Samenvatting Biochemie II: Lipiden Metabolisme | Hoofdstuk 11 | UA | 2026/27

Hoofdstuk 11 – LIPIDEN METABOLISME

1. Lipiden in het bredere metabolische plaatje
a. Lipiden vervullen belangrijke fysiologische functies

Functies vetzuren (belangrijkste bestanddelen van lipiden) :

 Zijn brandstofmoleculen die kunnen worden geoxideerd om ATP te genereren
 Opgeslagen als triacylglycerolen (TAG)
 Zijn bouwstenen van de membraanlipiden (fosfolipiden, glycolipiden)
 Veel eiwitten worden gemodificeerd door de covalente binding van vetzuren,
waardoor de eiwitten naar membraanlocaties worden getransporteerd
 Vetzuurderivaten dienen als hormonen en intracellulaire boodschappers



b. De vertering, mobilisatie & transport van lipiden vereist de
werking van lipoproteïnen

• Lipiden zijn onoplosbaar in een waterige omgeving  gespecialiseerd transport

 In bloedplasma getransporteerd als plasmalipoproteïnen
 Apolipoproteïnen sturen lipoproteïnen naar specifieke weefsels of rekruteren
specifieke enzymen

• Verschillende combinaties van lipiden en eiwitten produceren lipoproteïnedeeltjes met
verschillende dichtheden

 Meeste voedingslipiden ingenomen in de vorm van triacylglycerolen
 Eerst van onoplosbare macroscopische vetdeeltjes omgezet in fijn verspreide
microscopische micellen om te worden opgenomen
 Galzouten = moleculen met hydrofobe & hydrofiele eigenschappen, werken als
detergenten, zetten voedingsvetten om in gemengde micellen van galzouten en
triacylglycerolen
o Binnen de micellen zijn triacylglycerolen toegankelijk voor lipasen (door
alvleesklier afgescheiden)

TAG + H2O → DAG + FA

DAG + H2O → MAG + FA

• Vetzuren (FA) en monoacylglycerolen (MAG) diffunderen in het darmslijmvlies 
opnieuw omgezet in TAG en verpakt in chylomicronen

 Chylomicronen gaan terug naar darmlumen  verder in het maag-darmkanaal
naar het lymfestelsel getransporteerd
o Migreren verder naar bloedbaan en worden getransporteerd naar het
spierweefsel , vetweefsel en lacterend borstweefsel
 Apolipoproteïnen van chylomicronen herkend door lipoproteïnelipase

TAG + H2O → DAG + FA

DAG + H2O → MAG + FA

MAG + H2O → glycerol + FA



De 'lege' chylomicronen keren terug naar de lever  afgebroken in lysosomen


1

,Exogene route => transport van voedingslipiden

Endogene route => als dieet meer cholesterol en vetzuren bevat dan nodig is als
brandstof of als voorloper van andere moleculen

 Overtollige vetzuren opgenomen in de lever en verpakt in VLDL's (Very Low-
Density Lipoprotein)
 VLDL's herkend door het vetweefsel
o De TAG uit de VLDL's  vetzuren + glycerol door lipoproteïne lipase
o Vetzuren en glycerol worden door de vetcellen in het doelweefsel
opgenomen via specifieke transporters
o Vetzuren en glycerol worden opnieuw veresterd tot TAG's en worden
opgeslagen als lipidedruppeltjes

Door het verlies van TAG worden VLDL's omgezet in LDL's

 LDL's transporteren cholesterol naar weefsels buiten de lever, die LDL-receptoren
bevatten
 Overtollige LDL's terug naar de lever – gerecycled
 Overtollig cholesterol in de bloedbaan en weefsels opgenomen door HDL's
o HDL's met laag cholesterolgehalte gevormd in en afgescheiden door de
lever
o HDL's met hoog cholesterolgehalte terug naar de lever  geven hun
cholesterol af aan de scavengerreceptor SR-BI
o Overtollig cholesterol in de lever omgezet in galzouten




2

, c. De afbraak & synthese van vetzuren weerspiegelen elkaar
chemisch gezien…

• Meeste organismen kunnen vetzuren en lipiden afbreken en synthetiseren




In eukaryote cellen:

 Vetzuuroxidatie: mitochondriën
 Vetzuurbiosynthese: cytoplasma +
ER




2. Vetzuurkatabolisme
a. Vetzuuroxidatie vindt
plaats in 3 fasen

Zie cellulaire ademhaling H7

b. Vetzuren zijn geactiveerd & getransporteerd naar mitochondriën

3