Sociale stratifi catie – H5
1. Basisbegrippen
Sociale stratificatie
Sociale Gelaagdheid van de samenleving
stratificatie - Samenleving is opgebouwd uit verschillende lagen (strata)
- Lagen bestaan uit sociale categorieën die hiërarchisch geordend
zijn
Sociale categorie Groep mensen met gemeenschappelijk kenmerk
- Hoeven elkaar niet te kennen of contact met elkaar te hebben
vb. Alleenstaande, huisbezitters, vrouwen…
Maatschappelijke ladder
- Sociale categorie waartoe iemand behoort, beïnvloed levenskansen, ervaringen &
positie in samenleving
- Hoe hoger iemand op maatschappelijke ladder staat Hoe meer privileges die persoon
heeft
o Eigendom & macht, betere positie op arbeidsmarkt
o Meer rechtszekerheid & sociale netwerken
o Betere gezondheid & langere levensduur
Sociale ongelijkheid
Bestaat uit 2 onderdelen
Ongelijke Van schaarse & gewaardeerde zaken
verdeling - Vb. inkomen, vermogen, macht, kennis, opleidingskansen,
sociale netwerken, voorrechten, gezondheid & levensduur
Ongelijke Waardering & behandeling van mensen
waardering &
behandeling
Verschil tussen sociale stratificatie & sociale ongelijkheid
Sociale Verschillen in verdeling van middelen & in waardering & behandelen
ongelijkheid van mensen
Sociale stratificatie Structurele weerspiegeling van ongelijkheid in verschillende,
hiërarchisch geordende lagen in samenleving
Belang van sociale stratificatie
- Alle samenlevingen hebben specifieke vormen van sociale stratificatie ontwikkeld
o Bestaan verschillende stratificatiemodellen
Verschillen omdat ze in verschillende historische periodes & samenlevingen
zijn ontstaan
1
, 2. Sociologische visie op stratificatie
2.1 Sociale stratificatie volgens Marx
Karl Marx verdeelde samenleving in 1 belangrijke klassen
Kapitaliste Mensen die de productiemiddelen bezitten
n
Proletariër Mensen die geen productiemiddelen bezitten & hun arbeid
s verkopen
- Gebruikte het woord, klasse voor deze sociale categorieën
o Legt nadruk vooral op economische dimensie: het bezit van productiemiddelen
- Vindt dat mensen zich bewust moeten zijn van maatschappelijke positie om van klasse
te kunnen spreken Culturele component
o Marx onderscheidde nog andere klassen, maar niet besproken in cursus
2.2 Sociale stratificatie volgens Weber
Sociale stratificatie volgens Weber
Klasse Sociale klassen zijn economische groepen die gevormd worden op basis van
marktsituatie
- Marktsituatie hangt niet enkel af van bezit van productiemiddelen
Zoals bij Marx
- Ook kwalificaties, competenties & scholing van persoon spelen rol
Status Verwijst naar maatschappelijke waardering van personen
- Sommige beroepen & groepen krijgen meer waardering dan andere
- Statusgroepen proberen kansen voor eigen groep te beschermen of te
monopoliseren
Noemt Weber: Social closure
Macht Verwijst naar mogelijkheid om doelstellingen van groep te bepalen
- Mensen verenigen zich met partijen om controle te krijgen over
besluitvorming
vb. Politieke partijen, belangenverenigingen, religieuze groepen…
- Sommige partijen hebben meer macht dan andere
Volgens Weber hangt positie op maatschappelijke ladder af van 3 dimensies
o Klasse, status & macht
Ziet sociale stratificatie als meerdimensionaal
Niet enkel economische klasse, ook status & macht bepalen iemands
maatschappelijke positie
2.3 Sociale stratificatie volgens Warner & Lunt
Hoe onderzochten ze sociale stratificatie?
- Vroegen inwoners van stadje bij Boston om zichzelf & andere een hogere of lagere
status toe te kennen
o Hielden rekening met factoren zoals beroep, inkomen & levensstijl
Model kwam tot 6 sociale lagen
2
1. Basisbegrippen
Sociale stratificatie
Sociale Gelaagdheid van de samenleving
stratificatie - Samenleving is opgebouwd uit verschillende lagen (strata)
- Lagen bestaan uit sociale categorieën die hiërarchisch geordend
zijn
Sociale categorie Groep mensen met gemeenschappelijk kenmerk
- Hoeven elkaar niet te kennen of contact met elkaar te hebben
vb. Alleenstaande, huisbezitters, vrouwen…
Maatschappelijke ladder
- Sociale categorie waartoe iemand behoort, beïnvloed levenskansen, ervaringen &
positie in samenleving
- Hoe hoger iemand op maatschappelijke ladder staat Hoe meer privileges die persoon
heeft
o Eigendom & macht, betere positie op arbeidsmarkt
o Meer rechtszekerheid & sociale netwerken
o Betere gezondheid & langere levensduur
Sociale ongelijkheid
Bestaat uit 2 onderdelen
Ongelijke Van schaarse & gewaardeerde zaken
verdeling - Vb. inkomen, vermogen, macht, kennis, opleidingskansen,
sociale netwerken, voorrechten, gezondheid & levensduur
Ongelijke Waardering & behandeling van mensen
waardering &
behandeling
Verschil tussen sociale stratificatie & sociale ongelijkheid
Sociale Verschillen in verdeling van middelen & in waardering & behandelen
ongelijkheid van mensen
Sociale stratificatie Structurele weerspiegeling van ongelijkheid in verschillende,
hiërarchisch geordende lagen in samenleving
Belang van sociale stratificatie
- Alle samenlevingen hebben specifieke vormen van sociale stratificatie ontwikkeld
o Bestaan verschillende stratificatiemodellen
Verschillen omdat ze in verschillende historische periodes & samenlevingen
zijn ontstaan
1
, 2. Sociologische visie op stratificatie
2.1 Sociale stratificatie volgens Marx
Karl Marx verdeelde samenleving in 1 belangrijke klassen
Kapitaliste Mensen die de productiemiddelen bezitten
n
Proletariër Mensen die geen productiemiddelen bezitten & hun arbeid
s verkopen
- Gebruikte het woord, klasse voor deze sociale categorieën
o Legt nadruk vooral op economische dimensie: het bezit van productiemiddelen
- Vindt dat mensen zich bewust moeten zijn van maatschappelijke positie om van klasse
te kunnen spreken Culturele component
o Marx onderscheidde nog andere klassen, maar niet besproken in cursus
2.2 Sociale stratificatie volgens Weber
Sociale stratificatie volgens Weber
Klasse Sociale klassen zijn economische groepen die gevormd worden op basis van
marktsituatie
- Marktsituatie hangt niet enkel af van bezit van productiemiddelen
Zoals bij Marx
- Ook kwalificaties, competenties & scholing van persoon spelen rol
Status Verwijst naar maatschappelijke waardering van personen
- Sommige beroepen & groepen krijgen meer waardering dan andere
- Statusgroepen proberen kansen voor eigen groep te beschermen of te
monopoliseren
Noemt Weber: Social closure
Macht Verwijst naar mogelijkheid om doelstellingen van groep te bepalen
- Mensen verenigen zich met partijen om controle te krijgen over
besluitvorming
vb. Politieke partijen, belangenverenigingen, religieuze groepen…
- Sommige partijen hebben meer macht dan andere
Volgens Weber hangt positie op maatschappelijke ladder af van 3 dimensies
o Klasse, status & macht
Ziet sociale stratificatie als meerdimensionaal
Niet enkel economische klasse, ook status & macht bepalen iemands
maatschappelijke positie
2.3 Sociale stratificatie volgens Warner & Lunt
Hoe onderzochten ze sociale stratificatie?
- Vroegen inwoners van stadje bij Boston om zichzelf & andere een hogere of lagere
status toe te kennen
o Hielden rekening met factoren zoals beroep, inkomen & levensstijl
Model kwam tot 6 sociale lagen
2
