Immateriële Vaste Activa & Oprichtingskosten
Uitgebreide en eenvoudige samenvatting van Module 1 en Module 2 (Vennootschapsboekhouden)
Kernprincipe: Op de balans van een onderneming staan bezittingen onder de Vaste Activa. Oprichtingskosten
(Rubriek I) en Immateriële Vaste Activa (Rubriek II) vormen twee belangrijke categorieën van niet-fysieke
middelen met een meerjarig karakter.
Module 1: Oprichtingskosten (Rubriek I)
1. Wat zijn oprichtingskosten?
Oprichtingskosten zijn uitgaven die te maken hebben met het ontstaan, de financiering of een ingrijpende
herstructurering van een onderneming. Ze worden onderverdeeld in vier specifieke groepen:
• Kosten van oprichting en kapitaalverhoging: Uitgaven voor het oprichten van de vennootschap of de
uitbreiding van het kapitaal.
Voorbeelden: Notariskosten voor de oprichtingsakte, registratierechten en kosten voor inschrijving in de
Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).
• Kosten bij uitgifte van leningen: Uitgaven om een lening aan te gaan.
Voorbeelden: Dossierkosten bij de bank, juridisch advies en publicatiekosten.
• Overige oprichtingskosten: Uitgaven voor de verdere ontwikkeling en voorbereiding van de zaak vóór
de eigenlijke start.
Voorbeelden: Marktonderzoek (prospectie) en voorbereidende haalbaarheidsstudies.
• Herstructureringskosten: Kosten voor een ingrijpende wijziging in de structuur en organisatie van de
onderneming om de winstgevendheid te herstellen of te beschermen.
Voorbeelden: Opzeggingsvergoedingen voor ontslagen personeel, sluitingskosten of honoraria van
herstructureringsadviseurs.
2. De keuzemogelijkheid: Ten laste nemen of activeren?
De wetgever biedt de onderneming een keuzemogelijkheid bij de behandeling van oprichtingskosten:
Optie Omschrijving & Boekhoudkundige impact
1. Direct ten laste nemen De uitgaven worden in het lopende boekjaar volledig als kosten opgenomen in de
resultatenrekening. Dit verlaagt de winst van dat jaar direct.
2. Activeren op de balans De kosten worden op de balans geplaatst onder Rubriek I Oprichtingskosten. De
kostprijs wordt vervolgens gespreid over meerdere jaren via jaarlijkse afschrijvingen.
3. Boekhoudkundige verwerking & Regels
Gewone oprichtings- en leningkosten: Deze worden bij aankoop rechtstreeks geboekt op rekeningen van
klasse 20 (bv. 200000 Kosten van oprichting of 201000 Kosten bij uitgifte van leningen).
Vennootschapsboekhouden — Studiemateriaal Pagina 1
Uitgebreide en eenvoudige samenvatting van Module 1 en Module 2 (Vennootschapsboekhouden)
Kernprincipe: Op de balans van een onderneming staan bezittingen onder de Vaste Activa. Oprichtingskosten
(Rubriek I) en Immateriële Vaste Activa (Rubriek II) vormen twee belangrijke categorieën van niet-fysieke
middelen met een meerjarig karakter.
Module 1: Oprichtingskosten (Rubriek I)
1. Wat zijn oprichtingskosten?
Oprichtingskosten zijn uitgaven die te maken hebben met het ontstaan, de financiering of een ingrijpende
herstructurering van een onderneming. Ze worden onderverdeeld in vier specifieke groepen:
• Kosten van oprichting en kapitaalverhoging: Uitgaven voor het oprichten van de vennootschap of de
uitbreiding van het kapitaal.
Voorbeelden: Notariskosten voor de oprichtingsakte, registratierechten en kosten voor inschrijving in de
Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).
• Kosten bij uitgifte van leningen: Uitgaven om een lening aan te gaan.
Voorbeelden: Dossierkosten bij de bank, juridisch advies en publicatiekosten.
• Overige oprichtingskosten: Uitgaven voor de verdere ontwikkeling en voorbereiding van de zaak vóór
de eigenlijke start.
Voorbeelden: Marktonderzoek (prospectie) en voorbereidende haalbaarheidsstudies.
• Herstructureringskosten: Kosten voor een ingrijpende wijziging in de structuur en organisatie van de
onderneming om de winstgevendheid te herstellen of te beschermen.
Voorbeelden: Opzeggingsvergoedingen voor ontslagen personeel, sluitingskosten of honoraria van
herstructureringsadviseurs.
2. De keuzemogelijkheid: Ten laste nemen of activeren?
De wetgever biedt de onderneming een keuzemogelijkheid bij de behandeling van oprichtingskosten:
Optie Omschrijving & Boekhoudkundige impact
1. Direct ten laste nemen De uitgaven worden in het lopende boekjaar volledig als kosten opgenomen in de
resultatenrekening. Dit verlaagt de winst van dat jaar direct.
2. Activeren op de balans De kosten worden op de balans geplaatst onder Rubriek I Oprichtingskosten. De
kostprijs wordt vervolgens gespreid over meerdere jaren via jaarlijkse afschrijvingen.
3. Boekhoudkundige verwerking & Regels
Gewone oprichtings- en leningkosten: Deze worden bij aankoop rechtstreeks geboekt op rekeningen van
klasse 20 (bv. 200000 Kosten van oprichting of 201000 Kosten bij uitgifte van leningen).
Vennootschapsboekhouden — Studiemateriaal Pagina 1
