Deviantie en criminaliteit – H1 Sociologie
1. Wat is deviantie?
Deviant gedrag – gedrag dat afwijkt van de norm
Socialisatie zorgt er niet voor dat iedereen zich altijd volgens normen gedraagt
- Kan verschillende vormen aannemen
o Afwijken van een gewoonte, afwijken van een morele regel & afwijken van
juridische regels
- Gaat van raar doen tot zware criminaliteit
Gewoontes & morele regels – vaak gebaseerd op lange traditie
- Geven aan welk gedrag in samenleving sociaal aanvaard is
o Zijn informeel: liggen niet noodzakelijk schriftelijk vast
- Mensen zijn zich er vaak niet van bewust vinden regels vanzelfsprekend
Juridische regels (wetten) – noodzakelijk om samenleving goed te laten
functioneren
Formeel vastgelegd in wetten
- Wet = menselijke constructie die samenleving moet beschermen
o Wie wet overtreedt, kan sancties krijgen
Vb. boete of opsluiting
- Wet kan voortdurend veranderen, want zijn door mensen opgesteld
1.1 Wat is het verschil tussen deviantie & criminaliteit
Criminalitei Juridisch begrip – overtreden van wetten
t - Gedrag is pas crimineel als het wettelijk strafbaar is
Zijn formele sancties aan verbonden (vb. Straffen)
- Criminologie is wetenschap die criminaliteit bestudeert
Deviantie Sociologisch begrip – overtreden van normen
- Ruimer dan criminaliteit – normen gaan niet enkel over wetten
- Leidt niet altijd tot straf
Sommige mensen zijn trots op afwijkende gedrag & worden erdoor
gewaardeerd
Mensen kunnen als deviant gezien worden als levensstijl te veel afwijkt van
wat als normaal wordt beschouwd
- Vb. mensen die in sekte leven, mensen met bepaalde kledingstijl…
Verband: crimineel gedrag is altijd deviant, maar deviant gedrag is niet altijd crimineel
Sociologische kijk op deviantie
Zoeken oorzaken in samenleving, niet alleen in iemands vrije wil, slecht karakter of
psychische ziekte
- Visie krijgt soms kritiek omdat ze als te eenzijdig wordt beschouwd
Sociologen gebruiken term deviantie
- Om te benadrukken dat afwijkend gedrag door mensen geconstructureerde sociale
realiteit is
o Wat als afwijkend wordt beschouwd, hangt samen met normen van samenleving
1
, 1.2 Zijn deviantie en criminaliteit voor iedereen hetzelfde?
Wat als deviant/ crimineel wordt beschouwd – afhankelijk van cultuur, plaats & tijd
Er bestaat niet 1 cultuur
- Elke cultuur bepaalt zelf wat als deviant wordt gezien
o Politieke macht = nodig om regels van cultuur om te zetten in wetten
- Hoe criminaliteit wordt gedefinieerd, hangt ook samen met machtsverhoudingen in
samenleving
o Labelingtheorie: bouwt hier verder op
2. Verklaringsmodellen voor deviant en crimineel gedrag
2.1 Durkheim: anomie
Wat is anomie volgens Durkheim?
Verklaart het op het macroniveau (niveau van samenleving)
- Deviantie ontstaat wanneer socialisatie haar kracht verliest om samenleving te
ordenen
o Mensen weten niet meer duidelijk wat goed/ kwaad is & welk gedrag binnen of
buiten norm valt
Anomie of normloosheid
Hoe ontstaat anomie?
- Kan ontstaan door ingrijpende maatschappelijke veranderingen
o Vb. economische crisis of grote oorlog
- Door veranderingen wijzigt structuur van samenleving
o Maatschappelijke instellingen werken minder goed samen
Bestaande regels zijn niet meer voldoende aangepast aan nieuwe situatie
Nieuwe regels nodig, maar kan even duren voor die ontstaan
- Tijdens periode van angst & onzekerheid: mensen worden minder gestuurd door
normen & meer door eigen emoties & verlangens
Gevolgen van anomie
- Er kan meer deviant gedrag ontstaan
o Algemeen geldende waarden & normen onderbreken
Mensen gaan elkaars gedrag sneller als deviant beschouwen
- Anomie beïnvloedt zowel levensstijl van mensen als samenleving als geheel
Anomie & zelfmoord – anomische zelfmoord
- Anomie als mogelijke maatschappelijke oorzaak van toename van zelfmoorden
o Vb. verschillende Franse regio’s meer zelfmoord door sociale integratie
- Wanneer mensen minder betrokken zijn bij groep/ wanneer deze uit elkaar valt
o Risico op zelfmoord neemt dan toe
Maatschappelijke context van Durkheim
- Leefde in periode waarin industrialisering & kapitalisme snel groeiden
o Hierdoor ontstonden spanningen & voelden mensen zich soms de weg kwijt
2
1. Wat is deviantie?
Deviant gedrag – gedrag dat afwijkt van de norm
Socialisatie zorgt er niet voor dat iedereen zich altijd volgens normen gedraagt
- Kan verschillende vormen aannemen
o Afwijken van een gewoonte, afwijken van een morele regel & afwijken van
juridische regels
- Gaat van raar doen tot zware criminaliteit
Gewoontes & morele regels – vaak gebaseerd op lange traditie
- Geven aan welk gedrag in samenleving sociaal aanvaard is
o Zijn informeel: liggen niet noodzakelijk schriftelijk vast
- Mensen zijn zich er vaak niet van bewust vinden regels vanzelfsprekend
Juridische regels (wetten) – noodzakelijk om samenleving goed te laten
functioneren
Formeel vastgelegd in wetten
- Wet = menselijke constructie die samenleving moet beschermen
o Wie wet overtreedt, kan sancties krijgen
Vb. boete of opsluiting
- Wet kan voortdurend veranderen, want zijn door mensen opgesteld
1.1 Wat is het verschil tussen deviantie & criminaliteit
Criminalitei Juridisch begrip – overtreden van wetten
t - Gedrag is pas crimineel als het wettelijk strafbaar is
Zijn formele sancties aan verbonden (vb. Straffen)
- Criminologie is wetenschap die criminaliteit bestudeert
Deviantie Sociologisch begrip – overtreden van normen
- Ruimer dan criminaliteit – normen gaan niet enkel over wetten
- Leidt niet altijd tot straf
Sommige mensen zijn trots op afwijkende gedrag & worden erdoor
gewaardeerd
Mensen kunnen als deviant gezien worden als levensstijl te veel afwijkt van
wat als normaal wordt beschouwd
- Vb. mensen die in sekte leven, mensen met bepaalde kledingstijl…
Verband: crimineel gedrag is altijd deviant, maar deviant gedrag is niet altijd crimineel
Sociologische kijk op deviantie
Zoeken oorzaken in samenleving, niet alleen in iemands vrije wil, slecht karakter of
psychische ziekte
- Visie krijgt soms kritiek omdat ze als te eenzijdig wordt beschouwd
Sociologen gebruiken term deviantie
- Om te benadrukken dat afwijkend gedrag door mensen geconstructureerde sociale
realiteit is
o Wat als afwijkend wordt beschouwd, hangt samen met normen van samenleving
1
, 1.2 Zijn deviantie en criminaliteit voor iedereen hetzelfde?
Wat als deviant/ crimineel wordt beschouwd – afhankelijk van cultuur, plaats & tijd
Er bestaat niet 1 cultuur
- Elke cultuur bepaalt zelf wat als deviant wordt gezien
o Politieke macht = nodig om regels van cultuur om te zetten in wetten
- Hoe criminaliteit wordt gedefinieerd, hangt ook samen met machtsverhoudingen in
samenleving
o Labelingtheorie: bouwt hier verder op
2. Verklaringsmodellen voor deviant en crimineel gedrag
2.1 Durkheim: anomie
Wat is anomie volgens Durkheim?
Verklaart het op het macroniveau (niveau van samenleving)
- Deviantie ontstaat wanneer socialisatie haar kracht verliest om samenleving te
ordenen
o Mensen weten niet meer duidelijk wat goed/ kwaad is & welk gedrag binnen of
buiten norm valt
Anomie of normloosheid
Hoe ontstaat anomie?
- Kan ontstaan door ingrijpende maatschappelijke veranderingen
o Vb. economische crisis of grote oorlog
- Door veranderingen wijzigt structuur van samenleving
o Maatschappelijke instellingen werken minder goed samen
Bestaande regels zijn niet meer voldoende aangepast aan nieuwe situatie
Nieuwe regels nodig, maar kan even duren voor die ontstaan
- Tijdens periode van angst & onzekerheid: mensen worden minder gestuurd door
normen & meer door eigen emoties & verlangens
Gevolgen van anomie
- Er kan meer deviant gedrag ontstaan
o Algemeen geldende waarden & normen onderbreken
Mensen gaan elkaars gedrag sneller als deviant beschouwen
- Anomie beïnvloedt zowel levensstijl van mensen als samenleving als geheel
Anomie & zelfmoord – anomische zelfmoord
- Anomie als mogelijke maatschappelijke oorzaak van toename van zelfmoorden
o Vb. verschillende Franse regio’s meer zelfmoord door sociale integratie
- Wanneer mensen minder betrokken zijn bij groep/ wanneer deze uit elkaar valt
o Risico op zelfmoord neemt dan toe
Maatschappelijke context van Durkheim
- Leefde in periode waarin industrialisering & kapitalisme snel groeiden
o Hierdoor ontstonden spanningen & voelden mensen zich soms de weg kwijt
2
