Oefenopdrachten VWO:
H4, evolutie
Geschiedenis van leven op aarde
De aarde, bestaande uit een kern, mantel, korst en atmosfeer is zo’n 4,7 miljard jaar.
Volgens wetenschappers is het ontstaan van sommige dieren gebeurt in een
chronologische volgorde naarmate de tijd vordert. 4 diersoorten zijn: zoogdier, reptiel,
amfibie en insect.
2p 1 In welke tijdsschaal werden de waarschijnlijke eerste zoogdieren op
aarde geboren?
A Devoon
B Kwartair
C Perm
D Jura
Evolutie van de walvis
Tandwalvissen eten vis en andere zeedieren. Ook baleinwalvissen eten voornamelijk
dierlijk voedsel. De voorouders van de walvis waren echter planteneters, zo blijkt uit
fossielen van hun voorouders. Zij hadden voorpoten die alleen bij evenhoevigen
zoals bijvoorbeeld runderen, nijlpaarden en herten voorkomen
Afbeelding 1
In afbeelding 1 staan fossiele vondsten van voorouders van de walvis. Van de
, Pakicetus inachus is alleen een schedel met tanden gevonden, maar van de meeste
andere bijna hun volledig skelet. Deze vondsten ondersteunen de theorie dat de
walvis geëvolueerd is vanuit een landzoogdier. Rodhocetes is al een zeezoogdier
waarbij nog duidelijk een achterpoot zichtbaar is. In het huidige walvisskelet is alleen
nog een bot aanwezig op de overeenkomstige plek, zonder uitwendige poot of vin.
2p 2 In welke schakel van de voedselketen passen de voorouders van de walvis?
En in welke schakel de nu levende tandwalvissen?
Voorouders tandwalvissen
A consumenten 1e orde consumenten 2e orde of hoger
B consumenten 1e orde producenten
C consumenten 2e orde consumenten 1e orde
D consumenten 2e orde producenten
E producenten consumenten 1e orde
F producenten consumenten 2e orde of hoger
De fossiele vondsten staan gerangschikt op jaartal van de opgraving waarin ze
gevonden zijn
(zie afbeelding 1). In de geologische tijdschaal verschijnt de Pakicetus inachus het
eerst. De andere vier voorouders kunnen op basis van de kenmerken van de
gevonden fossielen in een afstammingsreeks gerangschikt worden.
1p 3 Wat is de volgorde van voorouders van de walvis in deze afstammingsreeks?
Schrijf alleen de nummers (in de juiste volgorde) op.
2p 4 Hoe noemt men een orgaan zoals het genoemde bot in het huidige
walvisskelet?
A een analoog orgaan
B een fossiel orgaan
C een rudimentair orgaan
D een vitaal orgaan
Schedefonteinkruid
Het hierboven afgebeelde Schedefonteinkruid (Potamogeton pectinatus) is een
waterplant. De soort die te vinden is in ondiepe zoete en brakke wateren in veel
verschillende gebieden, kan zich niet alleen handhaven in subarctisch (noordelijk)
Rusland, maar voelt zich ook prima thuis in het gematigd klimaat van Nederland en
het mediterrane Spanje.
Schedefonteinkruid plant zich veelal ongeslachtelijk voort door middel van
ondergrondse knolletjes, zogenaamde tubers.
Voor vogels tijdens de trek zijn knolletjes het ‘favoriete' voedsel.
H4, evolutie
Geschiedenis van leven op aarde
De aarde, bestaande uit een kern, mantel, korst en atmosfeer is zo’n 4,7 miljard jaar.
Volgens wetenschappers is het ontstaan van sommige dieren gebeurt in een
chronologische volgorde naarmate de tijd vordert. 4 diersoorten zijn: zoogdier, reptiel,
amfibie en insect.
2p 1 In welke tijdsschaal werden de waarschijnlijke eerste zoogdieren op
aarde geboren?
A Devoon
B Kwartair
C Perm
D Jura
Evolutie van de walvis
Tandwalvissen eten vis en andere zeedieren. Ook baleinwalvissen eten voornamelijk
dierlijk voedsel. De voorouders van de walvis waren echter planteneters, zo blijkt uit
fossielen van hun voorouders. Zij hadden voorpoten die alleen bij evenhoevigen
zoals bijvoorbeeld runderen, nijlpaarden en herten voorkomen
Afbeelding 1
In afbeelding 1 staan fossiele vondsten van voorouders van de walvis. Van de
, Pakicetus inachus is alleen een schedel met tanden gevonden, maar van de meeste
andere bijna hun volledig skelet. Deze vondsten ondersteunen de theorie dat de
walvis geëvolueerd is vanuit een landzoogdier. Rodhocetes is al een zeezoogdier
waarbij nog duidelijk een achterpoot zichtbaar is. In het huidige walvisskelet is alleen
nog een bot aanwezig op de overeenkomstige plek, zonder uitwendige poot of vin.
2p 2 In welke schakel van de voedselketen passen de voorouders van de walvis?
En in welke schakel de nu levende tandwalvissen?
Voorouders tandwalvissen
A consumenten 1e orde consumenten 2e orde of hoger
B consumenten 1e orde producenten
C consumenten 2e orde consumenten 1e orde
D consumenten 2e orde producenten
E producenten consumenten 1e orde
F producenten consumenten 2e orde of hoger
De fossiele vondsten staan gerangschikt op jaartal van de opgraving waarin ze
gevonden zijn
(zie afbeelding 1). In de geologische tijdschaal verschijnt de Pakicetus inachus het
eerst. De andere vier voorouders kunnen op basis van de kenmerken van de
gevonden fossielen in een afstammingsreeks gerangschikt worden.
1p 3 Wat is de volgorde van voorouders van de walvis in deze afstammingsreeks?
Schrijf alleen de nummers (in de juiste volgorde) op.
2p 4 Hoe noemt men een orgaan zoals het genoemde bot in het huidige
walvisskelet?
A een analoog orgaan
B een fossiel orgaan
C een rudimentair orgaan
D een vitaal orgaan
Schedefonteinkruid
Het hierboven afgebeelde Schedefonteinkruid (Potamogeton pectinatus) is een
waterplant. De soort die te vinden is in ondiepe zoete en brakke wateren in veel
verschillende gebieden, kan zich niet alleen handhaven in subarctisch (noordelijk)
Rusland, maar voelt zich ook prima thuis in het gematigd klimaat van Nederland en
het mediterrane Spanje.
Schedefonteinkruid plant zich veelal ongeslachtelijk voort door middel van
ondergrondse knolletjes, zogenaamde tubers.
Voor vogels tijdens de trek zijn knolletjes het ‘favoriete' voedsel.
