Samenvatting Strafrecht - UGent - 2025/26 - geslaagd in eerste zit!

strafrecht
door Laurens van Puyenbroeck




inleiding – parktische zaken
zie notities en ppt




DEEL I. strafrecht
JURIDISCHE SITUERING
a) begrip strafrecht

het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
- onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke
gedragingen misdrijven zijn;
- wie de dader van een misdrijf is en strafrechtelijke
verantwoordelijkheid draagt;
- welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden
gesteld;
 bepaald door de politierechtbank, de correctionele rechtbank
of Hof van Assisen
= rechtsinstellingen die de straf bepalen
- onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden
opgelegd en uitgevoerd;
- hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf.



opmerking

- misdrijf: afwijking van de norm die een reactie in de vorm van een
straf verantwoordt
 wat een misdrijf is, verschilt in tijd en ruimte en wordt mede
bepaald door de maatschappij
 wat is een misdrijf (algemeen) en welke gedragingen zijn een
misdrijf (bijzonder)?
 bv. mensenhandel, moord, doodstraf…

, - dader: wie wordt als pleger(s) van een misdrijf aanzien en wie
draagt voor dat misdrijf strafrechtelijke verantwoordelijkheid?

- straf: wettelijk bepaalde vorm van leed door de rechter opgelegd als
sanctie voor een misdrijf
 wat is een straf (algemeen) en met welke straf wordt een
bepaald misdrijf bestraft (bijzonder)?
bijzonder strafrecht: voor elk misdrijf afzonderlijk moet
eem bepaalde straf opgelegd worden

- beveiligingsmaatregelen: geen straffen (maar vallen wel binnen het
strafrecht) en beogen geen leed maar wel een ‘veiligstelling’ (die
nadelige gevolgen kan hebben) naar aanleiding van het plegen van
een misdrijf
 bv. medische ongeschiktheid om een wagen te besturen door
gebruik van drugs in het verkeer als beveiliging voor de
maatschappij en de persoon in kwestie



b) publiek recht

- geen privaat recht
= totstandkoming van een verticale rechtsverhouding (politie –
procureur – rechtbank) tussen dader en staat bij het plegen van een
misdrijf
bv. koper – verkoper – overheid indien er bv. een frauduleuze
verkoop van een auto heeft plaatsgevonden (= private kwestie, met
tussenkomst van de overheid, het strafrecht, die noodzakelijk is voor
de strafbepaling, door het voorkomen van een strafbaar feit)

strafrecht = publiek recht waarbij een vergoeding voor het leed van
de slachtoffers het belangrijkst is in de vorm van een straf voor de
dader
 recht om strafbaar te stellen en om te straffen is
voorbehouden aan de staat
(private) belangen en geschillen tussen burgers zijn hier
vreemd aan (slachtoffer heeft m.a.w. geen inspraak op
de strafbepaling)
 afhankelijk van de omstandigheden (en nagestreefde
belangen) kan een geschil een privaat dan wel publiek
(strafbaar) karakter krijgen:
o familieverlating (art. 676 N.Sw.) vs invorderen
achterstallen*

, *bij achterstal dient men de achterstand te betalen
 privaat: deurwaardig, waardoor de persoon in
kwestie gedwongen wordt te betalen
 publiek: tussenkomst van de overheid indien er
sprake is van 2 maanden achterstand
verhouding tussen 2 personen wordt
strafbaar (= publiek recht), leidt tot
een rechtszaak waar een bepaalde straf
kan uitgesproken worden

o misbruik van vertrouwen – bedrog (art. 475 N.Sw.) vs.
niet terugbetalen van lening*
indien de lening niet terugbetaald wordt, wordt er
beslag gelegd op bv. individuele bezittingen
 publiek: indien er aangetoond kan worden dat de
intentie de lening terug te betalen nooit heeft
bestaan, spreken we van een strafbaar feit
waarop het strafrecht op van toepassing is




- openbare orde
strafrechterlijk = van openbare orde = dwingend
strafwetten zijn van dwingend recht
 burgers kunnen geen afspraken maken over de inhoud,
reikwijdte en toepassing van het strafrecht
er kunnen m.a.w. geen onderlinge afspraken gemaakt worden
tussen de partijen over de strafbaarheid

 toestemming is geen rechtvaardiging en kan niet als
argument gebruikt worden, aangezien dit van geen enkel nut
is bij een strafbaar feit

(maar kan in wettelijk bepaalde gevallen wel beletten dat er
sprake is van een misdrijf, o.a. bij seksuele handelingen:
strafbaar indien de handelingen gesteld zijn zonder
wederzijdse toestemming)

 een ‘overeenkomst’ kan bepalen dat er geen openbaarheid
gegeven wordt aan een strafbare gedraging
bv. indien de betrokken partijen een akkoord bereiken (= het
sluiten van een overeenkomst), kan het zijn dat er geen klacht
wordt ingediend

, men stapt m.a.w. niet naar de politie en maakt er op
die manier geen officieel strafbaar feit van



 overeenkomsten (dading = schriftelijke overeenkomst tussen
twee partijen die een geschil (een conflict) wensen te
beëindigen of een toekomstig geschil wensen te voorkomen
door elk wederzijdse toegevingen te doen) zijn mogelijk
over de burgerrechtelijke gevolgen van een misdrijf

de effectieve vergoeding van de slachtoffers behoort tot het
burgerlijk recht (aangezien het hier gaat om een privaat
geschil tussen slachtoffer en dader)




- slachtoffers
 hebben geen recht om te straffen en zijn ook niet nodig om te
straffen

geen klachtmisdrijven (= misdrijf werd enkel vervolgd en
bestrafd wanneer het slachtoffer een klacht indiende) meer
men is niet meer afhankelijk van een klacht, die er ook
niet noodzakelijk moet zijn om tot een effectieve
veroordeling te komen

 kunnen wel deelnemen aan de strafprocedure en daarin via
burgerlijke partijstelling privaatrechtelijk belang nastreven
(bv. schadevergoeding bekomen)

onder bepaalde voorwaarden kunnen slachtoffers de
strafprocedure zelf opstarten (om een misdrijf bewezen te
doen verklaren en schadevergoeding voor de strafrechter te
bekomen) en dus een proces starten

vraag: zou dit niet beter ingeperkt of afgeschaft worden?