DE 4 OPVOEDINGSMILIEUS (WAAR GROEIT HET KIND OP?)
Elk kind groeit op in verschillende omgevingen die allemaal invloed hebben op de opvoeding.
Deze zijn verdeeld in 4 niveaus:
Micro opvoedingsmilieu: Het gezin (de veilige basis, tegenwoordig veel diversiteit
zoals nieuw-samengestelde gezinnen of pleeggezinnen).
Meso opvoedingsmilieu: Beroepsopvoeders (school, kinderopvang).
Macro opvoedingsmilieu: De buurt en leeftijdsgenoten (sportclub, jeugdbeweging).
Overkoepelend opvoedingsmilieu: De wereld (maatschappij, media, internet).
FACTOREN IN DE OPVOEDING
Opvoeding wordt beïnvloed door 2 soorten factoren:
Persoonsgebonden factoren: De persoonlijkheid van de opvoeder en het kind zelf.
Omgevingsfactoren: De context waarin het kind en de opvoeder leven.
Deze factoren kunnen risicofactoren zijn (die de opvoeding bemoeilijken) of beschermende
factoren (die de opvoeding ondersteunen en risico’s verkleinen).
HET BALANSMODEL VAN INA BAKKER
1. HET IS EEN TRANSACTIONEEL PROCES
Opvoeden is een transactioneel proces: ouder en kind beïnvloeden elkaar voortdurend. Dit
gebeurt niet los van de buitenwereld, maar in verschillende omgevingen (milieus). In elk van
die omgevingen vind je factoren die de weegschaal van de opvoeding beïnvloeden:
risicofactoren maken de weegschaal zwaarder (draaglast), terwijl beschermende factoren de
weegschaal helpen dragen (draagkracht)
2. DE NIVEAUS VAN DE WEEGSCHAAL
Ina Bakker deelt de invloeden op de weegschaal in op drie niveaus, die direct gekoppeld zijn
aan de opvoedingsmilieus.
1. Microniveau (Het Gezin):
Dit is de directe thuissituatie.
Risicofactor (Draaglast): Een kind met een negatief zelfbeeld of een baby met een laag
geboortegewicht.
o Bv. Een 3-jarige die extreem veel huilt (huilbaby-verleden), wat de ouders uitput.
Beschermend (Draagkracht): Een ouder met veel opvoedingscompetentie of een kind
met een hoge intelligentie.
o Bv. Ouders die heel consequent en liefdevol reageren op de driftbuien van hun
peuter.
2. Mesoniveau (De directe omgeving):
Dit zijn de mensen en plekken vlak buiten het gezin, zoals school of de buurt.
Risicofactor (Draaglast): Een buurt met slechte voorzieningen of leven in een sociaal
isolement.
o Bv. Een gezin met een 6-jarige woont in een wijk zonder speeltuinen en kent de
buren niet.
Beschermend (Draagkracht): Veel sociale steun van familie en vrienden of een goede
school.
Elk kind groeit op in verschillende omgevingen die allemaal invloed hebben op de opvoeding.
Deze zijn verdeeld in 4 niveaus:
Micro opvoedingsmilieu: Het gezin (de veilige basis, tegenwoordig veel diversiteit
zoals nieuw-samengestelde gezinnen of pleeggezinnen).
Meso opvoedingsmilieu: Beroepsopvoeders (school, kinderopvang).
Macro opvoedingsmilieu: De buurt en leeftijdsgenoten (sportclub, jeugdbeweging).
Overkoepelend opvoedingsmilieu: De wereld (maatschappij, media, internet).
FACTOREN IN DE OPVOEDING
Opvoeding wordt beïnvloed door 2 soorten factoren:
Persoonsgebonden factoren: De persoonlijkheid van de opvoeder en het kind zelf.
Omgevingsfactoren: De context waarin het kind en de opvoeder leven.
Deze factoren kunnen risicofactoren zijn (die de opvoeding bemoeilijken) of beschermende
factoren (die de opvoeding ondersteunen en risico’s verkleinen).
HET BALANSMODEL VAN INA BAKKER
1. HET IS EEN TRANSACTIONEEL PROCES
Opvoeden is een transactioneel proces: ouder en kind beïnvloeden elkaar voortdurend. Dit
gebeurt niet los van de buitenwereld, maar in verschillende omgevingen (milieus). In elk van
die omgevingen vind je factoren die de weegschaal van de opvoeding beïnvloeden:
risicofactoren maken de weegschaal zwaarder (draaglast), terwijl beschermende factoren de
weegschaal helpen dragen (draagkracht)
2. DE NIVEAUS VAN DE WEEGSCHAAL
Ina Bakker deelt de invloeden op de weegschaal in op drie niveaus, die direct gekoppeld zijn
aan de opvoedingsmilieus.
1. Microniveau (Het Gezin):
Dit is de directe thuissituatie.
Risicofactor (Draaglast): Een kind met een negatief zelfbeeld of een baby met een laag
geboortegewicht.
o Bv. Een 3-jarige die extreem veel huilt (huilbaby-verleden), wat de ouders uitput.
Beschermend (Draagkracht): Een ouder met veel opvoedingscompetentie of een kind
met een hoge intelligentie.
o Bv. Ouders die heel consequent en liefdevol reageren op de driftbuien van hun
peuter.
2. Mesoniveau (De directe omgeving):
Dit zijn de mensen en plekken vlak buiten het gezin, zoals school of de buurt.
Risicofactor (Draaglast): Een buurt met slechte voorzieningen of leven in een sociaal
isolement.
o Bv. Een gezin met een 6-jarige woont in een wijk zonder speeltuinen en kent de
buren niet.
Beschermend (Draagkracht): Veel sociale steun van familie en vrienden of een goede
school.
