Deel I
Het internationale ondernemingsklimaat
Leerdoelen
Begrijp het belang van regels en internationale instellingen voor stabiliteit en betrouwbaarheid
van economische activiteiten:
1. Leg belangrijke mondiale economische verschuivingen uit (globaliseringscycli, geopolitieke
veranderingen) en hoe deze het Europese en internationale klimaat beïnvloden.
2. Gebruik de juiste terminologie, zoals MNE, FDI, handelsbeleidsinstrumenten, tarieven, subsidies,
antidumping, om mondiale ontwikkelingen te beschrijven en te analyseren.
3. Analyseer hoe MNEs omgaan met overheden en markten, en hoe mondiale krachten en
beperkingen voor bedrijven creëren.
4. Evalueer instrumenten voor overheidsingrijpen (handelsbarrières, beschermingsinstrumenten) en
beoordeel de gevolgen ervan voor bedrijven en economieën)
Inleiding
Meest recente vrijehandelsakkoord EU-India (januari 2026).
→ De vrijhandelsovereenkomst houdt het volgende in:
- Afschaffing vn invoerrechten (tarieven) op 99,5% vd goederen
- Betere toegang tot elkaars markten voor bedrijven
- Afspraken over diensten en investeringen
- Bescherming van intellectuele eigendom (bv. merken en technologie)
- Regels rond duurzaamheid (milieu en arbeidsrechten)
- Verminderen van handelsbarrières (zoals verschillende normen en regels)
- India verlaagt het tarief op EU autoindustrie imports van 100% naar 40% en in 2033 naar 10% (met quota
vn 250 000 auto’s/jaar)
1
Downloaded by: limpovlad |
,Globalisatie
Positief effect:
Globalisatie
=> stijging en
groei vd
welvaart
(armoede
gedaald, meer
samenwerking, maar export, …)
Negatief effect:
Arme groepen lopen enorm echter (kloof) en halen geen voordelen uit globalisatie
Wat is globalisering?
Globalisering = Een kwalitatieve verschuiving naar een mondiaal economisch systeem dat niet langer
gebaseerd is op de autonome nationale economieën, maar op een geconsolideerde mondiale markt voor
productie, distributie en consumptie (Onafhankelijke nationale economie → onderling afhankelijke,
geïntegreerd internationaal economisch systeem)
Dimensies vn globalisering
Economisch: nationale markten mondiale markten en productiesystemen
Politiek: einde vd natiestaat
Cultureel: streven nr een mondiale cultuur
Afnemende handels- en investeringsbelemmeringen:
Vanaf EU gelden vr alle EU-landen
dezelfde tarieven
De globalisering is nog steeds bezig
,Directe buitenlandse investeringen (Foreign Direct Investments)
FDI = investeringen in productieve activa (bedrijven) uit een ander land (zo ook controle verwerven
over bedrijf)
Aandelen in een lokaal bedrijf gekocht door een buitenlandse onderneming/ investeerder
Herbelegde winsten ve buitenlandse onderneming (= winsten gemaakt in een ander land opnieuw
investeren in dat land)
Weerspiegelt een blijvende belangstelling vr een zeggenschap over een bedrijf in een ander land
Internationale portefeuillebeleggingen = enkel financiële belangen zondercontrole (bv. een
aandeel in Apple) (bij FDI een niveau vn CONTROLE)
De 2 economische kanten vn globalisering
Globalisering vn productie:
Productie = aanbodzijde (maken vn producten)
Voordelen:
Bedrijven profiteren vn nationale verschillen id kosten en kwaliteit vn productiefactoren zoals
grond, arbeid, energie en kapitaal => verlagen vn totale kostenstructuur en kwaliteit/
functionaliteit vn hun productieaanbod verbeteren (productie in lage ontwikkelingslanden)
Bv. Iphone is ontwikkeld in Californië, maar geproduceerd in China
Bv. Airbus vliegt over heel de wereld tijdens de productiefasen
Risico’s:
- Wisselkoersrisico’s (bv. andere munteenheden)
- Kredietrisico’s (bv. klant in buitenland gaat failliet/ betaald niet)
- Intellectueel eigendom (bv. kennislek)
- Transportrisico’s (bv. Suezkanaal blokkeert alle transport)
- Ethische risico’s (bedrijf produceert in land met kinderarbeid)
- Landenrisico’s
Politiek (bv. oorlog)
Regelgeving (bv. tekort aan voorraad mondmaskers bij Covid)
Arbeidsverhoudingen (bv. staking)
, Globalisering vn markten:
Markten = verkoop- en distributiezijde (verkoop en verdeling producten)
De opkomst vn wereldwijde markten vr gestandaardiseerde consumentenproducten
(globalisering) zorgt ervoor dat bedrijven via schaalvoordelen goedkoper kunnen
produceren, verdelen en verkopen en zo concurrenten verslaan die zich niet aanpassen
1) Rol vn technologische veranderingen:
- Lagere transportkosten: helpt bij het creëren van wereldwijde markten en stelt
bedrijven in staat om hun productie te verspreiden over economische, geografisch
gescheiden locaties (bv. container zorgt ervoor dat je alles in geheel kunt
transporteren)
- Goedkope informatieverwerking en communicatie: bedrijven kunnen wereldwijd
verspreide productie creëren en beheren
- Goedkope wereldwijde communicatienetwerken: helpt bij het creëren van een
elektronische wereldwijde marktplaats
- Wereldwijde communicatienetwerken en wereldwijde media: creëert een
wereldwijde cultuur en een wereldwijde markt voor consumentenproducten
2) Rol vd multinationale ondernemingen (MNE) = elk bedrijf dat productieve activiteiten heeft
in 2 of meer landen (rekeninghouden met regelgeving vn ander land) (bv. AB InBev):
- Born Globals = bedrijf dat heel snel (bv. 3j) een multinational is geworden door de grootte
vd thuismarkt (vaak kleiner) (bv. hoge technologiebedrijven)
- MNO’s uit opkomende markten = MNO’s afkomstig uit snel groeiende landen in ontwikkeling
De markten zijn vaak minder efficiënt
MNO’s bieden bv scholing aan, omdat het onderwijs op hun thuismarkt nog
niet zo aangeboden wordt zoals ze willen
MNO’s kunnen goed met incomplete regularisatie omgaan door onzekere
omgeving
- Multinationale staatsbedrijven (SEO’s) = grote MNO’s die deels eigendom zijn vd staat
3) Rol vn globale instituten (bv. EU):
- Helpen bij het beheren, reguleren en controleren vd wereldwijde markt
- Bevorderen de totstandkoming vn multinationale verdragen om het wereldwijde
bedrijfssysteem te reguleren
Het internationale ondernemingsklimaat
Leerdoelen
Begrijp het belang van regels en internationale instellingen voor stabiliteit en betrouwbaarheid
van economische activiteiten:
1. Leg belangrijke mondiale economische verschuivingen uit (globaliseringscycli, geopolitieke
veranderingen) en hoe deze het Europese en internationale klimaat beïnvloden.
2. Gebruik de juiste terminologie, zoals MNE, FDI, handelsbeleidsinstrumenten, tarieven, subsidies,
antidumping, om mondiale ontwikkelingen te beschrijven en te analyseren.
3. Analyseer hoe MNEs omgaan met overheden en markten, en hoe mondiale krachten en
beperkingen voor bedrijven creëren.
4. Evalueer instrumenten voor overheidsingrijpen (handelsbarrières, beschermingsinstrumenten) en
beoordeel de gevolgen ervan voor bedrijven en economieën)
Inleiding
Meest recente vrijehandelsakkoord EU-India (januari 2026).
→ De vrijhandelsovereenkomst houdt het volgende in:
- Afschaffing vn invoerrechten (tarieven) op 99,5% vd goederen
- Betere toegang tot elkaars markten voor bedrijven
- Afspraken over diensten en investeringen
- Bescherming van intellectuele eigendom (bv. merken en technologie)
- Regels rond duurzaamheid (milieu en arbeidsrechten)
- Verminderen van handelsbarrières (zoals verschillende normen en regels)
- India verlaagt het tarief op EU autoindustrie imports van 100% naar 40% en in 2033 naar 10% (met quota
vn 250 000 auto’s/jaar)
1
Downloaded by: limpovlad |
,Globalisatie
Positief effect:
Globalisatie
=> stijging en
groei vd
welvaart
(armoede
gedaald, meer
samenwerking, maar export, …)
Negatief effect:
Arme groepen lopen enorm echter (kloof) en halen geen voordelen uit globalisatie
Wat is globalisering?
Globalisering = Een kwalitatieve verschuiving naar een mondiaal economisch systeem dat niet langer
gebaseerd is op de autonome nationale economieën, maar op een geconsolideerde mondiale markt voor
productie, distributie en consumptie (Onafhankelijke nationale economie → onderling afhankelijke,
geïntegreerd internationaal economisch systeem)
Dimensies vn globalisering
Economisch: nationale markten mondiale markten en productiesystemen
Politiek: einde vd natiestaat
Cultureel: streven nr een mondiale cultuur
Afnemende handels- en investeringsbelemmeringen:
Vanaf EU gelden vr alle EU-landen
dezelfde tarieven
De globalisering is nog steeds bezig
,Directe buitenlandse investeringen (Foreign Direct Investments)
FDI = investeringen in productieve activa (bedrijven) uit een ander land (zo ook controle verwerven
over bedrijf)
Aandelen in een lokaal bedrijf gekocht door een buitenlandse onderneming/ investeerder
Herbelegde winsten ve buitenlandse onderneming (= winsten gemaakt in een ander land opnieuw
investeren in dat land)
Weerspiegelt een blijvende belangstelling vr een zeggenschap over een bedrijf in een ander land
Internationale portefeuillebeleggingen = enkel financiële belangen zondercontrole (bv. een
aandeel in Apple) (bij FDI een niveau vn CONTROLE)
De 2 economische kanten vn globalisering
Globalisering vn productie:
Productie = aanbodzijde (maken vn producten)
Voordelen:
Bedrijven profiteren vn nationale verschillen id kosten en kwaliteit vn productiefactoren zoals
grond, arbeid, energie en kapitaal => verlagen vn totale kostenstructuur en kwaliteit/
functionaliteit vn hun productieaanbod verbeteren (productie in lage ontwikkelingslanden)
Bv. Iphone is ontwikkeld in Californië, maar geproduceerd in China
Bv. Airbus vliegt over heel de wereld tijdens de productiefasen
Risico’s:
- Wisselkoersrisico’s (bv. andere munteenheden)
- Kredietrisico’s (bv. klant in buitenland gaat failliet/ betaald niet)
- Intellectueel eigendom (bv. kennislek)
- Transportrisico’s (bv. Suezkanaal blokkeert alle transport)
- Ethische risico’s (bedrijf produceert in land met kinderarbeid)
- Landenrisico’s
Politiek (bv. oorlog)
Regelgeving (bv. tekort aan voorraad mondmaskers bij Covid)
Arbeidsverhoudingen (bv. staking)
, Globalisering vn markten:
Markten = verkoop- en distributiezijde (verkoop en verdeling producten)
De opkomst vn wereldwijde markten vr gestandaardiseerde consumentenproducten
(globalisering) zorgt ervoor dat bedrijven via schaalvoordelen goedkoper kunnen
produceren, verdelen en verkopen en zo concurrenten verslaan die zich niet aanpassen
1) Rol vn technologische veranderingen:
- Lagere transportkosten: helpt bij het creëren van wereldwijde markten en stelt
bedrijven in staat om hun productie te verspreiden over economische, geografisch
gescheiden locaties (bv. container zorgt ervoor dat je alles in geheel kunt
transporteren)
- Goedkope informatieverwerking en communicatie: bedrijven kunnen wereldwijd
verspreide productie creëren en beheren
- Goedkope wereldwijde communicatienetwerken: helpt bij het creëren van een
elektronische wereldwijde marktplaats
- Wereldwijde communicatienetwerken en wereldwijde media: creëert een
wereldwijde cultuur en een wereldwijde markt voor consumentenproducten
2) Rol vd multinationale ondernemingen (MNE) = elk bedrijf dat productieve activiteiten heeft
in 2 of meer landen (rekeninghouden met regelgeving vn ander land) (bv. AB InBev):
- Born Globals = bedrijf dat heel snel (bv. 3j) een multinational is geworden door de grootte
vd thuismarkt (vaak kleiner) (bv. hoge technologiebedrijven)
- MNO’s uit opkomende markten = MNO’s afkomstig uit snel groeiende landen in ontwikkeling
De markten zijn vaak minder efficiënt
MNO’s bieden bv scholing aan, omdat het onderwijs op hun thuismarkt nog
niet zo aangeboden wordt zoals ze willen
MNO’s kunnen goed met incomplete regularisatie omgaan door onzekere
omgeving
- Multinationale staatsbedrijven (SEO’s) = grote MNO’s die deels eigendom zijn vd staat
3) Rol vn globale instituten (bv. EU):
- Helpen bij het beheren, reguleren en controleren vd wereldwijde markt
- Bevorderen de totstandkoming vn multinationale verdragen om het wereldwijde
bedrijfssysteem te reguleren
