Samenvatting arbeidsrecht 2025/2026

ARBEIDSRECHT

EXAMEN

Examenvraag: bv schrijf de opzegbrief

 Examen: artikel uit HLN/ De Tijd en dat moet je linken met de les

 Lijkt politiek geladen

 Nuancering

 Rol recht: Recht implementeert beleid. Recht is een middel
om beleidsdoelen te bereiken.

 Rol jurist/ rechtswetenschapper:

 Beperkte toolbox

 Rechtszekerheid, wettelijkheid, doelmatigheid,
belangenevenwicht, gedragenheid,

 adaptief karakter,…



 We willen meer mobiliteit op de arbeidsmarkt (dus mensen die meer neigen
naar het veranderen van job): goed

 We gaan opzegtermijnen inkorten: slecht

 Maar deze twee zaken zijn hetzelfde

 Ontslag: elke professionele samenwerking moet duurzaam onmogelijk zijn



VOORBEELD POSTWET

Minimumvergoedingsniveaus & maximale werktijden

§ Paradigmaswitch

§ Van werknemersstatuut voor 80% van de bezorgers

§ Naar minimale bescherming voor 100% van de bezorgers door

§ Minimaal vergoedingsniveau

§ Maximale werktijden

§ Vertegenwoordiging

§ Rapportage

§ Effectieve handhaving

, • Evaluatie

 MC-vragen per module

o Formatieve evaluatie (Beheers ik de leerstof?)

o Niet verplicht maar nuttige zelfevaluatietool.

 5 Opdrachten è 4 moduleopdrachten, 1 eindopdracht

o Formatief/summatief (1/20)

o Verplicht (niet/ laattijdige indiening = -33% deelcijfer opdracht per
niet ingediende opdracht)

• Examen

o Schriftelijk/ gesloten boek

o Kennen/ kunnen/ reflecteren




Waarover gaat het

WIE IN BELGIË WERKT =
1° Werknemer = arbeidsrecht, AOW. 1978 criterium: ondergeschikt verband,
2° Zelfstandige = handelsrecht, burgerlijk recht criterium: contractuele band,
zelfstandigheid probleem: schijnzelfstandigheid: Arbeidsrelatieswet
3° Ambtenaar = bestuursrecht criterium: eenzijdige aanstelling probleem:
ook contractuele tewerkstelling in overheid

mogelijk toepassing individueel AR, niet collectief AR
PM: in Nederland: geen ambtenarenstatuut meer 4° Niet onderworpen aan
Belgische wetgeving




2

, Belgische tewerkstelling: lex loci laboris (IPR)
uitz.= verdragen (EU-recht), grensarbeiders, internationale ambtenaren,
diplomatiek personeel,

gedetacheerde werknemers-zelfstandigen



Probleem: beleidsdoelen sociaal beleid worden via arbeidsrecht
nagestreefd, terwijl zij vaak ook daarbuiten relevant zijn…

§ Schijnzelfstandigen

§ Vrijwilligers

§ “Bewuste” zelfstandigen in kwetsbare posities…

§ Gig@risk

§ Veiligheid omgeving (vervoer en verwerking gevaarlijke
stoffen,bouwsector, …)

• Romeins recht: arbeidsovereenkomst als huurovereenkomst (naast
aanneming en huur van goederen)

• Arbeidsrecht in BW 1830: 2 artikelen:

• 1780 BW: overeenkomst is voor bepaalde tijd/ bepaald werk

• 1781 BW: bewijsvoordeel werkgever bij loongeschillen

• Voor het overige administratiefrechtelijke bepalingen (bv regels
werkboekje ~> werkboekje alsdrukkingsmiddel tegen werknemer)

• Nadien ontwikkeling naar beschermend (dwingend) arbeidsrecht & groei
collectief arbeidsrecht:

• Dwingend AR als gevolg van Juridische en feitelijke ongelijkheid
werkgever en werknemer.

• Sommige bepalingen omwille van algemeen belang (veiligheid/
welzijn).

• Groei collectief arbeidsrecht vaak ingevolge sociale onrust.

• Maar nog steeds blijft algemeen contractenrecht aanvullend van
toepassing waar geen bijzondere regels zijn.

 Vroeger (tijd van de romeinen) bestond er geen arbeidsrecht

 Bewijslastverdeling: bewijslast ligt bij diegene die claimt

 Arbeidsrecht is gegroeid naar beschermend privaatrecht

 Wat wordt er bedoeld met feitelijke en juridische ongelijkheid bij wn en wg: er
is een gezagsrelatie tss wn en wg. Maar dat is lastig want als je moet




3

, luisteren en geschil hebt met wg (juridische ongelijkheid) is het een moeilijke
situatie & feitelijke:

1. Wn wordt beschermd tegen wg (zelfde met consument en producent)
(feitelijke ongelijkheid)

2. Je hebt één wg en één job, maar je hebt honderden kandidaten dus wg
kan zoeken naar diegene die het hardst werkt en het minste vraagt qua
verloning (feitelijke ong)

 Langs de andere kant: contractenrecht blijft van toepassing als onderlaag van
algemeen recht als er geen andere specifieke regels zijn

Arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht als poten van het sociaal recht

• Sociale zekerheidsrecht?

• Alle regelingen die werknemers en zelfstandigen de mogelijkheid bieden
om in voldoende middelen te kunnen voorzien voor het levensonderhoud,
ook wanneer ze dat zelf (eventueel tijdelijk en/of gedeeltelijk) niet kunnen.

• Ziekte- en invaliditeit, werkloosheid, gezinsbijslag, pensioen,…

• 2e semester (prof. Louckx)

• Verwevenheid met arbeidsrecht?

• Ziekte: verschuiving inkomen van werkgever (gewaarborgd loon) naar
sociale zekerheid (RIZIV)

(https://werk.belgie.be/nl/themas/arbeidsovereenkomsten/schorsing- van-
de-

• arbeidsovereenkomst/oorzaken-van-schorsing-hoofde-6)

• Tewerkstelling en ontslag: Tewerkstelling als voorwaarde voor
werkloosheidsuitkering (muv uitkering na studies), hervatten werk
als einde werkloosheidsuitkering.

• Pensioen: einde arbeidsovereenkomst als loopbaanduur
en/of leeftijd => geen loon meer,

• maar pensioen.

Arbeidsrecht en sociale zekerheidsrecht ontwikkelen samen (zie verder
historische inleiding)



Verwevenheid (ook met fiscaal recht) leidt tot complexe vraagstukken:
spanning tussen beleidsdoelen

 Veel spanningen

1. Studenten betalen geen belastingen

2. Sociale zekerheidstatuut is gunstiger




4