SKV4: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN OUDERENZORG
1 WAT IS GEZONDHEID EN GGZ
1.1 WAT IS GEZONDHEID?
“Gezondheid is een toestand van volledig fysisch, geestelijk en sociaal
welzijn en niet louter de afwezigheid van ziekte en gebrek.” WHO
Kritiek:
- Ultiem ideaal en veeleisende norm wie kan dit bereiken?
- Illusie van maakbaarheid van de mens & defi cit-model
o Het defi citmodel is een manier van kijken naar gezondheid
of psychische problemen waarbij de nadruk vooral ligt op:
wat er fout loopt
wat iemand tekortkomt
welke symptomen of beperkingen iemand heeft
- De focus ligt dus op het probleem (“defi cit”) in plaats van op
krachten of mogelijkheden.
- Bron van bijkomend leed meerderheid herkent zich niet in
defi nitie van gezondheid
- Afwijking van deze norm = ab-normaal = stoornis!
1.1.1 AFWIJKING VAN DE NORM
- Statistisch? gemiddelde (kwantitatief)
o Gemiddelde is niet altijd beste!
bv. intelligentie(H), gezichtsscherpte(H), cholesterol(L)
o Hoe meet je ‘psychisch gezondheid’ of ‘lijden’?
- Maatschappelijk? Wetten
o Culturele waarden en idealen v/d meerderheid
alcoholisme: werd lang aanvaard
homofi lie: werd lang niet aanvaard
- Persoonlijk? Subjectieve beleving (kwalitatief)
Pagina 1 van 21
,SKV4: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN OUDERENZORG
o Individueel en veranderlijk gegeven!
- Diagnostical and Statistical Manual (DSM)
o wat als “stoornis” ervaren wordt door
Zichzelf: psychisch lijden
Anderen: maatschappelijk overlast
1.1.2 DEFINITIE VAN GGZ
“De GGZ heeft als opdracht verantwoorde zorg aan te bieden met het
oog op het herstel van het psychisch evenwicht of het draaglijk maken
van psychische stoornissen voor patiënten en hun leefomgeving, opdat
aldus patiënten competenties verwerven of ontwikkelen die de basis
vormen voor hun emancipatie en hun maatschappelijk geïntegreerd
functioneren”
(Vlaams Decreet betreff ende de GGZ 18 mei 1999)
Herstel ≠ Niet genezen
Competenties of handvaten leren omgaan met symptomen
Functioneren in de maatschappij niet per defi nitie zelfstandig wonen
of werken
1.2 GESCHIEDENIS VAN DE GGZ
- Van psychiatrie naar GGZ:
- Religieus (Mensen die buiten maatschappij vielen werden
opgevangen door nonnen en paters) justitieel medisch
welzijn
- van intra- naar extra- muros vroeger enkel psychiatrische
instellingen NU re-integratie in de maatschappij
- toenemende diff erentiatie & specialisatie
- vermaatschappelijking van de zorg
Stigmatisering blijft!
Pagina 2 van 21
, SKV4: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN OUDERENZORG
1. Krankzinnigen opbergplaatsen, ook daklozen, armen die geen
behandeling konden betalen. Middeleeuwen dachten dat het heksen
waren.
2. Pt behandelen als mens heropvoeding leren omgaan met
emoties en werken in gemeenschap
3. Begin moderne psychiatrie stoornissen werden beschreven,
symptomen/pathologie
4. Psychiatrische stoornissen werden nauwkeurig beschreven, eerste
behandelingen.
5. Eerste AP, AD (Freud, Lacan)--> agressie nam af, minder dwang
6. Jaren 60-70 Antipsychiatrie: tegen dwang, tegen ECT in Italië nog
steeds heel weinig psychiatrische bedden
Pagina 3 van 21
1 WAT IS GEZONDHEID EN GGZ
1.1 WAT IS GEZONDHEID?
“Gezondheid is een toestand van volledig fysisch, geestelijk en sociaal
welzijn en niet louter de afwezigheid van ziekte en gebrek.” WHO
Kritiek:
- Ultiem ideaal en veeleisende norm wie kan dit bereiken?
- Illusie van maakbaarheid van de mens & defi cit-model
o Het defi citmodel is een manier van kijken naar gezondheid
of psychische problemen waarbij de nadruk vooral ligt op:
wat er fout loopt
wat iemand tekortkomt
welke symptomen of beperkingen iemand heeft
- De focus ligt dus op het probleem (“defi cit”) in plaats van op
krachten of mogelijkheden.
- Bron van bijkomend leed meerderheid herkent zich niet in
defi nitie van gezondheid
- Afwijking van deze norm = ab-normaal = stoornis!
1.1.1 AFWIJKING VAN DE NORM
- Statistisch? gemiddelde (kwantitatief)
o Gemiddelde is niet altijd beste!
bv. intelligentie(H), gezichtsscherpte(H), cholesterol(L)
o Hoe meet je ‘psychisch gezondheid’ of ‘lijden’?
- Maatschappelijk? Wetten
o Culturele waarden en idealen v/d meerderheid
alcoholisme: werd lang aanvaard
homofi lie: werd lang niet aanvaard
- Persoonlijk? Subjectieve beleving (kwalitatief)
Pagina 1 van 21
,SKV4: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN OUDERENZORG
o Individueel en veranderlijk gegeven!
- Diagnostical and Statistical Manual (DSM)
o wat als “stoornis” ervaren wordt door
Zichzelf: psychisch lijden
Anderen: maatschappelijk overlast
1.1.2 DEFINITIE VAN GGZ
“De GGZ heeft als opdracht verantwoorde zorg aan te bieden met het
oog op het herstel van het psychisch evenwicht of het draaglijk maken
van psychische stoornissen voor patiënten en hun leefomgeving, opdat
aldus patiënten competenties verwerven of ontwikkelen die de basis
vormen voor hun emancipatie en hun maatschappelijk geïntegreerd
functioneren”
(Vlaams Decreet betreff ende de GGZ 18 mei 1999)
Herstel ≠ Niet genezen
Competenties of handvaten leren omgaan met symptomen
Functioneren in de maatschappij niet per defi nitie zelfstandig wonen
of werken
1.2 GESCHIEDENIS VAN DE GGZ
- Van psychiatrie naar GGZ:
- Religieus (Mensen die buiten maatschappij vielen werden
opgevangen door nonnen en paters) justitieel medisch
welzijn
- van intra- naar extra- muros vroeger enkel psychiatrische
instellingen NU re-integratie in de maatschappij
- toenemende diff erentiatie & specialisatie
- vermaatschappelijking van de zorg
Stigmatisering blijft!
Pagina 2 van 21
, SKV4: GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN OUDERENZORG
1. Krankzinnigen opbergplaatsen, ook daklozen, armen die geen
behandeling konden betalen. Middeleeuwen dachten dat het heksen
waren.
2. Pt behandelen als mens heropvoeding leren omgaan met
emoties en werken in gemeenschap
3. Begin moderne psychiatrie stoornissen werden beschreven,
symptomen/pathologie
4. Psychiatrische stoornissen werden nauwkeurig beschreven, eerste
behandelingen.
5. Eerste AP, AD (Freud, Lacan)--> agressie nam af, minder dwang
6. Jaren 60-70 Antipsychiatrie: tegen dwang, tegen ECT in Italië nog
steeds heel weinig psychiatrische bedden
Pagina 3 van 21
