Hoofdstuk 4: Huisvesting: Bouw en Inrichting van de stal
Partim 1: Situering van de stal
De wet
De bouw van elke stal vereist een bouwvergunning:
- Het plan moet door een architect getekend worden
- De aanvraag moet aan vormelijke vereisten voldoen
- Wettelijk vastgelegde termijnen (gemeenste beslist binnen 90 dagen)
- Obligaat gekoppeld aan een milieuvergunning
- Plaatsvereiste (geen stal in het centrum van Antwerpen)
- Advies van de gemeente: dienst ruimtelijk ordening interpreteert de reële situatie
Bouwvergunning en milieuvergunning worden sinds kort samen een omgevingsvergunning
genoemd.
Agrarische gebieden moeten minimaal 300 meter verwijderd zijn van woongebieden en 100 meter
van woonuitbreidingsgebied bij intensief of niet grondgebonden bedrijf.
Milieuwetgeving
Het Vlaams regelement voor de milieuvergunning:
- Vlarem 1: algemene principes
- Vlarem 2: bijzondere voorwaarden per sector
- Vlarem 3: bepalingen voor zware industrie
Bij toekennen van de milieuvergunning houdt met rekening met onder andere:
- Het aantal dieren, diersoort, doel van bedrijf, mestproductie (NER = nutriënten-emissie-
rapport)
- Gesloten/open bedrijf
- Inplanting in het gewestplan
- Technische kenmerken van de stal
- Eventueel MER: milieu-effecten-rapport
https://www.vlm.be/nl/SiteCollectionDocuments/Publicaties/mestbank/
bemestingsnormen_2018.pdf
Op deze link kan je lezen wat de normen en richtwaarden zijn voor de mestbank en het houden van
vee en dus produceren van mest. Hierin zie je voorbeelden van fosfaat- en stikstofuitstoten per
diersoort. Er wordt ook nog rekening gehouden met bijvoorbeeld hoogproductief melkkoeien of
laagproductief melkkoeien. Op basis van de dieren die je houdt, krijgt de veehouder een bepaalde
NER-waarde.
Europese richtlijn
Er bestaan eisen met betrekking tot het dierenwelzijn van de dieren die je wilt houden en hiervoor
liggen de richtlijnen vast op Europees niveau.
Hiervoor bestaat ook een Europese conventie voor de bescherming van landbouwhuisdieren.
Dit is leerstof!
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=LEGISSUM%3Al12100
,Andere zaken van belang bij het bouwen van de stal
- Aan- en afvoer van en naar het bedrijf
- Mestdecreet, grondgebondenheid (NER)
- Epidemiologische overwegingen (niet 20 varkenshouderijen op een kluitje)
- Polyvalentie en flexibiliteit, aanpasbaarheid
- Duurzaamheid (stal afschrijven op 20 jaar)
- Situering van de stal binnen het bedrijf
o Windrichting
o Transport tussen stallen, brandoverslag
o Inplanting ten opzichte van de woning (ergonomie)
o Ontsmettingsbad
o Imago
Partim 2: De delen van de stal
Begrippen
Varkenshouderij
Stal – afdeling – compartiment – hok – box
Rundveehouderij
Melkhuisje – melkstal – ligbox – loopstal – bindstal of grupstal – potstal
Ligplaats + mestplaats + voederplaats = dierplaats.
We kennen ook een mestgang en dienstgang.
Stallen moeten afgestemd zijn op de productiecyclus van de dieren: optimale arbeidsorganisatie.
Opbouw van een melkveebedrijf
Melkkoeiencompartiment
Hier staan de producerende dieren, maar ook de droogstaande koeien en de vaarzen enkele weken
voor hun partus
Jongveestal
Het liefst is dit gescheden van de melkkoeien wegens het infectiegevaar. Jongvee hebben een hogere
viruslast: gaan meer uitscheiden dan normaal. Deze kalfjes zouden hiermee heel makkelijk normaal
melkvee kunnen besmetten, ook al zijn deze eigenlijk immuun. De infectiedruk is dan te hoog voor ze
en dan worden ze alsnog ziek.
Het jongvee wordt nog opgedeeld naar leeftijd: kalverboxen (hutjes) stroboxen ligboxen met
mestrooster (6-8 meter). Dit doen we wegens de verschillende sociale en nutritionele noden per
leeftijd.
, Een grupstal of potstal is een stal zonder afscheidingen zoals in de ligboxenstal (stalen buizen tussen
ligplaatsen). De dieren staan hier vast met een ketting of liggen helemaal los in een grote ruimte. De
potstal vol stro is het meest ideaal voor koeien om gehuisvest te zijn (minst het hygiënisch is
uiteraard!).
Een afkalfstal is de plek waar kalveren geworpen kunnen worden. Dit is een ruimte met goed veel
stro, met vaak de mogelijkheid om met andere koeien contact te hebben en zo het gevoel van
afzondering te voorkomen en stress te verlagen tijdens de partus. Het is ook van belang dat de stal
goed droog is. Een ziekte die veel voorkomt bij pas gekalfde koeien en geassocieerd wordt met
slechte stalhygiëne is E.coli.
Partim 3: Individuele en groepshuisvesting
Ruimtelijke behoeften en afmetingen
Dit zijn eisen die ervoor moeten zorgen dat de gehuisveste dieren geen onnatuurlijk gedrag gaan
vertonen (stereotypieën). Een te klein of saai oppervlak kan dit veroorzaken. Dit veroorzaakt stress
waarbij de dieren bepaalde handelingen gaan uitoefenen om van deze stress af te komen.
Landbouwhuisdieren kunnen echter niet allemaal nog natuurlijk gedrag vertonen. Sterke
doorgefokte vleesdieren vertonen een aangepast gedragspatroon. Sterk doorgefokt melkvee kan je
niet in de wei zetten zonder de zorg die ze nodig hebben van de veehouder evenals het aangepaste
klimaat. Ze zijn er niet op gebouwd, ze zijn te sterk doorgefokt.
Huisvesting moet zeker voldoen aan comforteisen: staan, liggen, eten en drinken en mest maken.
- Hangt samen met de beschikbare ruimte en van vloerkwaliteit
- Beïnvloed door type scheidingswand
- Beïnvloed door wijze van voeren: ad libitum of gerantsoeneerd
- Hangt samen met psychologische en sociologische behoeften (dit is echter niet zwart-wit)
Partim 1: Situering van de stal
De wet
De bouw van elke stal vereist een bouwvergunning:
- Het plan moet door een architect getekend worden
- De aanvraag moet aan vormelijke vereisten voldoen
- Wettelijk vastgelegde termijnen (gemeenste beslist binnen 90 dagen)
- Obligaat gekoppeld aan een milieuvergunning
- Plaatsvereiste (geen stal in het centrum van Antwerpen)
- Advies van de gemeente: dienst ruimtelijk ordening interpreteert de reële situatie
Bouwvergunning en milieuvergunning worden sinds kort samen een omgevingsvergunning
genoemd.
Agrarische gebieden moeten minimaal 300 meter verwijderd zijn van woongebieden en 100 meter
van woonuitbreidingsgebied bij intensief of niet grondgebonden bedrijf.
Milieuwetgeving
Het Vlaams regelement voor de milieuvergunning:
- Vlarem 1: algemene principes
- Vlarem 2: bijzondere voorwaarden per sector
- Vlarem 3: bepalingen voor zware industrie
Bij toekennen van de milieuvergunning houdt met rekening met onder andere:
- Het aantal dieren, diersoort, doel van bedrijf, mestproductie (NER = nutriënten-emissie-
rapport)
- Gesloten/open bedrijf
- Inplanting in het gewestplan
- Technische kenmerken van de stal
- Eventueel MER: milieu-effecten-rapport
https://www.vlm.be/nl/SiteCollectionDocuments/Publicaties/mestbank/
bemestingsnormen_2018.pdf
Op deze link kan je lezen wat de normen en richtwaarden zijn voor de mestbank en het houden van
vee en dus produceren van mest. Hierin zie je voorbeelden van fosfaat- en stikstofuitstoten per
diersoort. Er wordt ook nog rekening gehouden met bijvoorbeeld hoogproductief melkkoeien of
laagproductief melkkoeien. Op basis van de dieren die je houdt, krijgt de veehouder een bepaalde
NER-waarde.
Europese richtlijn
Er bestaan eisen met betrekking tot het dierenwelzijn van de dieren die je wilt houden en hiervoor
liggen de richtlijnen vast op Europees niveau.
Hiervoor bestaat ook een Europese conventie voor de bescherming van landbouwhuisdieren.
Dit is leerstof!
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=LEGISSUM%3Al12100
,Andere zaken van belang bij het bouwen van de stal
- Aan- en afvoer van en naar het bedrijf
- Mestdecreet, grondgebondenheid (NER)
- Epidemiologische overwegingen (niet 20 varkenshouderijen op een kluitje)
- Polyvalentie en flexibiliteit, aanpasbaarheid
- Duurzaamheid (stal afschrijven op 20 jaar)
- Situering van de stal binnen het bedrijf
o Windrichting
o Transport tussen stallen, brandoverslag
o Inplanting ten opzichte van de woning (ergonomie)
o Ontsmettingsbad
o Imago
Partim 2: De delen van de stal
Begrippen
Varkenshouderij
Stal – afdeling – compartiment – hok – box
Rundveehouderij
Melkhuisje – melkstal – ligbox – loopstal – bindstal of grupstal – potstal
Ligplaats + mestplaats + voederplaats = dierplaats.
We kennen ook een mestgang en dienstgang.
Stallen moeten afgestemd zijn op de productiecyclus van de dieren: optimale arbeidsorganisatie.
Opbouw van een melkveebedrijf
Melkkoeiencompartiment
Hier staan de producerende dieren, maar ook de droogstaande koeien en de vaarzen enkele weken
voor hun partus
Jongveestal
Het liefst is dit gescheden van de melkkoeien wegens het infectiegevaar. Jongvee hebben een hogere
viruslast: gaan meer uitscheiden dan normaal. Deze kalfjes zouden hiermee heel makkelijk normaal
melkvee kunnen besmetten, ook al zijn deze eigenlijk immuun. De infectiedruk is dan te hoog voor ze
en dan worden ze alsnog ziek.
Het jongvee wordt nog opgedeeld naar leeftijd: kalverboxen (hutjes) stroboxen ligboxen met
mestrooster (6-8 meter). Dit doen we wegens de verschillende sociale en nutritionele noden per
leeftijd.
, Een grupstal of potstal is een stal zonder afscheidingen zoals in de ligboxenstal (stalen buizen tussen
ligplaatsen). De dieren staan hier vast met een ketting of liggen helemaal los in een grote ruimte. De
potstal vol stro is het meest ideaal voor koeien om gehuisvest te zijn (minst het hygiënisch is
uiteraard!).
Een afkalfstal is de plek waar kalveren geworpen kunnen worden. Dit is een ruimte met goed veel
stro, met vaak de mogelijkheid om met andere koeien contact te hebben en zo het gevoel van
afzondering te voorkomen en stress te verlagen tijdens de partus. Het is ook van belang dat de stal
goed droog is. Een ziekte die veel voorkomt bij pas gekalfde koeien en geassocieerd wordt met
slechte stalhygiëne is E.coli.
Partim 3: Individuele en groepshuisvesting
Ruimtelijke behoeften en afmetingen
Dit zijn eisen die ervoor moeten zorgen dat de gehuisveste dieren geen onnatuurlijk gedrag gaan
vertonen (stereotypieën). Een te klein of saai oppervlak kan dit veroorzaken. Dit veroorzaakt stress
waarbij de dieren bepaalde handelingen gaan uitoefenen om van deze stress af te komen.
Landbouwhuisdieren kunnen echter niet allemaal nog natuurlijk gedrag vertonen. Sterke
doorgefokte vleesdieren vertonen een aangepast gedragspatroon. Sterk doorgefokt melkvee kan je
niet in de wei zetten zonder de zorg die ze nodig hebben van de veehouder evenals het aangepaste
klimaat. Ze zijn er niet op gebouwd, ze zijn te sterk doorgefokt.
Huisvesting moet zeker voldoen aan comforteisen: staan, liggen, eten en drinken en mest maken.
- Hangt samen met de beschikbare ruimte en van vloerkwaliteit
- Beïnvloed door type scheidingswand
- Beïnvloed door wijze van voeren: ad libitum of gerantsoeneerd
- Hangt samen met psychologische en sociologische behoeften (dit is echter niet zwart-wit)
