LES 2: REGENERATIVE DESIGN-WATER
Inleiding
• Doel: Inzicht in hoe water functioneert binnen een regeneratief ontwerp
• Docent: Martijn Vyncke – Sint Lucas, academiejaar 2025–2026
Leerdoelen
• Water als hulpbron begrijpen: belangrijk voor menselijk leven, bouwen, klimaat en ecosystemen
• Belangrijk voor menselijk leven, bouwen, klimaat en ecosystemen: Door hevige regen, droogte of
overstromingen
• Water in de gebouwde omgeving leren plaatsen: Hoe infrastructuur met water omgaat en het kan
beheren
Water Systems (volgens ECTS)
• Regeneratieve gebouwen
- Produceren meer energie dan ze verbruiken
- Vangen al hun water op, zuiveren het en gebruiken het opnieuw
- Herstellen en versterken hun omgeving, in plaats van enkel “duurzaam” te zijn
• Doel:
- Studenten leren hoe gebouwen kunnen functioneren als levende systemen
- Focus op innovatieve technieken in HVAC, hernieuwbare energie en waterhergebruik
- Ontwerpen die menselijk welzijn combineren met ecologische balans en herstel
Inhoudsoverzicht (Index)
• Waarom water?
• Water-positieve ontwerpprincipes
• Opvang, behandeling en hergebruik van water op locatie
• Grijs- en zwartwatersystemen voor regeneratieve gebouwen
• Veerkrachtig bouwen in overstromingsgevoelige gebieden
Waarom water? ( menselijke behoefte)
• Water is een basisbehoefte voor het menselijk lichaam en speelt een rol in bijna alle vitale
functies
• Het helpt om de lichaamstemperatuur te regelen en houdt de weefsels in ogen, neus en mond
vochtig, zodat ze goed blijven functioneren
• Daarnaast beschermt water organen en weefsels tegen uitdroging en schade.
• Het vervoert voedingsstoffen en zuurstof naar de cellen, en smeert de gewrichten zodat
beweging soepel blijft
• Ook ondersteunt water de nieren en lever bij het verwijderen van afvalstoffen uit het lichaam
• Bovendien lost het mineralen en voedingsstoffen op, zodat deze beschikbaar worden voor
opname door het lichaam
Hoeveel water heeft een mens nodig?
• Vuistregel: 35 ml water per kilogram lichaamsgewicht per dag.
• Voorbeelden:
• Persoon van 60 kg → ± 2,1 liter/dag
• Persoon van 75 kg → ± 2,6 liter/dag
• Voorwaarden:
Geldt bij normale temperatuur en zonder extra fysieke inspanning.
, • Bron: Astronaut Mass Balance for Long Duration Missions – M. Ewert & C. Stromgren.
Water in ecosystemen (ESA – MELiSSA)
MELiSSA-project van ESA:
• Richt zich op gesloten kringlopen in ruimte-ecosystemen
• Water dient als medium voor uitwisseling van stoffen
• Doel is het vinden van een natuurlijk evenwicht
• Kwetsbaarheid: evenwicht kan verstoord worden door
vreemde stoffen of organismen
• Deze principes gelden ook op aarde: ecosystemen moeten in
balans blijven met hun waterkringloop
Watergebruik per persoon
• Gemiddeld gebruik in Vlaanderen: 104 liter per persoon per dag.
- 101,4 liter voor huishoudelijke processen (wassen, koken,
toilet, schoonmaken…).
- Vraag: wordt elk proces optimaal uitgevoerd?
• Vergelijking met andere regio’s:
- Noorwegen (2023): 168 l/pers/dag
- Spanje (2018): 132 l/pers/dag
- Arizona (VS): 553 l/pers/dag, waarvan 70% voor buitengebruik
(tuinen, zwembaden, etc.)
• Conclusie: er is groot verschil in watergebruik per regio, afhankelijk
van klimaat, gewoonten en infrastructuur
Water-positieve ontwerpprincipes – Efficiëntie
• Efficiëntie = waterbesparing door technologie.
- Gebruik van waterbesparende kranen en douches.
- Toiletten met dubbele spoelstand (klein/groot)
- Andere standaardtechnieken (“business as usual”)
• Doel: verspilling verminderen zonder comfortverlies
Water-positieve ontwerpprincipes – Sufficiëntie (voldoende is genoeg)
• Sufficiëntie = kritisch nadenken over noodzaak van gebruik.
- Waarom gebruiken we water? Kunnen we het minder doen?
- Voorbeelden:
→ Composttoilet of scheidingstoilet
→ Droogshampoo in plaats van dagelijkse wasbeurt
→ Minder vaak kleding wassen
• Bronnen (Durf Denken): zie link pwt
- Wanneer kleding of beddengoed écht gewassen moet worden
- Tips voor fris blijven zonder overmatig wassen
• Doel: gedrag aanpassen om minder water te verbruiken, niet enkel technologie gebruiken
• Wees bewust en kritisch over watergebruik:
- Verspil geen water
- Vermijd dat jouw gebruik problemen veroorzaakt stroomafwaarts (bijv. vervuiling)
• Circulair denken:
- Laat water los als het zijn functie vervuld heeft
- Zie afvalwater als bron voor nieuwe processen
Inleiding
• Doel: Inzicht in hoe water functioneert binnen een regeneratief ontwerp
• Docent: Martijn Vyncke – Sint Lucas, academiejaar 2025–2026
Leerdoelen
• Water als hulpbron begrijpen: belangrijk voor menselijk leven, bouwen, klimaat en ecosystemen
• Belangrijk voor menselijk leven, bouwen, klimaat en ecosystemen: Door hevige regen, droogte of
overstromingen
• Water in de gebouwde omgeving leren plaatsen: Hoe infrastructuur met water omgaat en het kan
beheren
Water Systems (volgens ECTS)
• Regeneratieve gebouwen
- Produceren meer energie dan ze verbruiken
- Vangen al hun water op, zuiveren het en gebruiken het opnieuw
- Herstellen en versterken hun omgeving, in plaats van enkel “duurzaam” te zijn
• Doel:
- Studenten leren hoe gebouwen kunnen functioneren als levende systemen
- Focus op innovatieve technieken in HVAC, hernieuwbare energie en waterhergebruik
- Ontwerpen die menselijk welzijn combineren met ecologische balans en herstel
Inhoudsoverzicht (Index)
• Waarom water?
• Water-positieve ontwerpprincipes
• Opvang, behandeling en hergebruik van water op locatie
• Grijs- en zwartwatersystemen voor regeneratieve gebouwen
• Veerkrachtig bouwen in overstromingsgevoelige gebieden
Waarom water? ( menselijke behoefte)
• Water is een basisbehoefte voor het menselijk lichaam en speelt een rol in bijna alle vitale
functies
• Het helpt om de lichaamstemperatuur te regelen en houdt de weefsels in ogen, neus en mond
vochtig, zodat ze goed blijven functioneren
• Daarnaast beschermt water organen en weefsels tegen uitdroging en schade.
• Het vervoert voedingsstoffen en zuurstof naar de cellen, en smeert de gewrichten zodat
beweging soepel blijft
• Ook ondersteunt water de nieren en lever bij het verwijderen van afvalstoffen uit het lichaam
• Bovendien lost het mineralen en voedingsstoffen op, zodat deze beschikbaar worden voor
opname door het lichaam
Hoeveel water heeft een mens nodig?
• Vuistregel: 35 ml water per kilogram lichaamsgewicht per dag.
• Voorbeelden:
• Persoon van 60 kg → ± 2,1 liter/dag
• Persoon van 75 kg → ± 2,6 liter/dag
• Voorwaarden:
Geldt bij normale temperatuur en zonder extra fysieke inspanning.
, • Bron: Astronaut Mass Balance for Long Duration Missions – M. Ewert & C. Stromgren.
Water in ecosystemen (ESA – MELiSSA)
MELiSSA-project van ESA:
• Richt zich op gesloten kringlopen in ruimte-ecosystemen
• Water dient als medium voor uitwisseling van stoffen
• Doel is het vinden van een natuurlijk evenwicht
• Kwetsbaarheid: evenwicht kan verstoord worden door
vreemde stoffen of organismen
• Deze principes gelden ook op aarde: ecosystemen moeten in
balans blijven met hun waterkringloop
Watergebruik per persoon
• Gemiddeld gebruik in Vlaanderen: 104 liter per persoon per dag.
- 101,4 liter voor huishoudelijke processen (wassen, koken,
toilet, schoonmaken…).
- Vraag: wordt elk proces optimaal uitgevoerd?
• Vergelijking met andere regio’s:
- Noorwegen (2023): 168 l/pers/dag
- Spanje (2018): 132 l/pers/dag
- Arizona (VS): 553 l/pers/dag, waarvan 70% voor buitengebruik
(tuinen, zwembaden, etc.)
• Conclusie: er is groot verschil in watergebruik per regio, afhankelijk
van klimaat, gewoonten en infrastructuur
Water-positieve ontwerpprincipes – Efficiëntie
• Efficiëntie = waterbesparing door technologie.
- Gebruik van waterbesparende kranen en douches.
- Toiletten met dubbele spoelstand (klein/groot)
- Andere standaardtechnieken (“business as usual”)
• Doel: verspilling verminderen zonder comfortverlies
Water-positieve ontwerpprincipes – Sufficiëntie (voldoende is genoeg)
• Sufficiëntie = kritisch nadenken over noodzaak van gebruik.
- Waarom gebruiken we water? Kunnen we het minder doen?
- Voorbeelden:
→ Composttoilet of scheidingstoilet
→ Droogshampoo in plaats van dagelijkse wasbeurt
→ Minder vaak kleding wassen
• Bronnen (Durf Denken): zie link pwt
- Wanneer kleding of beddengoed écht gewassen moet worden
- Tips voor fris blijven zonder overmatig wassen
• Doel: gedrag aanpassen om minder water te verbruiken, niet enkel technologie gebruiken
• Wees bewust en kritisch over watergebruik:
- Verspil geen water
- Vermijd dat jouw gebruik problemen veroorzaakt stroomafwaarts (bijv. vervuiling)
• Circulair denken:
- Laat water los als het zijn functie vervuld heeft
- Zie afvalwater als bron voor nieuwe processen
