Onderzoeksvaardigheden
1. INLEIDING
FEITEN VS. MENINGEN
Feit Mening
Objectief, algemeen aanvaard Subjectief
Geverifieerd door experten Gebaseerd op emoties, persoonlijke
overtuigingen en /of vooroordelen
Bewezen, wordt door andere bronnen Niet bewezen, vatbaar voor interpretatie,
bevestigd, kan je controleren bevooroordeeld
Versterkt je argumentatie Verzwakt je argumentatie
Geschikt om te gebruiken in wetenschappelijke Niet geschikt om te gebruiken in
papers, bachelorproeven … wetenschappelijke papers, bachelorproeven …
2. ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN
Onderzoeken: op systematische wijze op zoek gaan naar geobjectiveerd antwoord op kennisvraag
➢ Juridisch onderzoek beantwoordt een rechtsvraag
➢ Door het zoeken en bestuderen van actuele en relevante rechtsbronnen: wetgeving,
rechtspraak en rechtsleer
RECHTSVRAGEN
Rechtsvraag = een vraag die betrekking heeft op de toepassing of interpretatie van de wet.
RECHTSBRONNEN
Stap 1: Wetgeving = de belangrijkste rechtsbron!
Stap 2: Rechtspraak = hoe wordt de wet door rechters toegepast?
Stap 3: Rechtsleer = wat schrijven auteurs (“rechtsgeleerden”)?
Voorbeeld 1: Zijn ouders verplicht hun meerderjarige kinderen financieel te ondersteunen?
Stap 1: Wetgeving → kijken in de wet (codex) – art. 203, §1, oud BW
1
,Onderzoeksvaardigheden
Stap 2: Rechtspraak = hoe wordt de wet door rechters toegepast?
Stap 3: Rechtsleer : wat schrijven de auteurs (“rechtsgeleerden”)?
KORTOM
Het antwoord op rechtsvragen:
- Vind je door rechtsbronnen (wet, rechtspraak en rechtsleer) te lezen
- Is onderhevig aan evolutie (wetsaanwijzingen, veranderingen rechtspraak)
- Hangt af van de specifieke omstandigheden van het concreet geval (is genuanceerd en
contextgebonden)
2
,Onderzoeksvaardigheden
4. RECHTSBRONNEN – ALGEMEEN
DEEL 1. RECHTSBRONNEN – ALGEMEEN
BRONNENSTUDIE
= rechtsmethodiek = rechtsmethodologie
= op een wetenschappelijk accurate wijze leren werken met juridische bronnen
- Opzoeken, analyseren verwerken en verwijzen/refereren (volgens V&A, met vena.be)
- P.A.V.-principe: pertinent, actueel, volledig
Waarom moeten we dit aanleren?
➢ Nodig voor iedere juridische opdracht/functie
Voorbeeld: casussen, oefeningen, opdrachten in het kader van projecten, adviezen …
RECHT
= “ het geheel van afdwingbare regels die het menselijk handelen in de samenleving ordenen”
3
, Onderzoeksvaardigheden
Bindend Bron van recht die bindt d.w.z. dat, iedereen (= algemeen bindend)door het
bestaan en de inhoud van de rechtsbron gebonden is.
Gezaghebbend Bron met feitelijk gezag maar geen bindende kracht. Men (o.a. de rechter)
kan er rekening mee houden maar is daartoe niet verplicht. De niet-
naleving geeft in principe geen aanleiding tot sancties.
Geschreven Bron neergeschreven in een op zichzelf bestaand instrument , vb. officieel
publicatieblad bij wetgeving, zittingsblad bij rechtspraak, bijdrage in een
juridisch tijdschrift …
Niet geschreven Bron waarbij het geschreven karakter geen noodzakelijke voorwaarde is
voor de geldigheid OF het bestaan ervan≠ “niet-beschreven”
Officiële publicatie (Geschreven) bron die moet gepubliceerd/bekendgemaakt worden om
geldig te zijn in een hiervoor door de overheid voorzien medium
Officieuze publicatie Een niet officiële publicatie in een databank, tijdschrift …
• Wet:
- in strikte zin: federale wet
- in ruime zin: ook internationale verdragen, Grondwet, decreten, KB’s, MB’s,...
- bindend
- geschreven
- officiële publicatie: Belgisch Staatsblad
- officieuze publicatie: bv.. Justel (= databank Belgische geconsolideerde wetgeving),
wetboeken
- altijd eerste stap in de juridische redenering: toepasselijke wet opzoeken
4
1. INLEIDING
FEITEN VS. MENINGEN
Feit Mening
Objectief, algemeen aanvaard Subjectief
Geverifieerd door experten Gebaseerd op emoties, persoonlijke
overtuigingen en /of vooroordelen
Bewezen, wordt door andere bronnen Niet bewezen, vatbaar voor interpretatie,
bevestigd, kan je controleren bevooroordeeld
Versterkt je argumentatie Verzwakt je argumentatie
Geschikt om te gebruiken in wetenschappelijke Niet geschikt om te gebruiken in
papers, bachelorproeven … wetenschappelijke papers, bachelorproeven …
2. ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN
Onderzoeken: op systematische wijze op zoek gaan naar geobjectiveerd antwoord op kennisvraag
➢ Juridisch onderzoek beantwoordt een rechtsvraag
➢ Door het zoeken en bestuderen van actuele en relevante rechtsbronnen: wetgeving,
rechtspraak en rechtsleer
RECHTSVRAGEN
Rechtsvraag = een vraag die betrekking heeft op de toepassing of interpretatie van de wet.
RECHTSBRONNEN
Stap 1: Wetgeving = de belangrijkste rechtsbron!
Stap 2: Rechtspraak = hoe wordt de wet door rechters toegepast?
Stap 3: Rechtsleer = wat schrijven auteurs (“rechtsgeleerden”)?
Voorbeeld 1: Zijn ouders verplicht hun meerderjarige kinderen financieel te ondersteunen?
Stap 1: Wetgeving → kijken in de wet (codex) – art. 203, §1, oud BW
1
,Onderzoeksvaardigheden
Stap 2: Rechtspraak = hoe wordt de wet door rechters toegepast?
Stap 3: Rechtsleer : wat schrijven de auteurs (“rechtsgeleerden”)?
KORTOM
Het antwoord op rechtsvragen:
- Vind je door rechtsbronnen (wet, rechtspraak en rechtsleer) te lezen
- Is onderhevig aan evolutie (wetsaanwijzingen, veranderingen rechtspraak)
- Hangt af van de specifieke omstandigheden van het concreet geval (is genuanceerd en
contextgebonden)
2
,Onderzoeksvaardigheden
4. RECHTSBRONNEN – ALGEMEEN
DEEL 1. RECHTSBRONNEN – ALGEMEEN
BRONNENSTUDIE
= rechtsmethodiek = rechtsmethodologie
= op een wetenschappelijk accurate wijze leren werken met juridische bronnen
- Opzoeken, analyseren verwerken en verwijzen/refereren (volgens V&A, met vena.be)
- P.A.V.-principe: pertinent, actueel, volledig
Waarom moeten we dit aanleren?
➢ Nodig voor iedere juridische opdracht/functie
Voorbeeld: casussen, oefeningen, opdrachten in het kader van projecten, adviezen …
RECHT
= “ het geheel van afdwingbare regels die het menselijk handelen in de samenleving ordenen”
3
, Onderzoeksvaardigheden
Bindend Bron van recht die bindt d.w.z. dat, iedereen (= algemeen bindend)door het
bestaan en de inhoud van de rechtsbron gebonden is.
Gezaghebbend Bron met feitelijk gezag maar geen bindende kracht. Men (o.a. de rechter)
kan er rekening mee houden maar is daartoe niet verplicht. De niet-
naleving geeft in principe geen aanleiding tot sancties.
Geschreven Bron neergeschreven in een op zichzelf bestaand instrument , vb. officieel
publicatieblad bij wetgeving, zittingsblad bij rechtspraak, bijdrage in een
juridisch tijdschrift …
Niet geschreven Bron waarbij het geschreven karakter geen noodzakelijke voorwaarde is
voor de geldigheid OF het bestaan ervan≠ “niet-beschreven”
Officiële publicatie (Geschreven) bron die moet gepubliceerd/bekendgemaakt worden om
geldig te zijn in een hiervoor door de overheid voorzien medium
Officieuze publicatie Een niet officiële publicatie in een databank, tijdschrift …
• Wet:
- in strikte zin: federale wet
- in ruime zin: ook internationale verdragen, Grondwet, decreten, KB’s, MB’s,...
- bindend
- geschreven
- officiële publicatie: Belgisch Staatsblad
- officieuze publicatie: bv.. Justel (= databank Belgische geconsolideerde wetgeving),
wetboeken
- altijd eerste stap in de juridische redenering: toepasselijke wet opzoeken
4
