Vergelijkende politiek
Academiejaar ’25-’26 Prof. Kristof Steyvers samenvatting
Praktische aanpak: steeds thematische introducties en anderzijds de gevalstudies.
De thematische introducties steunen voornamelijk op de teksten en hoofdstukken uit het
handboek, en worden niet in lessen zelf behandeld. → Handboek = zelfstudie. Per hoofdstuk (en
dus thema) worden een aantal slides ter beschikking gesteld die dat hoofdstuk samenvatten in
het Nederlands (boek is in het Engels). Ook evaluatievragen, deze bekijken want worden gebruikt
bij de evaluatie in juni!! (Als je deze kan, dan kan je de belangrijke dingen van de thematische
introducties.)
Handboek: Comparative government and politics
Reader op Ufora
Slides
Examen: schriftelijk. 3 hoofdvragen, inzicht en verbanden.
Inhoud van deze cursus:
- Inleiding
- Blok 1: Het studieveld van vergelijkende politiek
o Inleiding op het studieveld van vergelijkende politiek
- Blok 2: De historische context:
o Thematische introductie: staat en democratie
o Gevalstudies: ontwikkeling van Nederland, Duitsland, Frankrijk, de UK en de US
- Blok 3: Structuren en instituties:
o Thematische introductie: parlementen, regeringen & subnationaal bestuur
o Gevalstudies: referentielanden vergeleken op het gekozen thema
,- Blok 4: Processen en actoren
o Thematische introductie: politieke cultuur, verkiezingen en kiezers, politieke
partijen & belangengroepen
o Gevalstudies: referentielanden vergeleken op het gekozen thema
- Conclusie
,Blok 1: Het studieveld van de vergelijkende politiek
(inleiding tot)
Intro:
- Staatshoofd maar geen regeringsleider? → Macron
o Hangt af van het politieke systeem
▪ In parlementair systeem zijn er 2 grote kanten aan politiek leiderschap:
• Dignified Leadership: alles wat te maken heeft met
hoogwaardigheid, symbool zijn van de natie, lintjes knippen, …
• Effective leadership: het echte regeringswerk, het nemen van
beslissingen, …
o Parlementair systeem haalt deze 2 taken (representatieve
en effectieve) liefst uiteen. Vertrouwt deze toe aan 2
verschillende figuren.
o = scheiding in het executief
▪ Presidentieel systeem: men gaat de positie van staatshoofd en
regeringsleider bij 1 persoon gaan concentreren → bv. VS, Trump.
(Macron zit hier tussenin, hij is rechtstreeks verkozen president, maar wel
in de context van een zogenaamd semi-presidentieel systeem. Fr kiest er
hiermee voor om een duaal executief te installeren. Zowel president als
premier, die wordt aangeduid en kan ontslagen worden door de
president, mar die wel een regering gaat samenstellen en verantwoording
aflegt ten aanzien van het Franse parlement, de Assemblée Nationale.
Momenteel is premier Sébastien Lecornu)
Kiessystemen kunnen op heel wat verschillende manieren georganiseerd worden, maar er zijn 2
grote systemen om dat te doen; sommige kiessystemen zijn zeer proportioneel (Nederland), de
andere 3 landen die tot nu besproken werden (VS, VK, Frankrijk) hebben een ander systeem,
waarbij VS en VK het ‘single member plurality’ systeem hanteren, waarbij het land wordt
verdeeld in kieskringen, en elke kieskring mag 1 persoon naar het parlement sturen. Dit is dan de
kandidaat die de meeste stemmen haalt in die kieskring. In Frankrijk gebruikt men het ‘majority
two round’ systeem, hierachter schuilt de logica dat je pas naar het parlement gaat als ook de
meerderheid van de mensen in uw kieskring achter u staan (50%+1). Als dit direct lukt kan je
direct naar het parlement, maar lukt vaak niet als er meer dan 2 kandidaten zijn. Dan wordt er
een tweede ronde georganiseerd waar niet meer iedereen aan mag deelnemen maar enkel die
kandidaten die boven een bepaalde drempel geraken. Hier is het niet meer nodig om een
meerderheid te halen, gewoon de meeste stemmen is voldoende. (Mogelijkse strikvraag; In
Frankrijk is het INITIEEL niet mogelijk om met 35% van de stemmen een verkozene naar de
Assemblée Nationale te sturen → in tweede ronde wel)
, Welke ‘Tweede Kamer’?
Vraag hierbij: Welke van deze Kamers is geen vertegenwoordiging van de subnationale entiteit?
(Wil zeggen dat de Tweede Kamer als doel heeft om de deelgebieden van het land in kwestie te
vertegenwoordigen op nationaal niveau) → juiste antwoord: House of Lords in VK. Hier zetelen
ongeveer 800 mensen in, grootte varieert vaak. De ‘Lords’ bestaan voor een deel uit erfgenamen
die een bepaalde adellijke titel geërfd hebben, maar het grootste deel wordt benoemd door de
koning of koningin, op voordragen van de regering van dat moment. Dit is dus de reden dat dit
geen vertegenwoordiging van de deelgebieden is, omdat mensen niet per gebied maar wel door
de regering zelf worden aangesteld, los van waar ze wonen.
Inleiding op het studieveld (1)
Vergelijkende politiek: omschrijving:
- Belangrijk subdomein van de politieke wetenschappen
- Vergelijkende studie van politieke systemen
o Interne structuren, instituties, actoren en processen
o Drie empirische tradities gehanteerd in de vergelijkende politiek → landenstudie,
methodologisch en analytisch (uit deze laatste gaan we in dit vak vertrekken)
- Analytisch doel (3 grote doelstellingen)
o Combinatie inhoud en methode
o Gelijkenissen en verschillen in politieke systemen
▪ Beschrijven → classificatie en typologie
▪ Verklaren → hypothese
▪ Voorspellen → (causale) effecten
Academiejaar ’25-’26 Prof. Kristof Steyvers samenvatting
Praktische aanpak: steeds thematische introducties en anderzijds de gevalstudies.
De thematische introducties steunen voornamelijk op de teksten en hoofdstukken uit het
handboek, en worden niet in lessen zelf behandeld. → Handboek = zelfstudie. Per hoofdstuk (en
dus thema) worden een aantal slides ter beschikking gesteld die dat hoofdstuk samenvatten in
het Nederlands (boek is in het Engels). Ook evaluatievragen, deze bekijken want worden gebruikt
bij de evaluatie in juni!! (Als je deze kan, dan kan je de belangrijke dingen van de thematische
introducties.)
Handboek: Comparative government and politics
Reader op Ufora
Slides
Examen: schriftelijk. 3 hoofdvragen, inzicht en verbanden.
Inhoud van deze cursus:
- Inleiding
- Blok 1: Het studieveld van vergelijkende politiek
o Inleiding op het studieveld van vergelijkende politiek
- Blok 2: De historische context:
o Thematische introductie: staat en democratie
o Gevalstudies: ontwikkeling van Nederland, Duitsland, Frankrijk, de UK en de US
- Blok 3: Structuren en instituties:
o Thematische introductie: parlementen, regeringen & subnationaal bestuur
o Gevalstudies: referentielanden vergeleken op het gekozen thema
,- Blok 4: Processen en actoren
o Thematische introductie: politieke cultuur, verkiezingen en kiezers, politieke
partijen & belangengroepen
o Gevalstudies: referentielanden vergeleken op het gekozen thema
- Conclusie
,Blok 1: Het studieveld van de vergelijkende politiek
(inleiding tot)
Intro:
- Staatshoofd maar geen regeringsleider? → Macron
o Hangt af van het politieke systeem
▪ In parlementair systeem zijn er 2 grote kanten aan politiek leiderschap:
• Dignified Leadership: alles wat te maken heeft met
hoogwaardigheid, symbool zijn van de natie, lintjes knippen, …
• Effective leadership: het echte regeringswerk, het nemen van
beslissingen, …
o Parlementair systeem haalt deze 2 taken (representatieve
en effectieve) liefst uiteen. Vertrouwt deze toe aan 2
verschillende figuren.
o = scheiding in het executief
▪ Presidentieel systeem: men gaat de positie van staatshoofd en
regeringsleider bij 1 persoon gaan concentreren → bv. VS, Trump.
(Macron zit hier tussenin, hij is rechtstreeks verkozen president, maar wel
in de context van een zogenaamd semi-presidentieel systeem. Fr kiest er
hiermee voor om een duaal executief te installeren. Zowel president als
premier, die wordt aangeduid en kan ontslagen worden door de
president, mar die wel een regering gaat samenstellen en verantwoording
aflegt ten aanzien van het Franse parlement, de Assemblée Nationale.
Momenteel is premier Sébastien Lecornu)
Kiessystemen kunnen op heel wat verschillende manieren georganiseerd worden, maar er zijn 2
grote systemen om dat te doen; sommige kiessystemen zijn zeer proportioneel (Nederland), de
andere 3 landen die tot nu besproken werden (VS, VK, Frankrijk) hebben een ander systeem,
waarbij VS en VK het ‘single member plurality’ systeem hanteren, waarbij het land wordt
verdeeld in kieskringen, en elke kieskring mag 1 persoon naar het parlement sturen. Dit is dan de
kandidaat die de meeste stemmen haalt in die kieskring. In Frankrijk gebruikt men het ‘majority
two round’ systeem, hierachter schuilt de logica dat je pas naar het parlement gaat als ook de
meerderheid van de mensen in uw kieskring achter u staan (50%+1). Als dit direct lukt kan je
direct naar het parlement, maar lukt vaak niet als er meer dan 2 kandidaten zijn. Dan wordt er
een tweede ronde georganiseerd waar niet meer iedereen aan mag deelnemen maar enkel die
kandidaten die boven een bepaalde drempel geraken. Hier is het niet meer nodig om een
meerderheid te halen, gewoon de meeste stemmen is voldoende. (Mogelijkse strikvraag; In
Frankrijk is het INITIEEL niet mogelijk om met 35% van de stemmen een verkozene naar de
Assemblée Nationale te sturen → in tweede ronde wel)
, Welke ‘Tweede Kamer’?
Vraag hierbij: Welke van deze Kamers is geen vertegenwoordiging van de subnationale entiteit?
(Wil zeggen dat de Tweede Kamer als doel heeft om de deelgebieden van het land in kwestie te
vertegenwoordigen op nationaal niveau) → juiste antwoord: House of Lords in VK. Hier zetelen
ongeveer 800 mensen in, grootte varieert vaak. De ‘Lords’ bestaan voor een deel uit erfgenamen
die een bepaalde adellijke titel geërfd hebben, maar het grootste deel wordt benoemd door de
koning of koningin, op voordragen van de regering van dat moment. Dit is dus de reden dat dit
geen vertegenwoordiging van de deelgebieden is, omdat mensen niet per gebied maar wel door
de regering zelf worden aangesteld, los van waar ze wonen.
Inleiding op het studieveld (1)
Vergelijkende politiek: omschrijving:
- Belangrijk subdomein van de politieke wetenschappen
- Vergelijkende studie van politieke systemen
o Interne structuren, instituties, actoren en processen
o Drie empirische tradities gehanteerd in de vergelijkende politiek → landenstudie,
methodologisch en analytisch (uit deze laatste gaan we in dit vak vertrekken)
- Analytisch doel (3 grote doelstellingen)
o Combinatie inhoud en methode
o Gelijkenissen en verschillen in politieke systemen
▪ Beschrijven → classificatie en typologie
▪ Verklaren → hypothese
▪ Voorspellen → (causale) effecten
