Samenvatting Pedagogiek | Aware Parenting & Opvoedingsstijlen | Karel de Grote | 2026/27

Les 3 pedagogiek
Hoofdstuk 6 – Aware parenting
Wat is Aware parenting?
 Bewust ouderschap

- Opvoedingsfilosofie die ontwikkeld werd door Aletha Solter
o Visie gebaseerd op
 Hechtingstheorie, traumatherapie & neurowetenschappen
- Geen vaste methode met regels die iedereen moet volgen
o Geeft ouders ideeën om op bewuste manier met kinderen om te gaan

Focus aware parenting – goede verbinding met kind
 Beloont & straft niet

- Vooral kijken naar gedrag van kind + zoeken naar oorzaak van gedrag
o Gekeken naar onderliggende behoeftes, gevoelens & opgestapelde stress kind
- Ingezet op vervullen van behoeftes & ontladen van stress bij kinderen
o Door vb. huilen, lachen & spelen
 Opvoedingsfilosofie die ook in kinderopvang, voorziening & school ingezet kan worden

Opvoedingsfilosofie van Aletha Solter – opgebouwd uit 3 basiselementen

- Hechting bevorderend ouderschap, democratische discipline & herstel van stress &
trauma
o Schuilt in combinatie & integratie van verschillende elementen
- Door met liefde & rede te disciplineren & emoties van kinderen te accepteren
o  Band ouder – kind zal versterken & gedragsproblemen voorkomen

Hechting bevorderend Alles wat ouders met hun kind doen
ouderschap - Kan veilige hechting bevorderen of belemmeren
- Manier waarop ouders kind dragen, verwelkomen &
verzorgen
 Beïnvloedt sociale ontwikkeling van kind
- Ouders helpen kind tijdens hele kindertijd om zich te
hechten & veilige relaties aan te gaan

 Vb. samen koken, tuin spelen, spelletjes spelen,
interesse tonen voor hobby’s, interesses…

Democratische discipline Ouder probeert straffen, belonen & manipuleren te
vermijden
 Geen time-outs of kunstmatige consequenties opgelegd
- Opvoeding: gebaseerd op respect, verbinding &
begrip

Straffen & belonen vermijden
- Straffen: ouder gebruikt macht om gedrag te
beïnvloeden
- Belonen: gezien als vorm van omkoping
 Ipv. Focus op empathie, verbinding & begeleiden van
kinderen om eigen gedrag te begrijpen & reguleren

Herstel van stress & trauma Kind kans geven om te herstellen van stress & traumatische
ervaringen
1

, -
Door ontladen van emoties
-
Belangrijk: helend effect erkennen huilen, spelen,
lachen…
- Respectvol & empathisch ontvangen van emoties =
basis
 Nadruk ligt op voorkomen van stress & trauma
Aware parenting heeft 10 leidende principes

Fysiek contact geven Ouders geven kind voldoende knuffels, aanrakingen & lichamelijk
contact, zonder bang te zijn dat ze hun kind verwennen

Alle emoties aanvaarden Ouders accepteren alle gevoelens van hun kind en laten kind
deze uiten zonder te oordelen

Ontwikkeling op eigen Ouders bieden activiteiten aan die passen bij leeftijd van kind,
tempo zetten kind niet onder druk om sneller te leren of groeien

Leren zonder oordeel Ouders moedigen kind aan om nieuwe vaardigheden te leren,
bekritiseren kind niet & gebruiken geen beloning om prestaties te
stimuleren

Dagelijks tijd & Ouders maken elke dag tijd voor kind, luisteren kijken & reageren
aandacht met aandacht

Beschermen zonder Ouders beschermen kind maar voorkomen niet elk probleem, zo
voorkomen krijgt kind kans om te leren

Zelfstandig problemen Ouders moedigen kind aan om zelf oplossingen te zoeken,
leren oplossen helpen waar nodig maar lossen niet alles op in plaats van kind

Liefdevolle grenzen Ouders stellen redelijke grenzen & begeleiden kind op
stellen vriendelijke manier, houden rekening met behoeften van
iedereen & gebruiken geen straffen, beloningen, omkoping of
bedreiging

Ook voor zichzelf zorgen Ouders houden rekening met eigen behoeften & gevoelens, zijn
daar eerlijk over & offeren zich niet hele tijd op

Eigen ervaringen Ouders denken na over hoe pijnlijke ervaringen uit eigen
verwerken kindertijd hun opvoeding beïnvloeden, proberen pijn te
voorkomen
 Balans tussen kind – opvoeder is belangrijk

Hoofdstuk 7 – opvoedingsstijlen
Manier waarop kind in leven staat

- Beïnvloed door: erfelijke aanleg, temperament, invloeden vanuit omgeving &
maatschappij
o Ouders  weinig invloed hierop
o Wel in de hand: manier waarop ze met kind omgaan
- Algemene opvoedingsstijlen: meebepalen welke vorm van opvoedgedrag ouders laten
zien in situaties

Opvoedingsstijl – manier waarop ouders invulling geven aan omgang met kind

- Gekenmerkt door bewuste & onbewuste opvatting
2

, o Die ouders hebben over opvoeding mbo. Gevoel & gezag in opvoedingsrelatie
 Ouders kunnen bewust voor bepaalde stijl kiezen, maar vaak zijn ze ook
onbewust

Door wetenschappelijk onderzoek – indeling van opvoedingsstijlen
 Model vertrekt van 2 dimensies die opvoedingsgerag bepalen

- Controle of mate waarin ouders grenzen stellen, verwachtingen formuleren & gedrag
reguleren
- Responsiviteit of mate waarin ouders warmte, begrip & steun tonen



Responsiviteit Mate waarin ouders warmte, begrip & steun tonen
- Gaat over ‘ondersteunen’
- Over gevoelsrelatie tussen ouder & kind
- Bevat mate van betrokkenheid, emotionele ondersteuning & biedt
ruimte die ouder geeft voor zelfstandigheid van kind

Controle Mate waarin ouders grenzen stellen, verwachtingen formuleren & gedrag
reguleren
- Gaat over ‘structuren’
- Over belang van structuur & houvast
- In vorm van regels & grenzen

 Uitdaging ouders: goed, harmonisch evenwicht tussen beide

Door combinatie van dimensies – komen tot 4 opvoedingsstijlen

- Belangrijke kanttekeningen bij model van opvoedingsstijlen
o Er zijn combinaties van stijlen mogelijk
o Extreme of minder extreme vormen
o Ouders kunnen evolueren van ene stijl naar
andere stijl
 Geen constante, maar dynamisch gegeven

Persoonlijkheid kind & situatie zal mee stijl bepalen

- Maar ook eigen opvoeding speelt rol
o Gevolgde opleiding, sociaaleconomische status
& normen, waarden & opvattingen

7.1 Autoritaire opvoedingsstijl
Autoritaire ouder – gelooft dat gehoorzaamheid & orde basis is voor goed gedrag

- Idee dat ouders weten wat goed is voor kind & regels niet ter discussie staan
o Aanpak biedt structuur
 Kan leiden tot angst, afhankelijkheid bij kinderen (contexten met weinig
ruimte voor initiatief)

Gekenmerkt door veel controle – eisen veel van kinderen

- Verwachten dat kinderen zich aanpassen aan normen + eisen gehoorzaamheid
o Ouders zijn strikt + voeden streng op
 Weinig rekening gehouden met gevoelsleven of zelfstandigheid van kind


3