Samenvatting Veldwerk en Participerende Observatie: De Kunst van Etnografisch Onderzoek van Intrede tot Uittreden (18/20!)

H6: Etnografie
Hiervoor is er geen hoofdstuk in het boek, enkel les.



1. Wat is een etnografie?
ἔθνος (ethnos) = volk/mensen
γραφία (graphia) = writing, schrijven over een volk.

 Wat is etnografie?
o = Zowel een onderzoeksmethode als een output van een onderzoek
o Je doet aan etnografie, maar je kan ook etnografielezen
o Focust op hele sociale organisatie van een gemeenschap, structuur en cultuur. De
bedoeling is om die heel diepgaand te begrijpen of te verklaren.  Grounded
Theory, etnografie volgt in grote lijnen de manier van data verzamelen en analyse
zoals bij GT.
o Een onderzoeksmethode die gericht is op het ontwikkelen van een diepgaand begrip
/ uitleg van de sociale organisatie (d.w.z. sociale structuur en cultuur) van een
gemeenschap /organisatie / groep mensen.
 Doel:
o Het geven van een diepgaande beschrijving / begrip van de sociale organisatie van
een menselijke groep
 Centraal: het begrijpen van …
o De betekenissen die respondenten toekennen aan…
 Zichzelf
 Hun eigen handelen
 Hun sociale omgeving
o Manier waarop die worden gevormd door de context / de context vormgeven
 Kijken vanuit hun referentiekader

 Hoe?
o Lange periodes van participerende observatie als centrale (maar vaak niet de enige)
dataverzamelingstechniek en een focus op gedrag
 Impliceert dat je een rol vervult in de setting
 Belangrijk om vertrouwen op te bouwen
 Observatie inlassen is ook handig als je daarna interviews wil afnemen
o Etnografen observeren ook vaak niet alleen. Heel veel verschillende vormen van
dataverzameling worden vaak toegepast in etnografisch onderzoek en in triangulatie,
samen geanalyseerd om tot meer diepgaand inzicht te komen.
o Etnische kwesties hierbij vaak duidelijker, relevanter en centraal in de analyse door
het intensieve karakter van dit type.

 Waar?
o Veldwerk staat centraal en daaraan verbonden het proces van het onderhandelen
van toegang tot respondenten en het langdurig verblijf in hun natuurlijke setting
 Etnografisch veldwerk
 Niet in experimentele context
 Er wordt teruggevallen op verschillende vormen van data


1

, o In veel sociaal wetenschappelijk onderzoek gaan ze etnografisch veldwerk toepassen
maar in veel beperktere vorm.
o Aangezien etnografisch onderzoek impliceert dat je een lange periode met mensen
samen in een context leeft, heeft dit soort methode ook specifieke technische
implicaties en uitdagingen
 You can not go native  jezelf zo inwerken dat je er deel van wordt en kijk
vanuit het standpunt van die mensen.
o Etnografisch onderzoek is heel tijdrovend, vraagt heel veel van de onderzoeker en
vaak is de focus eerder breed. Je begint aan breed onderwerp en gradueel vernauwt
dat.

Etnografische studies bestaat al heel lang, bv:

- Street corner society (1943)
- The nude beach (1977)
• Nudisten, mensen die scheef worden bekeken, als deviant.
- Tearoom trade (1975)
• Seks in publieke plaatsen bij holebi’s. Ophefmakend door gewoon het feit dat je daarop
focust.
- Learning to labour (1977)
• Een kleien group van working class studenten volgen in middelbare school in Engeland.
‘hoe komt het dat in meritocratisch onderwijssyteem sociale klasse ongelijkheid zich
reproduceert? Maw: ‘Hoe komt het dat kinderen uit arbeiders families een veel grotere
kans hebben om opnieuw in fabrieken te werken?’ zij voelen dat het systeem haak
staat tegen hun normen en waarden en daardoor gaan ze rebelleren en stap voor stap
uit de school gaan selecteren.
- Nickle and dimed (1996)
• Kan je overleven op minimumloon in VS? Zij heeft gewerkt in poetsbedrijf, in het begin
gaat dat, na verloop van tijd wel 2e job. Maar na verloop van tijd wordt het moeilijk met
ziekte,… het is dus heel moeilijk.
• Focus op de meer gemarginaliseerde, minder machtige groepen in onze samenleving.

We zien een shift, ouder studies focussen op gemarginaliseerde groepen deviante groepen is er een
shift naar people in power, groepen in machtsposities gaan onderzoeken.

- Liquidated: bedrijven die veel bedrijven opkomen, aandelen opkomen. Inzicht in cultuur van
zo’n financiële organisatie.
- Labaratory life: hoe wordt een natuurwetenschappelijk feit geconstrueerd? Dit
contstructieproces.
- Online news: hoe nieuws wordt gemaakt in redacties. Wat gaan we uiteindelijk aanbieden aan
mensen? Selectieproces.



1.1. Van onderdrukte en deviante groepen… tot machtige groepen en instanties
 Focus van onderzoek verschuift doorheen de tijd
 Begin: kritisch onderzoek op groepen die vaak als problematisch werden gezien
 hoewel we weinig weten van de cultuur en structuur
o Nickel and Dimed: “Kan je in de VS overleven op basis van low payed jobs?”
 journaliste ging dit onderzoeken


2

,  Meer recent studies: kijken naar ‘those in power’
o Hoe beslissingen worden gemaakt
o Hoe nieuws wordt geproduceerd
o Hoe men komt tot wetenschappelijke bevindingen

 Interessante shift: belangrijk om te focussen op zij bovenaan en onderaan de ladder
2. Etnografisch onderzoeksproces: cursus methodologie (Roose)

 Vooral beschreven a.d.h.v. het proces

1. Planning van veldonderzoek
2. Toegang verkrijgen tot het veld
3. Verblijf in het vel
4. Uittreden uit het veld
5. Voor- en nadelen van veldonderzoek


3. In deze cursus

 Opzetten van onderzoek
o Kiezen van een onderzoeksrol: kijk hoe de rol die je opneemt als etnograaf intrede
setting bepaalt (zie opname en pijltjes ppt)!!!!
o Kiezen van een setting
o Onderhandelen van toegang
 Intrede in de setting
 Het verblijf in een setting
o Aanpassen aan cultuur
o Kiezen van informanten
o Observeren
 Uittreden
 Uitdagingen / opportuniteiten etnografie




3