BURGERLIJK PROCESRECHT
DEEL I. INLEIDING
HOOFDSTUK 1: AARD EN FUNCTIE
A. SITUERING
- Doel/opdracht/voorwerp van het burgerlijk procesrecht
- Formeel recht: geeft de manier weer waarop een recht wordt miskent en hoe u
daarmee om moet gaan
o >< materieel recht: kent subjectieve rechten toe aan individuen en
bedrijven
o Procesrecht omvat de regels die strekken tot handhaving van het materieel
recht
- Nut
o Afdwingbaarheid van rechten: geen rechtsstaat zonder procesrecht
o Waarborg van naleving van de wet
- ! Rechtsstaat en het procesrecht staan onder druk
o Gebrek aan vertrouwen in justitie ondergraaft potentieel nut
o Dubbelinterview met Peter Callens en Hilde Melotte (OrdeExpress)
Het rechtssysteem moet dienen als een toegankelijk en effectief
middel om mensen te helpen bij het oplossen van hun juridische
uitdagingen.
Geen veroordelingen meer door het EHRM wegens
gerechtelijk achterstand.
In een rechtstaat is het belangrijk dat de rechter beslissingen
neemt en dat deze ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.
o Federaal Regeerakkoord (1 februari 2025), p. 148: Het herstel van
vertrouwen in het rechtssysteem betekent dat overheden de rechtsstaat
moeten respecteren.
B. BEGRIPSOMSCHRIJVING
Doel: rechtsprekende handeling
‘rechter spreekt recht’
- Geen rechten scheppen, maar bevestigen
- Rechter doet rechtmatigheidstoetsing -> idealiter wordt die ook als rechtvaardig
gezien, maar rechtvaardigheid is geen doelstelling
- Materiële waarheid v. formele waarheid
o Rechter spreekt over de formele waarheid (via bewijsstukken in het proces)
-> sluit zo veel als mogelijk aan bij de materiële waarheid, maar dit is geen
garantie als dusdanig
- Definitie:
o Rechter (organiek) beslecht
het organiek criterium: de rechtsprekende handeling moet uitgaan
van een jurisdictioneel orgaan, d.i. een orgaan dat statutair en
functioneel onafhankelijk en onpartijdig is
1
, Hoeft niet altijd deel uit te maken van de rechterlijke macht; kan
ook een private rechter zijn, een arbiter
o aan de hand van rechtsregelen (materieel),
Adhv regelen die partijen zelf zijn overeengekomen is ook mogelijk
Bv. in arbitrage: partijen komen de procedureregels overeen
of toe te passen subjectief recht
o met respect voor een aantal essentiële procedurele waarborgen (formeel),
Tegenspraak, wapengelijkheid, rechten van verdediging…
o op een bindende wijze een conflict (<-> gezag van gewijsde)
Beslissing heeft bindende kracht
Gezag van gewijsde -> beperktere begripsomschrijving
- Vereiste van een (rechts)geschil
o Om naar een rechtbank te stappen, moet men belang hebben
- Geen exclusiviteit van de rechterlijke macht
o Men stimuleert buitengerechtelijke conflictoplossing
o ‘Talio’-principe: hand om hand, tand om tand
o Procesvoering als ‘geciviliseerd geweld’ (Storme & Capelleti, 1980)
Conflictmodel, maar we houden ons aan de spelregels &
procesrecht zijn die spelregels
o ‘Appropriate Dispute Resolution’
Buitengerechtelijke conflictoplossing is geen uitzondering meer,
maar deel van de opties
- Recht op toegang tot de rechter (o.m. art. 6 EVRM): verbod eigenrichting (art. 5
Ger.W.)
o Art. 5 Ger. W.: rechter mag niet aan rechtsweigering doen
- Verschillende vormen van conflictoplossing:
o
-
C. RECHTERLIJKE MACHT
- organieke betekenis (derde staatsmacht)
- functionele betekenis – recht spreken - niet exclusief
2
,Discrepantie HvC en GwH over art. 1022, vierde lid Ger.W.
- Art. 1022 Ger.W.: rechtsplegingsvergoeding -> wanneer een partij in het ongelijk
wordt gesteld moet die een forfaitaire som betalen om tegemoet te komen aan de
kosten van de advocaat van de in gelijk gestelde partij
- Pro deo-systeem: kan je dan veroordeeld worden tot de rechtsplegingsvergoeding,
want je hebt zelf geen geld om je eigen advocaat te betalen?
- Originele tekstversie: indien de partij gebruik maakt van een pro deo-advocaat,
kan men enkel tot de door de Koning vastgestelde minimumgrens veroordeeld
worden, tenzij in geval van een kennelijk onredelijke situatie
- Visie GwH: Het vierde lid van art. 1022 kan, gelet op de in art. 23 Gw vervatte
standstill-bepaling, alleen in die zin worden geïnterpreteerd dat zij het de rechter
mogelijk maakt het bedrag van de rechtsplegingsvergoeding ver-schuldigd door
de rechtzoekende die juridische tweedelijnsbijstand geniet, vast te stellen onder
het door de Koning bepaalde minimum, en het zelfs op een symbolisch bedrag
vast te stellen (GwH 18 december 2008, nr. 182/2008, ro. B.14.2)
- Toevoeging in 2010 n.a.v. arrest GwH: wat dit punt betreft, omkleedt de
rechter zijn beslissing tot verlaging met bijzondere redenen
- Reactie HvC op deze toevoeging:
o “Cette disposition autorise le juge à fixer l’indemnité de procédure à un
montant plus ou moins élevé que le minimum établi par le Roi” (Cass. 9
maart 2023, AR C.22.0316.F)
o “[...] le droit à un procès équitable et le droit au respect des biens
s’opposent à ce que la partie qui triomphe en justice subisse une réduction
substantielle de sa créance en raison de l’obligation de supporter la totalité
ou l’essentiel de ses frais de défense, lorsque cette situation découle de la
nécessité de se défendre contre une action exercée dans des conditions
manifestement déraisonnables. (Cass. 22 december 2021, AR P.21.0771.F)
- GwH & HvC kijken naar dit artikel vanuit een ander oogpunt:
o GwH: de kennelijke onredelijkheid = in het licht van art. 23 Gw. kan deze
bepaling enkel geïnterpreteerd worden dat dit bedrag enkel onder het
minimum kan worden bepaald
kijken vanuit oogpunt van de persoon die het financieel minder
heeft
o HvC: bedrag dat hoger of lager is dan het minimum dat door de Koning is
vastgesteld
bekijkt vanuit het oogpunt van de in het gelijk gestelde partij
3
,HOOFDSTUK 2: BRONNEN
A. OVERZICHT VAN DE BRONNEN
- Grondwet
- Gerechtelijk Wetboek
- Bijzondere wetten
- Internationale verdragen en verordeningen
- Algemene beginselen van behoorlijke procesvoering
- Rechtspraak
- Rechtsleer
- Gebruiken
B. GRONDWET
- de erkenning van de “rechterlijke macht” als derde macht in het staatsbestel;
- de aan de hoven en rechtbanken toegekende rechtsmacht om kennis te nemen
van geschillen over burgerlijke en politieke rechten;
- de rechterlijke organisatie;
- de openbaarheid van terechtzittingen;
- de motiveringsverplichting;
- de (functionele) onafhankelijkheid van de rechter in de uitoefening van zijn
rechterlijke bevoegdheden;
- de (functionele) onafhankelijkheid van leden van het openbaar ministerie in de
individuele opsporing en vervolging (minister van Justitie kan vervolging bevelen
en strafrechtelijk beleid bepalen);
- de benoeming voor het leven van rechters (de Koning benoemt en ontslaat de
ambtenaren van het openbaar ministerie);
- de vaststelling van de wedde van de rechter bij wet;
- de Hoge Raad voor de Justitie
C. GERECHTELIJK WETBOEK
- W. 10 oktober 1967, stapsgewijze in werking getreden (maart 1968 – november
1970)
- Charles Van Reepinghen – Ernest Krings
- objectief: minder omslachtige, snellere en minder kostbare rechtspleging niet
behaald (zie volgende slide)
- strijd tegen gerechtelijke achterstand
o van lijdelijke rechter naar rechterlijk (procedureel) activisme
o meer dynamiek binnen gerechtelijke organisatie (objectivering toegang,
aanwijzing in mandaten, evaluatie, mobiliteit van magistraten, griffiers en
gerechtspersoneel)
o make over gerechtelijke organisatie (hertekening gerechtelijk landschap,
verzelfstandigd beheer voor gerechtelijke organisatie)
- Strijd tegen gerechtelijk achterstand nog niet gestreden
o 27,7% van het aantal zaken neemt meer dan 2 jaar tijd in beslag
o Slechts 31,8% van de zaken wordt binnen 1 jaar afgehandeld!
o Gemiddelde doorlooptijd Hof van Beroep Gent: 620 dagen
4
, o Geen (betrouwbare) informatie over doorlooptijden
o Aantal afgehandelde burgerlijke en commerciële zaken zou meer bedragen
dan de instroom aan nieuwe zaken → gerechtelijke achterstand zou dalen
…
o … maar geen (betrouwbare) informatie over het aantal hangende zaken
o Rolrechten zijn laag in België in vergelijking met EU-landen (maar
rechtshulp is beperkter dan in buurlanden)
o Door het gebrek aan gegevens is er geen volledig beeld van de efficiëntie
van de Belgische justitie
o België staat onder verscherpt toezicht van het Comité van Ministers van de
Raad van Europa vanwege de buitensporig lange rechtsgang in burgerlijke
zaken in eerste aanleg
D. BIJZONDERE WETGEVING
- (afwijkende) procedureregels in andere wetboeken of afzonderlijke wetgeving
- eenheid van rechtspleging komt onder druk (cf. art. 2 Ger.W.)
- verkokering van het procesrecht
E. INTERNATIONAAL EN SUPRANATIONAAL
- Meergelaagde rechtsorde (Unierecht, verdragsrecht (EVRM, Rechten van het Kind,
Beneluxrecht, …), toegenomen internationaal rechtsverkeer
- Belgische rechters worden meer en meer geconfronteerd met Europese en
internationale rechtsinstrumenten (Europese Vo en richtlijnen, EVRM, eengemaakt
Beneluxrecht, …) interpretatie via internationale rechtscolleges (via techniek
van de prejudiciële vraagstelling)
F. RECHTSPRAAK
- Algemene regel: geen bindende precedentenwerking (art. 6 Ger.W.), wel groot
feitelijk gezag
- Wettelijke verplichting tot navolging van uitspraak die het Hof van Cassatie in
dezelfde zaak deed (art. 1110, vierde lid Ger.W.)
- “Rechtszekerheid en gewettigd maatschappelijk vertrouwen in de wet” dwingen
rechters tot naleving rechtspraak GwH ook in andere zaken
- “De rechter moet elke leemte in de wet invullen waarvan het Grondwettelijk Hof de
ongrondwettigheid heeft vastgesteld, evenals elke leemte die hieruit voortvloeit dat een
wetsbepaling als ongrondwettig wordt aangemerkt, wanneer hij die leemte in het kader van
de bestaande wetsbepalingen kan verhelpen teneinde de wet in overeenstemming met de
artikelen 10 en 11 Grondwet te brengen” (Cass. 5 februari 2016, AR C.15.0011.F)
- “Vaste” rechtspraak?
o rechtspraakontsluiting faalt Recht op recht!
We weten niet wat vaste rechtspraak is -> er is geen databank met
alle uitspraken van alle rechtbanken en hoven
5
, o Cerebro-Wet 16 oktober 2022 → De beslissing wordt integraal opgenomen
in een voor het publiek toegankelijke, elektronische databank van
vonnissen en arresten van de rechterlijke orde, overeenkomstig de door de
Koning bepaalde nadere regels (art. 782bis; inw. verdaagd)
Er moet een publiek toegankelijke databank komen met alle
uitspraken
G. RECHTSLEER EN GEBRUIKEN
- Rechtsleer (doctrine)
o scherpt de geesten en draagt bij tot rechtsvinding, uitbouw en verfijning
wetgeving, ommezwaai in de rechtspraak (de lege lata naar de lege
ferenda)
o Rechtsvergelijking
- Gebruiken
HOOFDSTUK 3: KARAKTERTREKKEN
A. KENMERKEN
- Nationaal recht (in beweging)
o Nationaal wegens verbondenheid met de volksaard
o Vanuit rechtshistorisch oogpunt tegengesproken (Van Rhee, 1999)
o Evoluties richting een verdere harmonisering
Res. EP (2017) Common Minimum Standards on Civil Procedure (<-
> art. 81 VWEU)
ELI-UNIDROIT (2020) Model European Rules of Civil Procedure
Doorwerking rechtspraak HvJ EU en EHRM
- Gemengd publiek-privaat karakter
o Rechterlijke organisatie en (in grote mate) de gedwongen
tenuitvoerlegging weerspiegelt het staatsgezag
o Privaatrechtelijke dimensie van de procedure zelf
- Ethische dimensie
o Gerechtigheid en billijkheid vereisen equality of arms (cf. art. 4 Ger.W.)
o “to provide what social psychologists have called ‘procedural justice’, Specifically,
researchers have found that people greatly value being provided with an
opportunity to voice their concerns, be treated with dignity, and have a perceived
neutral third party consider their perspectives” (J. R. Sternlight, 2020)
- Dynamisch karakter
o Vanuit macro-processueel oogpunt (zie o.m. bijzondere rechtsplegingen)
Procesrecht ondergaat manifest de invloed van zich wijzigende
sociaaleconomische, politieke, zedelijke en levensbeschouwelijke
opvattingen
o Vanuit micro-processueel oogpunt
Het proces is een fase in de ontwikkeling van de
materieelrechtelijke verhouding tussen partijen
- Formalisme
6
DEEL I. INLEIDING
HOOFDSTUK 1: AARD EN FUNCTIE
A. SITUERING
- Doel/opdracht/voorwerp van het burgerlijk procesrecht
- Formeel recht: geeft de manier weer waarop een recht wordt miskent en hoe u
daarmee om moet gaan
o >< materieel recht: kent subjectieve rechten toe aan individuen en
bedrijven
o Procesrecht omvat de regels die strekken tot handhaving van het materieel
recht
- Nut
o Afdwingbaarheid van rechten: geen rechtsstaat zonder procesrecht
o Waarborg van naleving van de wet
- ! Rechtsstaat en het procesrecht staan onder druk
o Gebrek aan vertrouwen in justitie ondergraaft potentieel nut
o Dubbelinterview met Peter Callens en Hilde Melotte (OrdeExpress)
Het rechtssysteem moet dienen als een toegankelijk en effectief
middel om mensen te helpen bij het oplossen van hun juridische
uitdagingen.
Geen veroordelingen meer door het EHRM wegens
gerechtelijk achterstand.
In een rechtstaat is het belangrijk dat de rechter beslissingen
neemt en dat deze ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.
o Federaal Regeerakkoord (1 februari 2025), p. 148: Het herstel van
vertrouwen in het rechtssysteem betekent dat overheden de rechtsstaat
moeten respecteren.
B. BEGRIPSOMSCHRIJVING
Doel: rechtsprekende handeling
‘rechter spreekt recht’
- Geen rechten scheppen, maar bevestigen
- Rechter doet rechtmatigheidstoetsing -> idealiter wordt die ook als rechtvaardig
gezien, maar rechtvaardigheid is geen doelstelling
- Materiële waarheid v. formele waarheid
o Rechter spreekt over de formele waarheid (via bewijsstukken in het proces)
-> sluit zo veel als mogelijk aan bij de materiële waarheid, maar dit is geen
garantie als dusdanig
- Definitie:
o Rechter (organiek) beslecht
het organiek criterium: de rechtsprekende handeling moet uitgaan
van een jurisdictioneel orgaan, d.i. een orgaan dat statutair en
functioneel onafhankelijk en onpartijdig is
1
, Hoeft niet altijd deel uit te maken van de rechterlijke macht; kan
ook een private rechter zijn, een arbiter
o aan de hand van rechtsregelen (materieel),
Adhv regelen die partijen zelf zijn overeengekomen is ook mogelijk
Bv. in arbitrage: partijen komen de procedureregels overeen
of toe te passen subjectief recht
o met respect voor een aantal essentiële procedurele waarborgen (formeel),
Tegenspraak, wapengelijkheid, rechten van verdediging…
o op een bindende wijze een conflict (<-> gezag van gewijsde)
Beslissing heeft bindende kracht
Gezag van gewijsde -> beperktere begripsomschrijving
- Vereiste van een (rechts)geschil
o Om naar een rechtbank te stappen, moet men belang hebben
- Geen exclusiviteit van de rechterlijke macht
o Men stimuleert buitengerechtelijke conflictoplossing
o ‘Talio’-principe: hand om hand, tand om tand
o Procesvoering als ‘geciviliseerd geweld’ (Storme & Capelleti, 1980)
Conflictmodel, maar we houden ons aan de spelregels &
procesrecht zijn die spelregels
o ‘Appropriate Dispute Resolution’
Buitengerechtelijke conflictoplossing is geen uitzondering meer,
maar deel van de opties
- Recht op toegang tot de rechter (o.m. art. 6 EVRM): verbod eigenrichting (art. 5
Ger.W.)
o Art. 5 Ger. W.: rechter mag niet aan rechtsweigering doen
- Verschillende vormen van conflictoplossing:
o
-
C. RECHTERLIJKE MACHT
- organieke betekenis (derde staatsmacht)
- functionele betekenis – recht spreken - niet exclusief
2
,Discrepantie HvC en GwH over art. 1022, vierde lid Ger.W.
- Art. 1022 Ger.W.: rechtsplegingsvergoeding -> wanneer een partij in het ongelijk
wordt gesteld moet die een forfaitaire som betalen om tegemoet te komen aan de
kosten van de advocaat van de in gelijk gestelde partij
- Pro deo-systeem: kan je dan veroordeeld worden tot de rechtsplegingsvergoeding,
want je hebt zelf geen geld om je eigen advocaat te betalen?
- Originele tekstversie: indien de partij gebruik maakt van een pro deo-advocaat,
kan men enkel tot de door de Koning vastgestelde minimumgrens veroordeeld
worden, tenzij in geval van een kennelijk onredelijke situatie
- Visie GwH: Het vierde lid van art. 1022 kan, gelet op de in art. 23 Gw vervatte
standstill-bepaling, alleen in die zin worden geïnterpreteerd dat zij het de rechter
mogelijk maakt het bedrag van de rechtsplegingsvergoeding ver-schuldigd door
de rechtzoekende die juridische tweedelijnsbijstand geniet, vast te stellen onder
het door de Koning bepaalde minimum, en het zelfs op een symbolisch bedrag
vast te stellen (GwH 18 december 2008, nr. 182/2008, ro. B.14.2)
- Toevoeging in 2010 n.a.v. arrest GwH: wat dit punt betreft, omkleedt de
rechter zijn beslissing tot verlaging met bijzondere redenen
- Reactie HvC op deze toevoeging:
o “Cette disposition autorise le juge à fixer l’indemnité de procédure à un
montant plus ou moins élevé que le minimum établi par le Roi” (Cass. 9
maart 2023, AR C.22.0316.F)
o “[...] le droit à un procès équitable et le droit au respect des biens
s’opposent à ce que la partie qui triomphe en justice subisse une réduction
substantielle de sa créance en raison de l’obligation de supporter la totalité
ou l’essentiel de ses frais de défense, lorsque cette situation découle de la
nécessité de se défendre contre une action exercée dans des conditions
manifestement déraisonnables. (Cass. 22 december 2021, AR P.21.0771.F)
- GwH & HvC kijken naar dit artikel vanuit een ander oogpunt:
o GwH: de kennelijke onredelijkheid = in het licht van art. 23 Gw. kan deze
bepaling enkel geïnterpreteerd worden dat dit bedrag enkel onder het
minimum kan worden bepaald
kijken vanuit oogpunt van de persoon die het financieel minder
heeft
o HvC: bedrag dat hoger of lager is dan het minimum dat door de Koning is
vastgesteld
bekijkt vanuit het oogpunt van de in het gelijk gestelde partij
3
,HOOFDSTUK 2: BRONNEN
A. OVERZICHT VAN DE BRONNEN
- Grondwet
- Gerechtelijk Wetboek
- Bijzondere wetten
- Internationale verdragen en verordeningen
- Algemene beginselen van behoorlijke procesvoering
- Rechtspraak
- Rechtsleer
- Gebruiken
B. GRONDWET
- de erkenning van de “rechterlijke macht” als derde macht in het staatsbestel;
- de aan de hoven en rechtbanken toegekende rechtsmacht om kennis te nemen
van geschillen over burgerlijke en politieke rechten;
- de rechterlijke organisatie;
- de openbaarheid van terechtzittingen;
- de motiveringsverplichting;
- de (functionele) onafhankelijkheid van de rechter in de uitoefening van zijn
rechterlijke bevoegdheden;
- de (functionele) onafhankelijkheid van leden van het openbaar ministerie in de
individuele opsporing en vervolging (minister van Justitie kan vervolging bevelen
en strafrechtelijk beleid bepalen);
- de benoeming voor het leven van rechters (de Koning benoemt en ontslaat de
ambtenaren van het openbaar ministerie);
- de vaststelling van de wedde van de rechter bij wet;
- de Hoge Raad voor de Justitie
C. GERECHTELIJK WETBOEK
- W. 10 oktober 1967, stapsgewijze in werking getreden (maart 1968 – november
1970)
- Charles Van Reepinghen – Ernest Krings
- objectief: minder omslachtige, snellere en minder kostbare rechtspleging niet
behaald (zie volgende slide)
- strijd tegen gerechtelijke achterstand
o van lijdelijke rechter naar rechterlijk (procedureel) activisme
o meer dynamiek binnen gerechtelijke organisatie (objectivering toegang,
aanwijzing in mandaten, evaluatie, mobiliteit van magistraten, griffiers en
gerechtspersoneel)
o make over gerechtelijke organisatie (hertekening gerechtelijk landschap,
verzelfstandigd beheer voor gerechtelijke organisatie)
- Strijd tegen gerechtelijk achterstand nog niet gestreden
o 27,7% van het aantal zaken neemt meer dan 2 jaar tijd in beslag
o Slechts 31,8% van de zaken wordt binnen 1 jaar afgehandeld!
o Gemiddelde doorlooptijd Hof van Beroep Gent: 620 dagen
4
, o Geen (betrouwbare) informatie over doorlooptijden
o Aantal afgehandelde burgerlijke en commerciële zaken zou meer bedragen
dan de instroom aan nieuwe zaken → gerechtelijke achterstand zou dalen
…
o … maar geen (betrouwbare) informatie over het aantal hangende zaken
o Rolrechten zijn laag in België in vergelijking met EU-landen (maar
rechtshulp is beperkter dan in buurlanden)
o Door het gebrek aan gegevens is er geen volledig beeld van de efficiëntie
van de Belgische justitie
o België staat onder verscherpt toezicht van het Comité van Ministers van de
Raad van Europa vanwege de buitensporig lange rechtsgang in burgerlijke
zaken in eerste aanleg
D. BIJZONDERE WETGEVING
- (afwijkende) procedureregels in andere wetboeken of afzonderlijke wetgeving
- eenheid van rechtspleging komt onder druk (cf. art. 2 Ger.W.)
- verkokering van het procesrecht
E. INTERNATIONAAL EN SUPRANATIONAAL
- Meergelaagde rechtsorde (Unierecht, verdragsrecht (EVRM, Rechten van het Kind,
Beneluxrecht, …), toegenomen internationaal rechtsverkeer
- Belgische rechters worden meer en meer geconfronteerd met Europese en
internationale rechtsinstrumenten (Europese Vo en richtlijnen, EVRM, eengemaakt
Beneluxrecht, …) interpretatie via internationale rechtscolleges (via techniek
van de prejudiciële vraagstelling)
F. RECHTSPRAAK
- Algemene regel: geen bindende precedentenwerking (art. 6 Ger.W.), wel groot
feitelijk gezag
- Wettelijke verplichting tot navolging van uitspraak die het Hof van Cassatie in
dezelfde zaak deed (art. 1110, vierde lid Ger.W.)
- “Rechtszekerheid en gewettigd maatschappelijk vertrouwen in de wet” dwingen
rechters tot naleving rechtspraak GwH ook in andere zaken
- “De rechter moet elke leemte in de wet invullen waarvan het Grondwettelijk Hof de
ongrondwettigheid heeft vastgesteld, evenals elke leemte die hieruit voortvloeit dat een
wetsbepaling als ongrondwettig wordt aangemerkt, wanneer hij die leemte in het kader van
de bestaande wetsbepalingen kan verhelpen teneinde de wet in overeenstemming met de
artikelen 10 en 11 Grondwet te brengen” (Cass. 5 februari 2016, AR C.15.0011.F)
- “Vaste” rechtspraak?
o rechtspraakontsluiting faalt Recht op recht!
We weten niet wat vaste rechtspraak is -> er is geen databank met
alle uitspraken van alle rechtbanken en hoven
5
, o Cerebro-Wet 16 oktober 2022 → De beslissing wordt integraal opgenomen
in een voor het publiek toegankelijke, elektronische databank van
vonnissen en arresten van de rechterlijke orde, overeenkomstig de door de
Koning bepaalde nadere regels (art. 782bis; inw. verdaagd)
Er moet een publiek toegankelijke databank komen met alle
uitspraken
G. RECHTSLEER EN GEBRUIKEN
- Rechtsleer (doctrine)
o scherpt de geesten en draagt bij tot rechtsvinding, uitbouw en verfijning
wetgeving, ommezwaai in de rechtspraak (de lege lata naar de lege
ferenda)
o Rechtsvergelijking
- Gebruiken
HOOFDSTUK 3: KARAKTERTREKKEN
A. KENMERKEN
- Nationaal recht (in beweging)
o Nationaal wegens verbondenheid met de volksaard
o Vanuit rechtshistorisch oogpunt tegengesproken (Van Rhee, 1999)
o Evoluties richting een verdere harmonisering
Res. EP (2017) Common Minimum Standards on Civil Procedure (<-
> art. 81 VWEU)
ELI-UNIDROIT (2020) Model European Rules of Civil Procedure
Doorwerking rechtspraak HvJ EU en EHRM
- Gemengd publiek-privaat karakter
o Rechterlijke organisatie en (in grote mate) de gedwongen
tenuitvoerlegging weerspiegelt het staatsgezag
o Privaatrechtelijke dimensie van de procedure zelf
- Ethische dimensie
o Gerechtigheid en billijkheid vereisen equality of arms (cf. art. 4 Ger.W.)
o “to provide what social psychologists have called ‘procedural justice’, Specifically,
researchers have found that people greatly value being provided with an
opportunity to voice their concerns, be treated with dignity, and have a perceived
neutral third party consider their perspectives” (J. R. Sternlight, 2020)
- Dynamisch karakter
o Vanuit macro-processueel oogpunt (zie o.m. bijzondere rechtsplegingen)
Procesrecht ondergaat manifest de invloed van zich wijzigende
sociaaleconomische, politieke, zedelijke en levensbeschouwelijke
opvattingen
o Vanuit micro-processueel oogpunt
Het proces is een fase in de ontwikkeling van de
materieelrechtelijke verhouding tussen partijen
- Formalisme
6
