CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE
1. INLEIDING IN CCP
WAT IS CULTUUR?
DEFINITIES VAN CULTUUR
Cultuur is een door een gemeenschap
gedeeld systeem van waarden, normen,
ideeën, attitudes, gedragingen,
communicatiemiddelen en de producten
ervan die van generatie op generatie
worden overgeleverd
Onion-model of culture
Begrip ‘cultuur’
KENMERKEN VAN CULTUUR
Cultuur is
- Gedeeld
o Voor cultuur is een groep(je) nodig (van heel klein tot heel groot)
o Mate waarin het gedeeld is varieert: individuele ≠ binnen eenzelfde cultuur
▪ Ook persoonlijkheid, levenservaringen
o Verschillen tussen culturen: tight vs loose cultures
▪ Tight culture: hechte culturen, normen vrij streng gehanteerd, weinig
tot geen variatie toegestaan, sneller afgestraft als je anders bent
▪ Loose culture: lossere culturen, normen, verwachtingen en culturele
gebruiken bestaan, maar minder streng gehanteerd, meer variatie
binnen mensen in die cultuur
, - Overgeleverd
o Aangeleerd door socialisatie (bewust en onbewust)
▪ Primaire socialisatie: door directe familie
▪ Secundaire socialisatie: door school, vrienden, werk, …
▪ Tertiaire socialisatie: door samenleving, sociale media; …
▪ Enculturatie: cultuuroverdracht in tijd
▪ Acculturatie: cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte
- Dynamisch
o Cultuur beïnvloedt leden en vice versa
o Veranderingen zijn adaptief
o Cultuur is de aanpassing van menselijke soort op ecologische, sociopolitieke
en biologische factoren
WAT IS CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE?
Crossculturele psychologie is de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen
in het menselijk psychologisch functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij
onderzoekend hoe ons denken, voelen en doen beïnvloed wordt een culturele context
GESCHIEDENIS
A long past …
- 1850: Völkerpsychologie: mens in relatie tot gewoonten en gebruiken v samenleving
- 1916: Wundt: “Waar opzettelijke experimenten eindigen, is waar de geschiedenis
heeft geëxperimenteerd ten behoeve van psychologen."
- Antropologie: vb Rivers: waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
- 1940-1950: basispersoonlijkheid en nationale karaktes
… but only a short history
- Vanaf 1960-1970 bloeide crosscultureel psychologisch onderzoek met specifieke
wetenschappelijke tijdschriften
TWEE BENADERINGEN
Het absolutisme of universalisme – vb. algemene psychologie
- Psychologie is overal hetzelfde bij heel de mensheid
- Zoeken naar ‘de’ menselijke psychologie
- Culturele verschillen gezien als ruis daarop
- Sensorische, motorische functies: vb. Ishihara test voor kleurenblindheid
- Functies vanaf jonge leeftijd: vb. objectpermanentie
- Zeer abstracte functies: vb. taalontwikkeling
- Kritiek: wat met vele betekenisvolle culturele variatie?
,Het relativisme – vb. cultuurpsychologie
- Psychologie is verschillend in verschillende culturele contexten
- Bestaat geen contextvrije psychologie
- Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen context van de cultuur
waarin het verschijnt
- Kritiek
o Te verschillend om te kunnen interageren?
o Algemene morele standaarden en wetgevingen?
o Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen hebben
Waarheid zit meestal in het midden
WAAROM IS CCP BELANGRIJK?
Veel psychologisch onderzoek is “WEIRD”
→ Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic
- > 4000 onderzoekspapers over 20 jaar (1988-2007)
o Deelnemers: 95% VS, Europa en Engels sprekende landen
▪ Omvatten slechts 12% van de wereldbevolking
o 68% VS, waarvan 2/3 undergraduate students
Besef eigen culturele bril(len)
- Bewust worden dat cultuur kijk op anderen beïnvloedt, eigen cultuur “onzichtbaar”
Etnocentrisme tegengaan
- “de houding waarbij de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur bewust of
onbewust als maatstaf gebruikt wordt om de rest van de wereld te beoordelen.”
- “wij” zijn normaal, “zij” zijn afwijkend?
, 2. THEORETISCH KADER & KWALITATIEVE ONDERZOEKSMETHODEN
SAMENSTELLING VAN DE STEEKPROEF
Twee vragen
- Welke culturen ga je bestuderen?
- Welke deelnemers ga je bestuderen in die cultuur?
Steekproef samenstellen
- Volledig aselect
o Random: willekeurig, toevallig
o Bekijken van verspreiding kenmerken over culturen/personen zonder
duidelijk verwachtingspatroon
- Gestratificeerd aselect
o Culturen/personen opdelen in subpopulaties
o Aselect trekken uit subpopulaties
- Convenience sampling
o Culturen/personen zijn diegenen die je gemakkelijk kan bereiken
Keuze kan verschillend zijn voor selectie culturen en selectie deelnemers
Bewust zijn van elke keuze, en de mogelijke invloed hiervan op resultaten/conclusies
- Generaliseerbaarheid (onderzoek in psychologie is WEIRD)
- Vergelijkbaarheid:
deelnemersgroep moet
gelijkaardig zijn in
verschillende culturen
o Vb. studie
leeftijdseffect
ONDERSCHEID KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE METHODEN
EN WAAROON JE ZE BEIDE NODIG HEBT
Kwalitatief onderzoek
- Perspectief van onderzochte
- ‘Rijke data’ zonder vaste structuur of vooraf bepaalde selectie
- Meestal in natuurlijke setting: omgeving in rekening brengen
Kwantitatief onderzoek
- Kwantificeren: in cijfers vatten
- Vooraf bepaalde antwoordmogelijkheden
- Meestal in meer gecontroleerde setting
1. INLEIDING IN CCP
WAT IS CULTUUR?
DEFINITIES VAN CULTUUR
Cultuur is een door een gemeenschap
gedeeld systeem van waarden, normen,
ideeën, attitudes, gedragingen,
communicatiemiddelen en de producten
ervan die van generatie op generatie
worden overgeleverd
Onion-model of culture
Begrip ‘cultuur’
KENMERKEN VAN CULTUUR
Cultuur is
- Gedeeld
o Voor cultuur is een groep(je) nodig (van heel klein tot heel groot)
o Mate waarin het gedeeld is varieert: individuele ≠ binnen eenzelfde cultuur
▪ Ook persoonlijkheid, levenservaringen
o Verschillen tussen culturen: tight vs loose cultures
▪ Tight culture: hechte culturen, normen vrij streng gehanteerd, weinig
tot geen variatie toegestaan, sneller afgestraft als je anders bent
▪ Loose culture: lossere culturen, normen, verwachtingen en culturele
gebruiken bestaan, maar minder streng gehanteerd, meer variatie
binnen mensen in die cultuur
, - Overgeleverd
o Aangeleerd door socialisatie (bewust en onbewust)
▪ Primaire socialisatie: door directe familie
▪ Secundaire socialisatie: door school, vrienden, werk, …
▪ Tertiaire socialisatie: door samenleving, sociale media; …
▪ Enculturatie: cultuuroverdracht in tijd
▪ Acculturatie: cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte
- Dynamisch
o Cultuur beïnvloedt leden en vice versa
o Veranderingen zijn adaptief
o Cultuur is de aanpassing van menselijke soort op ecologische, sociopolitieke
en biologische factoren
WAT IS CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE?
Crossculturele psychologie is de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen
in het menselijk psychologisch functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij
onderzoekend hoe ons denken, voelen en doen beïnvloed wordt een culturele context
GESCHIEDENIS
A long past …
- 1850: Völkerpsychologie: mens in relatie tot gewoonten en gebruiken v samenleving
- 1916: Wundt: “Waar opzettelijke experimenten eindigen, is waar de geschiedenis
heeft geëxperimenteerd ten behoeve van psychologen."
- Antropologie: vb Rivers: waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
- 1940-1950: basispersoonlijkheid en nationale karaktes
… but only a short history
- Vanaf 1960-1970 bloeide crosscultureel psychologisch onderzoek met specifieke
wetenschappelijke tijdschriften
TWEE BENADERINGEN
Het absolutisme of universalisme – vb. algemene psychologie
- Psychologie is overal hetzelfde bij heel de mensheid
- Zoeken naar ‘de’ menselijke psychologie
- Culturele verschillen gezien als ruis daarop
- Sensorische, motorische functies: vb. Ishihara test voor kleurenblindheid
- Functies vanaf jonge leeftijd: vb. objectpermanentie
- Zeer abstracte functies: vb. taalontwikkeling
- Kritiek: wat met vele betekenisvolle culturele variatie?
,Het relativisme – vb. cultuurpsychologie
- Psychologie is verschillend in verschillende culturele contexten
- Bestaat geen contextvrije psychologie
- Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen context van de cultuur
waarin het verschijnt
- Kritiek
o Te verschillend om te kunnen interageren?
o Algemene morele standaarden en wetgevingen?
o Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen hebben
Waarheid zit meestal in het midden
WAAROM IS CCP BELANGRIJK?
Veel psychologisch onderzoek is “WEIRD”
→ Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic
- > 4000 onderzoekspapers over 20 jaar (1988-2007)
o Deelnemers: 95% VS, Europa en Engels sprekende landen
▪ Omvatten slechts 12% van de wereldbevolking
o 68% VS, waarvan 2/3 undergraduate students
Besef eigen culturele bril(len)
- Bewust worden dat cultuur kijk op anderen beïnvloedt, eigen cultuur “onzichtbaar”
Etnocentrisme tegengaan
- “de houding waarbij de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur bewust of
onbewust als maatstaf gebruikt wordt om de rest van de wereld te beoordelen.”
- “wij” zijn normaal, “zij” zijn afwijkend?
, 2. THEORETISCH KADER & KWALITATIEVE ONDERZOEKSMETHODEN
SAMENSTELLING VAN DE STEEKPROEF
Twee vragen
- Welke culturen ga je bestuderen?
- Welke deelnemers ga je bestuderen in die cultuur?
Steekproef samenstellen
- Volledig aselect
o Random: willekeurig, toevallig
o Bekijken van verspreiding kenmerken over culturen/personen zonder
duidelijk verwachtingspatroon
- Gestratificeerd aselect
o Culturen/personen opdelen in subpopulaties
o Aselect trekken uit subpopulaties
- Convenience sampling
o Culturen/personen zijn diegenen die je gemakkelijk kan bereiken
Keuze kan verschillend zijn voor selectie culturen en selectie deelnemers
Bewust zijn van elke keuze, en de mogelijke invloed hiervan op resultaten/conclusies
- Generaliseerbaarheid (onderzoek in psychologie is WEIRD)
- Vergelijkbaarheid:
deelnemersgroep moet
gelijkaardig zijn in
verschillende culturen
o Vb. studie
leeftijdseffect
ONDERSCHEID KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE METHODEN
EN WAAROON JE ZE BEIDE NODIG HEBT
Kwalitatief onderzoek
- Perspectief van onderzochte
- ‘Rijke data’ zonder vaste structuur of vooraf bepaalde selectie
- Meestal in natuurlijke setting: omgeving in rekening brengen
Kwantitatief onderzoek
- Kwantificeren: in cijfers vatten
- Vooraf bepaalde antwoordmogelijkheden
- Meestal in meer gecontroleerde setting
