Deel 1: Algemene inleiding tot
het recht
1. Recht: begripsomschrijving
Recht is een geheel van gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn door de overheid
1) Gedragsregels
= voorschriften die w opgelegd om ons gedrag in een bep. richting te sturen
‘wat anders kan, maar niet anders mag’
2) Afdwingbaar gesteld door de overheid
Aanwezigheid van sancties
enkel sprake van recht indien naleving v/d gedragsregels afgedwongen w door de
overheid (staatsapparaat)!
* Rechtsregels moeten niet per se uitgevaardigd w door overheid
kan ook door instanties of burgers
** sommige gedragsregels zijn morele regels én rechtsregels
Sanctie ≠ straf!
Enkel straffen bij misdrijven (= schendingen van bep. strafrechtsregels)
2. Het doel van recht
1) Orde
2) Rechtszekerheid (mensen weten beter waar ze aan toe zijn)
Betekent niet noodzakelijk rechtvaardigheid!
3. De bronnen v/h recht
WETGEVING 1) Federale wetten
= wetgeving gestemd door federale parlement (‘WET’)
2) Decreten & ordonnanties
= wetgeving gestemd door deelstaatparlementen
3) Beslissingen v/d uitvoerende macht
= Koninklijke Besluiten, Ministeriële Besluiten,
gemeentelijke en provinciale besluiten…
GEWOONTE Ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende
rechtsregels worden beschouwd
, ALGEMENE Ongeschreven gedragsregels die op een bep. ogenblik essentieel
RECHTSBEGINSELEN worden geacht in de samenleving
(bv. bescherming van zwakken)
RECHTSPRAAK Het geheel van rechterlijke uitspraken:
1) Vonnissen (rechtbanken)
2) Arresten (hoven)
3) Uitspraken (andere rechtscolleges)
Uitspraak v/d rechter is alleen bindend voor de partijen die bij de
rechtszaak zijn betrokken.
(≠ algemeen bindende bron, maar wel een gezaghebbende bron)
RECHTSLEER Geheel van publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over
het recht meedelen
(≠ algemeen bindende bron, maar wel een gezaghebbende bron)
PRIVATE Bv. overeenkomsten die tss 2 personen zijn aangegaan bindend
REGELGEVING voor die 2 partijen
Wnr een overeenkomst niet w nageleefd, kan de naleving ervan
afgedwongen worden via de overheid
4. De indeling v/h recht
4.1 Indeling o.b.v. de normerende waarde van de rechtsregel
1) Aanvullend recht
Sommige rechtsregels mag men naast zich neerleggen, maar enkel indien men op
voorhand een andere, afwijkende regeling heeft afgesproken
(bv. huwelijksvermogensstelsel)
2) Dwingend recht
= regels waarvan men NOOIT mag afwijken
a. Het dwingend recht van openbare orde
beschermt de belangrijke & fundamentele maatschappelijke waarden en
belangen. Iedere afwijking van dit recht, wordt met absolute nietigheid (= iedereen
kan aan de alarmbel trekken) gesanctioneerd.
b. Het dwingend recht dat niet van openbare orde is
Afwijking wordt met relatieve nietigheid gesanctioneerd
(= enkel de persoon die door de rechtsregel beschermd wordt, kan zich op de
nietigheid beroepen)
4.2 De klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht
Zie volgende pagina
, PUBLIEKRECHT PRIVAATRECHT GEMENGD
(OH – burger) (burger – burger)
Rechtstakken: Rechtstakken: Rechtstakken:
1) Grondwettelijk recht 1) Handelsrecht 1) Arbeidsrecht
₋ inrichting & werking van de ≠ ₋ Van toepassing op handelaars en daden ₋ Regelt de arbeidsverhouding
staatsmachten van koophandel tss werkgevers &
₋ Mensenrechten werknemers
2) Burgerlijk recht
2) Administratief recht 2) Sociale zekerheidsrecht
₋ Regelt werking & structuur v/d organen a. Personenrecht ₋ Regelt de ≠ sociale
van de uitvoerende macht = wie rechten & plichten kan hebben t.o.v. voorzieningen (bv.
anderen, vanaf wnr en tot wnr, en of hij werkloosheid, ziekte,
3) Strafrecht deze zelfstandig kan uitoefenen invaliditeit…)
₋ Opleggen van strafsancties
b. Familierecht
4) Fiscaal recht
₋ Heffen & innen van belastingen c. Huwelijksvermogensrecht
= verhouding tss gehuwden (o.v.v.
5) Gerechtelijk recht (= procesrecht) vermogen)
₋ Organisatie, bevoegdheid & werking
van rechtscolleges d. Overeenkomstenrecht
₋ Manier waarop men moet procederen = verhoudingen die ontstaan o.b.v.
₋ Rechtsmiddelen die tegen een overeenkomst
rechterlijke uitspraak kunnen w
aangewend (beroep, verzet…) e. Onrechtmatige daad
₋ Uitvoering van rechterlijke uitspraken
f. Zakenrecht
a. Gerechtelijk privaatrecht = rechten die burgers kunnen laten gelden
= bij geschillen van privaatrechtelijke aard t.o.v. allerhande soorten goederen
b. Strafprocesrecht / strafvorderingsrecht
= schrijft voor hoe misdrijven w vervolgd g. Erfrecht
& bestraft
,
het recht
1. Recht: begripsomschrijving
Recht is een geheel van gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn door de overheid
1) Gedragsregels
= voorschriften die w opgelegd om ons gedrag in een bep. richting te sturen
‘wat anders kan, maar niet anders mag’
2) Afdwingbaar gesteld door de overheid
Aanwezigheid van sancties
enkel sprake van recht indien naleving v/d gedragsregels afgedwongen w door de
overheid (staatsapparaat)!
* Rechtsregels moeten niet per se uitgevaardigd w door overheid
kan ook door instanties of burgers
** sommige gedragsregels zijn morele regels én rechtsregels
Sanctie ≠ straf!
Enkel straffen bij misdrijven (= schendingen van bep. strafrechtsregels)
2. Het doel van recht
1) Orde
2) Rechtszekerheid (mensen weten beter waar ze aan toe zijn)
Betekent niet noodzakelijk rechtvaardigheid!
3. De bronnen v/h recht
WETGEVING 1) Federale wetten
= wetgeving gestemd door federale parlement (‘WET’)
2) Decreten & ordonnanties
= wetgeving gestemd door deelstaatparlementen
3) Beslissingen v/d uitvoerende macht
= Koninklijke Besluiten, Ministeriële Besluiten,
gemeentelijke en provinciale besluiten…
GEWOONTE Ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende
rechtsregels worden beschouwd
, ALGEMENE Ongeschreven gedragsregels die op een bep. ogenblik essentieel
RECHTSBEGINSELEN worden geacht in de samenleving
(bv. bescherming van zwakken)
RECHTSPRAAK Het geheel van rechterlijke uitspraken:
1) Vonnissen (rechtbanken)
2) Arresten (hoven)
3) Uitspraken (andere rechtscolleges)
Uitspraak v/d rechter is alleen bindend voor de partijen die bij de
rechtszaak zijn betrokken.
(≠ algemeen bindende bron, maar wel een gezaghebbende bron)
RECHTSLEER Geheel van publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over
het recht meedelen
(≠ algemeen bindende bron, maar wel een gezaghebbende bron)
PRIVATE Bv. overeenkomsten die tss 2 personen zijn aangegaan bindend
REGELGEVING voor die 2 partijen
Wnr een overeenkomst niet w nageleefd, kan de naleving ervan
afgedwongen worden via de overheid
4. De indeling v/h recht
4.1 Indeling o.b.v. de normerende waarde van de rechtsregel
1) Aanvullend recht
Sommige rechtsregels mag men naast zich neerleggen, maar enkel indien men op
voorhand een andere, afwijkende regeling heeft afgesproken
(bv. huwelijksvermogensstelsel)
2) Dwingend recht
= regels waarvan men NOOIT mag afwijken
a. Het dwingend recht van openbare orde
beschermt de belangrijke & fundamentele maatschappelijke waarden en
belangen. Iedere afwijking van dit recht, wordt met absolute nietigheid (= iedereen
kan aan de alarmbel trekken) gesanctioneerd.
b. Het dwingend recht dat niet van openbare orde is
Afwijking wordt met relatieve nietigheid gesanctioneerd
(= enkel de persoon die door de rechtsregel beschermd wordt, kan zich op de
nietigheid beroepen)
4.2 De klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht
Zie volgende pagina
, PUBLIEKRECHT PRIVAATRECHT GEMENGD
(OH – burger) (burger – burger)
Rechtstakken: Rechtstakken: Rechtstakken:
1) Grondwettelijk recht 1) Handelsrecht 1) Arbeidsrecht
₋ inrichting & werking van de ≠ ₋ Van toepassing op handelaars en daden ₋ Regelt de arbeidsverhouding
staatsmachten van koophandel tss werkgevers &
₋ Mensenrechten werknemers
2) Burgerlijk recht
2) Administratief recht 2) Sociale zekerheidsrecht
₋ Regelt werking & structuur v/d organen a. Personenrecht ₋ Regelt de ≠ sociale
van de uitvoerende macht = wie rechten & plichten kan hebben t.o.v. voorzieningen (bv.
anderen, vanaf wnr en tot wnr, en of hij werkloosheid, ziekte,
3) Strafrecht deze zelfstandig kan uitoefenen invaliditeit…)
₋ Opleggen van strafsancties
b. Familierecht
4) Fiscaal recht
₋ Heffen & innen van belastingen c. Huwelijksvermogensrecht
= verhouding tss gehuwden (o.v.v.
5) Gerechtelijk recht (= procesrecht) vermogen)
₋ Organisatie, bevoegdheid & werking
van rechtscolleges d. Overeenkomstenrecht
₋ Manier waarop men moet procederen = verhoudingen die ontstaan o.b.v.
₋ Rechtsmiddelen die tegen een overeenkomst
rechterlijke uitspraak kunnen w
aangewend (beroep, verzet…) e. Onrechtmatige daad
₋ Uitvoering van rechterlijke uitspraken
f. Zakenrecht
a. Gerechtelijk privaatrecht = rechten die burgers kunnen laten gelden
= bij geschillen van privaatrechtelijke aard t.o.v. allerhande soorten goederen
b. Strafprocesrecht / strafvorderingsrecht
= schrijft voor hoe misdrijven w vervolgd g. Erfrecht
& bestraft
,
