID
= de bevoegdheid om de rechten en plichten waarvan men
titularis is zelfstandig uit te oefenen
1
,En dan die handelingsbekwaamheid dat is de bekwaamheid om die
rechten zelf en zelfstandig te kunnen uitoefenen. Dat hebben we de vorige
keer al gezien.
En nu gaan we eens kijken naar die genots-en handelingsbekwaamheid
slash onbekwaamheid van fysieke personen. Daartoe is de les van
vandaag beperkt.
De volgende keer gaan we zien wat er gebeurd in het recht als die regels
inzake de bekwaamheid niet zijn gerespecteerd.
Maar we gaan eerst kijken hoe bekwaam en hoe onbekwaam zijn die
fysieke personen (die rechtssubjecten zoals we ze de vorige keer
gedefinieerd hebben).
GENOTSBEKWAAMHEID VAN FYSIEKE
PERSONEN
Principe = volledige genotsbekwaamheid voor alle Belgen
(art. 4 BW)
zie ook: art. 10-11 Grondwet
art. 14 EVRM
We beginnen eerst met de genotsbekwaamheid en dan komt de
handelingsbekwaamheid.
Het principe is zo dat elke Belg volledig genotsbekwaam is, dat staat ook
in het BW (art.4 BW): alle Belgen hebben het volle genot van de
burgerlijke rechten. Dus principieel is het zo dat Belgen de volledige
genotsbekwaamheid hebben ZONDER enig onderscheid.
En dat principe dat alle Belgen volledig genotsbekwaam zijn dat volgt
eigenlijk ook uit de Grondwet. En hier heb je belangrijke begrippen die je
bij staatsrecht ook zal zien, we hebben artikel 10 en 11 van de Grondwet
(superbelangrijke artikelen!) daaraan gaat het Grondwettelijk Hof ook
interne wetsbepalingen toetsen. Dat is het Grondwettelijke
gelijkheidsbeginsel (art.10 Grondwet) en het non-discriminatiebeginsel/het
verbod van discriminatie tussen Belgen (art.11 Grondwet), die 2 zijn
natuurlijk nauw met elkaar verwant, ze houden ook nauw verband met
elkaar en dus worden ze vaak samengenomen.
En in artikel 14 van het EVRM (dat is het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens) dat al sinds 1950 bestaat en waar de landen van de
Raad van Europa tot zijn toegetreden daar vind je ook datzelfde non-
discriminatiebeginsel of gelijkheidsbeginsel in terug.
2
, Dat is het principe maar heel vaak zoals bijna altijd in het recht, hebben
die principes ook uitzonderingen. Die gaan we eens bekijken.
GENOTSBEKWAAMHEID VAN FYSIEKE
PERSONEN
Uitzonderingen:
- algemene beperkingen = m.b.t. (twee) categorieën
personen
- specifieke beperkingen = m.b.t. één bepaalde
rechtsverhouding
Er zijn uitzonderingen op die principiële/volledige genotsbekwaamheid en
die uitzonderingen reflecteren zich in algemene beperkingen met
betrekking tot 2 categorieën personen namelijk vreemdelingen en zwaar
strafrechtelijk veroordeelden (direct meer daarover) en dan heb je ook nog
specifieke beperkingen op die principiële/volledige genotsbekwaamheid
want daar gaat het hier over met betrekking tot specifieke welbepaalde
rechtsverhoudingen.
Dus dat gaan we nu eens van naderbij bekijken.
GENOTSBEKWAAMHEID VAN FYSIEKE
PERSONEN
Algemene beperking voor:
- vreemdelingen
i.v.m. burgerlijke rechten
(art. 5 BW)
i.v.m. politieke rechten
Eerst en vooral algemene beperkingen inzake de genotsbekwaamheid
eerst en vooral voor vreemdelingen in verband met burgerlijke rechten.
Dus je zal in het BW lezen artikel 4 gaat over Belgen en artikel 5 zegt
eigenlijk dat principieel vreemdelingen ook dezelfde burgerlijke rechten
3
LES 3
BEKWAAMHEID VAN
RECHTSSUBJECTEN
A.Genots- en handelingsbekwaamheid
B.Fysieke personen
C.Rechtspersonen
Vandaag gaan we de bekwaamheid van rechtssubjecten zien.
Alleen maar de bekwaamheid van fysieke personen, de volgende keer
komen dan de sancties bij onbekwaamheid en de bekwaamheid van
rechtspersonen aan bod.
GENOTSBEKWAAMHE
ID
(synoniem: rechtsbekwaamheid)
= de bevoegdheid om titularis te zijn van rechten en plichten
Kort nog eens herhalen wat we eigenlijk al weten.
Er zijn 2 juridische begrippen van bekwaamheid, dus naast de feitelijke
bekwaamheid (die eigenlijk geen juridisch begrip is) hebben we enerzijds
de genotsbekwaamheid of rechtsbekwaamheid (zijn synoniemen) en
anderzijds de handelingsbekwaamheid.
Het ene begrip is eerder het passieve (genotsbekwaamheid), de
handelingsbekwaamheid is de actieve component.
We hebben dat vorige keer al gedefinieerd die genotsbekwaamheid of
rechtsbekwaamheid, als de bevoegdheid om titularis te zijn van rechten
en plichten (je hebt ze of je hebt ze niet), het is dus eigenlijk het recht om
rechten en plichten te kunnen genieten.
HANDELINGSBEKWAAMHE
ID
= de bevoegdheid om de rechten en plichten waarvan men
titularis is zelfstandig uit te oefenen
1
,En dan die handelingsbekwaamheid dat is de bekwaamheid om die
rechten zelf en zelfstandig te kunnen uitoefenen. Dat hebben we de vorige
keer al gezien.
En nu gaan we eens kijken naar die genots-en handelingsbekwaamheid
slash onbekwaamheid van fysieke personen. Daartoe is de les van
vandaag beperkt.
De volgende keer gaan we zien wat er gebeurd in het recht als die regels
inzake de bekwaamheid niet zijn gerespecteerd.
Maar we gaan eerst kijken hoe bekwaam en hoe onbekwaam zijn die
fysieke personen (die rechtssubjecten zoals we ze de vorige keer
gedefinieerd hebben).
GENOTSBEKWAAMHEID VAN FYSIEKE
PERSONEN
Principe = volledige genotsbekwaamheid voor alle Belgen
(art. 4 BW)
zie ook: art. 10-11 Grondwet
art. 14 EVRM
We beginnen eerst met de genotsbekwaamheid en dan komt de
handelingsbekwaamheid.
Het principe is zo dat elke Belg volledig genotsbekwaam is, dat staat ook
in het BW (art.4 BW): alle Belgen hebben het volle genot van de
burgerlijke rechten. Dus principieel is het zo dat Belgen de volledige
genotsbekwaamheid hebben ZONDER enig onderscheid.
En dat principe dat alle Belgen volledig genotsbekwaam zijn dat volgt
eigenlijk ook uit de Grondwet. En hier heb je belangrijke begrippen die je
bij staatsrecht ook zal zien, we hebben artikel 10 en 11 van de Grondwet
(superbelangrijke artikelen!) daaraan gaat het Grondwettelijk Hof ook
interne wetsbepalingen toetsen. Dat is het Grondwettelijke
gelijkheidsbeginsel (art.10 Grondwet) en het non-discriminatiebeginsel/het
verbod van discriminatie tussen Belgen (art.11 Grondwet), die 2 zijn
natuurlijk nauw met elkaar verwant, ze houden ook nauw verband met
elkaar en dus worden ze vaak samengenomen.
En in artikel 14 van het EVRM (dat is het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens) dat al sinds 1950 bestaat en waar de landen van de
Raad van Europa tot zijn toegetreden daar vind je ook datzelfde non-
discriminatiebeginsel of gelijkheidsbeginsel in terug.
2
, Dat is het principe maar heel vaak zoals bijna altijd in het recht, hebben
die principes ook uitzonderingen. Die gaan we eens bekijken.
GENOTSBEKWAAMHEID VAN FYSIEKE
PERSONEN
Uitzonderingen:
- algemene beperkingen = m.b.t. (twee) categorieën
personen
- specifieke beperkingen = m.b.t. één bepaalde
rechtsverhouding
Er zijn uitzonderingen op die principiële/volledige genotsbekwaamheid en
die uitzonderingen reflecteren zich in algemene beperkingen met
betrekking tot 2 categorieën personen namelijk vreemdelingen en zwaar
strafrechtelijk veroordeelden (direct meer daarover) en dan heb je ook nog
specifieke beperkingen op die principiële/volledige genotsbekwaamheid
want daar gaat het hier over met betrekking tot specifieke welbepaalde
rechtsverhoudingen.
Dus dat gaan we nu eens van naderbij bekijken.
GENOTSBEKWAAMHEID VAN FYSIEKE
PERSONEN
Algemene beperking voor:
- vreemdelingen
i.v.m. burgerlijke rechten
(art. 5 BW)
i.v.m. politieke rechten
Eerst en vooral algemene beperkingen inzake de genotsbekwaamheid
eerst en vooral voor vreemdelingen in verband met burgerlijke rechten.
Dus je zal in het BW lezen artikel 4 gaat over Belgen en artikel 5 zegt
eigenlijk dat principieel vreemdelingen ook dezelfde burgerlijke rechten
3
