PRE-ROMAANSE EN ROMAANSE
ARCHITECTUUR
KAROLINGISCHE OF PRE-ROMAANSE ARCHITECTUUR (800-1000)
500-800: West-Europa: periode van ‘donkere’
- Val van West-Romeinse Rijk
- Veel conflicten en instabiliteit
- Europa = versnipperd in kleinere gebieden
Gevolgen:
Steden verdwijnen -> worden kleine nederzettingen/dorpen (tot Frankse Rijk)
Stedelijke structuur verdwijnt
Nauwelijks nog geschreven bronnen (orale cultuur)
Geen monumentale gebouwen
Bouwkennis verloren (Romeinse technieken verdwijnen)
Enkel eenvoudige stenen constructies -> Romeinse ruïnes blijven (indruk maken/
inspiratie bron)
800: Karel de Grote werd gekroond tot keizer van Heilig Roomse rijk
(hij ziet zich zelf als opvolger van romeinse keizers)
- Gebieden worden opnieuw verenigd -> deel van EU terug onder 1 gezag
- Grootheid en pracht keren terug
- Inspiratie uit: romeinse oudheid + keizerlijk model (Constantijn)
- Begin van herstel van: monumentale bouw + kennis en technieken
Belang van religie
rijk = religieus gebaseerd (niet puur politiek)
kerk = belangrijkste kracht (heropbouw + verspreiding van cultuur)
PFALZ KAPEL (PALATINE CHAPEL), AACHEN (800)
Kapel bij paleis KdG
Plattegrond en vorm
- Centrale plattegrond
- Rondgang rond kern
- Duidelijke, zuivere geometrie (rechthoeken, driehoeken) -> strak, ordelijk, rigide
Verschil met San Vitale
- Ook centrale plattegrond + rondgang in 16-vormige ruimte
1
, - Maar: gebruikt trapeziumvormen (vloeiende en dynamische ruimte, minder strak)
Ruimtebeleving
- Ruimte is gestructureerd, duidelijk afgelijnd -> orde en controle
Verschil met San Vitale
- Ruimte vloeit rond beschouwer -> complexer, minder voorspelbaar
Typisch Byzantijnse ruimtelijkheid
Gevels/constructie
- Zwaardere bouwstructuur -> massieve, zware gewelven
- Minder technisch verfijnd -> oude romeinse technieken waren verloren
Verschil met San Vitale
- Gebruikt romeinse bouwtechnieken
- Licht gewelf: met holle elementen(dak in licht hout) -> efficiënter en geavanceerder
Kapitelen
- Verwijzen naar romeinse traditie: tonen ambitie van heropleving v romeinse rijkdom
Verschil met San Vitale
- Origineel onderdeel van nog levende Romeinse-Byzantijnse traditie
Inkompartij/westwerk
- Autonoom element, zware structuur aan west-zijde
- Functies: ingang, symbolische toren (macht) -> typisch middeleeuws
- Belangrijk thema middeleeuwen: monumentale (toren)façade
Verschil met San Vitale
- Geen uitgesproken westwerk -> minder nadruk op monumentale inkom
PLAN IDEALE KAROLINGISCHE ABDIJ
Abdij = kleine, functionerende stad
Periode zonder echte steden -> abdijen = vervangers van steden => pas vanaf 12 e eeuw
2
ARCHITECTUUR
KAROLINGISCHE OF PRE-ROMAANSE ARCHITECTUUR (800-1000)
500-800: West-Europa: periode van ‘donkere’
- Val van West-Romeinse Rijk
- Veel conflicten en instabiliteit
- Europa = versnipperd in kleinere gebieden
Gevolgen:
Steden verdwijnen -> worden kleine nederzettingen/dorpen (tot Frankse Rijk)
Stedelijke structuur verdwijnt
Nauwelijks nog geschreven bronnen (orale cultuur)
Geen monumentale gebouwen
Bouwkennis verloren (Romeinse technieken verdwijnen)
Enkel eenvoudige stenen constructies -> Romeinse ruïnes blijven (indruk maken/
inspiratie bron)
800: Karel de Grote werd gekroond tot keizer van Heilig Roomse rijk
(hij ziet zich zelf als opvolger van romeinse keizers)
- Gebieden worden opnieuw verenigd -> deel van EU terug onder 1 gezag
- Grootheid en pracht keren terug
- Inspiratie uit: romeinse oudheid + keizerlijk model (Constantijn)
- Begin van herstel van: monumentale bouw + kennis en technieken
Belang van religie
rijk = religieus gebaseerd (niet puur politiek)
kerk = belangrijkste kracht (heropbouw + verspreiding van cultuur)
PFALZ KAPEL (PALATINE CHAPEL), AACHEN (800)
Kapel bij paleis KdG
Plattegrond en vorm
- Centrale plattegrond
- Rondgang rond kern
- Duidelijke, zuivere geometrie (rechthoeken, driehoeken) -> strak, ordelijk, rigide
Verschil met San Vitale
- Ook centrale plattegrond + rondgang in 16-vormige ruimte
1
, - Maar: gebruikt trapeziumvormen (vloeiende en dynamische ruimte, minder strak)
Ruimtebeleving
- Ruimte is gestructureerd, duidelijk afgelijnd -> orde en controle
Verschil met San Vitale
- Ruimte vloeit rond beschouwer -> complexer, minder voorspelbaar
Typisch Byzantijnse ruimtelijkheid
Gevels/constructie
- Zwaardere bouwstructuur -> massieve, zware gewelven
- Minder technisch verfijnd -> oude romeinse technieken waren verloren
Verschil met San Vitale
- Gebruikt romeinse bouwtechnieken
- Licht gewelf: met holle elementen(dak in licht hout) -> efficiënter en geavanceerder
Kapitelen
- Verwijzen naar romeinse traditie: tonen ambitie van heropleving v romeinse rijkdom
Verschil met San Vitale
- Origineel onderdeel van nog levende Romeinse-Byzantijnse traditie
Inkompartij/westwerk
- Autonoom element, zware structuur aan west-zijde
- Functies: ingang, symbolische toren (macht) -> typisch middeleeuws
- Belangrijk thema middeleeuwen: monumentale (toren)façade
Verschil met San Vitale
- Geen uitgesproken westwerk -> minder nadruk op monumentale inkom
PLAN IDEALE KAROLINGISCHE ABDIJ
Abdij = kleine, functionerende stad
Periode zonder echte steden -> abdijen = vervangers van steden => pas vanaf 12 e eeuw
2
