Samenvatting - Materieel Strafrecht (B001632A) - Geslaagd in eerste zit

MATERIEEL STRAFRECHT
2de Bach Criminologie

,1 – HET STRAFRECHT

JURIDISCHE SITUERING
1. BEGRIPSOMSCHRIJVING

 Wat is strafrecht? (NOOIT GEVRAAGD OP EXAMEN)
o = geheel van rechtsregels over
 onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn
 legaliteitsbeginsel
 afwijkingen van een norm die ernstig genoeg zijn voor te straffen
 verschilt in tijd en ruimte
 wie dader is
 natuurlijk- of rechtspersoon? Schuld onbekwaam?
 welke straffen worden gesteld
 soms beveiligingsmaatregel (als schuld onbekwaam)
o bv: internering
 onder welke voorwaarden straffen kunnen worden opgelegd
 als sanctie voor en misdrijf
 hoe geoordeeld wordt over misdrijf, dader en straf
 procedureregels (formeel strafrecht)

2. STRAFRECHT ALS PUBLIEKRECHT

 Verticale rechtsverhouding
o Strafrecht is publiek => overtreding van de orde en rust in gemeenschap dus overheid
treedt op.
 Slachtoffer heeft dus geen macht. Burgerlijk recht dient voor schadevergoeding.
 Openbare orde
o Strafwetten zijn van dwingend recht
 Niet mogelijk om onderling af te spreken de regels niet te volgen
 Slachtoffers
o Geen bevoegdheid voor strafvordering of straffen (enkel door OM)
 WEL schadevergoeding mogelijk
o Steeds meer rechten
 Meer mogelijkheid tot inzage in lopende strafdossiers
 Wordt gehoord en geïnformeerd bij beslissingen over de strafuitvoering
o Nieuw strafwetboek
 Klachtmisdrijven (= zaken die enkel met een klacht vervolgd worden: bv stalking,
pesten, …) bestaan niet meer
 Omdat vaak niet meer te vervolgen is aangezien het slachtoffer soms
niet meer leeft. (door bv zelfmoord)
 Meer publiekrecht

,  Altijd vragen “wrm is iets weg gegaan of gekomen”

3. MATERIEEL EN FORMEEL STRAFRECHT

 Materieel strafrecht?
o = de rechtsregels die betrekking hebben op:
 omschrijving van strafbare gedragingen
 het daderschap
 de straffen
 de voorwaarden om straffen op de leggen en uit te voeren
 formeel strafrecht (= strafprocesrecht; strafvordering)
o = procedureregels over de toepassing van het materiele strafrecht
 Wie en op welke manier misdrijven worden vastgesteld, opgespoord, vervolgd,
bewezen, berecht en uitgevoerd
 Strafuitvoeringsrecht (= penitentiair recht)
o = rechtsregels die betrekking hebben op voorwaarden, modaliteiten en prcedures m.b.t
de uitvoering van een straf
o Bevindt zich IN het materieel en formeel strafrecht

4. NATIONAAL EN INTERNATIONAAL STRAFRECHT

4.1. NATIONAAL MATERIEEL STRAFRECHT

 Strafrecht is nationaal recht
o Straffen worden altijd nationaal bepaald
o Grondwet
 Titel II – de Belgen en hun rechten (en vrijheden)
 Schendt art 409 Sw het “gelijkheidsbeginsel”? (omdat deze enkel over
vrouwen gaan)
o Neen want andersom ook strafbaar, gewoon in een andere
bepaling
o Ook zijn vrouwelijke genitale verminkingen ernstiger dan
mannelijke
 Belgisch of federaal strafrecht
o Nationaal recht betekent niet direct federaal recht
o Er zijn ook andere strafwetgevers buiten het federaal parlement
 Strafrecht van gemeenschappen, gewesten, provincies en gemeenten
o Provincieraden en gemeenteraden kunnen strafbaarstellingen op hun terrein definiëren

4.2. INTERNATIONAAL MATERIEEL STRAFRECHT

 Een hybride rechtstak
o = zowel internationaal recht over strafrechtelijke aangelegenheden (= recht tussen staat
en persoon) als strafrecht met landsoverschrijdende aspecten
 Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond
o = gedragingen zo ernstig dat ze over strafbaar zouden moeten zijn
 Mensenhandel, terrorisme, drugshandel, …

, o Europese unie, verenigde naties, … leggen deze strafbaarstellingen op. Deze worden
opgenomen in het nationaal materieel strafrecht en zijn dus, ondanks de internationale
achtergrond, nationaal strafrecht.
o Internationale strafbaarstellingen
 Genocide, misdaden tegen mensheid, … zijn nationaal strafrecht, maar
internationaal geregeld (internationaal Strafhof in Den Haag voor al deze zaken)
 Rechtsmachtrecht
o = het internationaal recht legt de staten soms via verdragen verplichtingen op om
bepaalde gedragingen die zich buiten hun grondgebied hebben voorgedaan onder het
toepassingsgebied van hun nationaal strafrecht te brengen
 Formeel internationaal strafrecht
o = de procedureregels voor de behandeling van internationale misdrijven
 Internationale bronnen
o Volkenrecht (= publiekrecht)
 Territoriale toepassingsgebied
 Om toepassing van het strafrecht te kunnen bepalen
 Voorrechten en immuniteiten
 Politieke mensen kunnen tijden hun mandaat niet worden vervolgd
o Mensenrechten
 EVRM, IVBPR (burgerlijke en politieke rechten), EU handvest grondrechten, IVRK
(rechten van het kind)
o Internationaal strafrecht
 Materieel internationaal strafrecht
 Procedurele internationaal strafrecht

5. ALGEMEEN EN BIJZONDER STRAFRECHT

5.1. ALGEMEEN STRAFRECHT

 Algemeen strafrecht
o Boek 1 Strafwetboek
 Strafwet; misdrijf; dader; straffen; burgerrechtelijke bepalingen; tenietgaan en
verjaring; diverse bepalingen
o Complementaire wetten
 = wetten die aangelegenheden regelen die tot het algemeen strafrecht behoren
maar niet in Boek 1 zijn opgenomen; vullen of stellen beginselen van boek 1 bij
 Bv: Probatiewet, Interneringswet, …
 Algemeen
o Misdrijf: legaliteitsbeginsel
o Straf: oplijsting straftypes
o Dader: onderscheid natuurlijke en rechtspersonen
o Voorwaarden: opleggen van specifieke straf

5.2. BIJZONDER STRAFRECHT

 Bijzonder strafrecht (boek 2)