H10 HET ENDOCRIENE STELSEL
EXAMENGERICHTE UITWERKING LEERDOELEN
1. De rol van intercellulaire communicatie
bij de homeostase verklaren en de
complementaire functies van het hormoon-
en zenuwstelsel beschrijven
Wat is intercellulaire communicatie?
Intercellulaire communicatie betekent:
Cellen communiceren met elkaar door chemische signalen, zodat ze hun werking op elkaar
kunnen afstemmen.
Hormonen zijn zulke chemische signaalstoffen.
Een hormoon wordt:
geproduceerd door een hormoonproducerende cel
↓
afgegeven aan het bloed
↓
via de bloedbaan vervoerd
↓
komt bij doelcellen
↓
bindt aan een specifieke receptor
↓
verandert de werking van de doelcel
,Niet elke cel reageert op elk hormoon. Alleen een cel met de juiste receptor kan reageren.
Waarom is dit belangrijk voor homeostase?
Homeostase betekent:
Het lichaam houdt de interne omstandigheden binnen bepaalde grenzen, ondanks
veranderingen.
Voorbeelden:
lichaamstemperatuur;
bloeddruk;
calciumconcentratie;
glucoseconcentratie;
water- en zoutbalans.
Het endocriene stelsel en het zenuwstelsel behoren samen tot de regulerende stelsels en
spelen dus een belangrijke rol bij het handhaven van de homeostase.
Zenuwstelsel versus endocrien stelsel
Zenuwstelsel Endocrien stelsel
Zeer snel Trager
Werkt via zenuwimpulsen/neurotransmitters Werkt via hormonen
Signaal via zenuw/synaps Hormoon via bloedbaan
Effect meestal korter Effect kan langer duren
Zeer gericht Kan meerdere doelorganen bereiken
Snelle reacties Langzamere, langdurigere regulatie
De cursus benadrukt vooral:
zenuwstelsel = snelle reactie
hormoonstelsel = trager, maar verandering duurt langer.
Ze werken samen
Het zenuwstelsel en het endocriene stelsel zijn dus geen twee volledig aparte systemen.
Ze vormen samen een:
,neuro-endocrien systeem.
Ze kunnen zelfs dezelfde chemische stoffen gebruiken, zoals:
adrenaline en noradrenaline.
Het belangrijkste gezamenlijke doel is:
homeostase behouden.
⭐ Examenvoorbeeld
Je schrikt plots.
Zenuwstelsel:
→ sympathisch zenuwstelsel wordt geactiveerd
→ bijniermerg wordt gestimuleerd
→ adrenaline komt vrij
→ snelle reactie.
De cursus beschrijft dat het bijniermerg rechtstreeks via het sympathische zenuwstelsel wordt
gestimuleerd.
2. De structuur van hormonen vergelijken
en de algemene processen en effecten van
hormoonwerking op doelorganen
beschrijven
De cursus deelt hormonen in volgens hun structuur in drie groepen.
1. Aminozuurderivaten
Deze hormonen lijken qua structuur op een aminozuur.
Voorbeeld:
adrenaline
2. Peptidehormonen
, Dit zijn:
ketens van aminozuren.
Voorbeeld:
ADH
3. Steroïdhormonen
Deze zijn:
afgeleid van cholesterol.
Voorbeeld:
testosteron
⭐ Vanbuiten kennen
Adrenaline → aminozuurderivaat
ADH → peptidehormoon
Testosteron → steroïdhormoon
Hoe werkt een hormoon?
Een hormoon kan alleen werken wanneer de doelcel een:
specifieke receptor
voor dat hormoon bezit.
Hormoon
↓
bloedbaan
↓
doelcel
↓
EXAMENGERICHTE UITWERKING LEERDOELEN
1. De rol van intercellulaire communicatie
bij de homeostase verklaren en de
complementaire functies van het hormoon-
en zenuwstelsel beschrijven
Wat is intercellulaire communicatie?
Intercellulaire communicatie betekent:
Cellen communiceren met elkaar door chemische signalen, zodat ze hun werking op elkaar
kunnen afstemmen.
Hormonen zijn zulke chemische signaalstoffen.
Een hormoon wordt:
geproduceerd door een hormoonproducerende cel
↓
afgegeven aan het bloed
↓
via de bloedbaan vervoerd
↓
komt bij doelcellen
↓
bindt aan een specifieke receptor
↓
verandert de werking van de doelcel
,Niet elke cel reageert op elk hormoon. Alleen een cel met de juiste receptor kan reageren.
Waarom is dit belangrijk voor homeostase?
Homeostase betekent:
Het lichaam houdt de interne omstandigheden binnen bepaalde grenzen, ondanks
veranderingen.
Voorbeelden:
lichaamstemperatuur;
bloeddruk;
calciumconcentratie;
glucoseconcentratie;
water- en zoutbalans.
Het endocriene stelsel en het zenuwstelsel behoren samen tot de regulerende stelsels en
spelen dus een belangrijke rol bij het handhaven van de homeostase.
Zenuwstelsel versus endocrien stelsel
Zenuwstelsel Endocrien stelsel
Zeer snel Trager
Werkt via zenuwimpulsen/neurotransmitters Werkt via hormonen
Signaal via zenuw/synaps Hormoon via bloedbaan
Effect meestal korter Effect kan langer duren
Zeer gericht Kan meerdere doelorganen bereiken
Snelle reacties Langzamere, langdurigere regulatie
De cursus benadrukt vooral:
zenuwstelsel = snelle reactie
hormoonstelsel = trager, maar verandering duurt langer.
Ze werken samen
Het zenuwstelsel en het endocriene stelsel zijn dus geen twee volledig aparte systemen.
Ze vormen samen een:
,neuro-endocrien systeem.
Ze kunnen zelfs dezelfde chemische stoffen gebruiken, zoals:
adrenaline en noradrenaline.
Het belangrijkste gezamenlijke doel is:
homeostase behouden.
⭐ Examenvoorbeeld
Je schrikt plots.
Zenuwstelsel:
→ sympathisch zenuwstelsel wordt geactiveerd
→ bijniermerg wordt gestimuleerd
→ adrenaline komt vrij
→ snelle reactie.
De cursus beschrijft dat het bijniermerg rechtstreeks via het sympathische zenuwstelsel wordt
gestimuleerd.
2. De structuur van hormonen vergelijken
en de algemene processen en effecten van
hormoonwerking op doelorganen
beschrijven
De cursus deelt hormonen in volgens hun structuur in drie groepen.
1. Aminozuurderivaten
Deze hormonen lijken qua structuur op een aminozuur.
Voorbeeld:
adrenaline
2. Peptidehormonen
, Dit zijn:
ketens van aminozuren.
Voorbeeld:
ADH
3. Steroïdhormonen
Deze zijn:
afgeleid van cholesterol.
Voorbeeld:
testosteron
⭐ Vanbuiten kennen
Adrenaline → aminozuurderivaat
ADH → peptidehormoon
Testosteron → steroïdhormoon
Hoe werkt een hormoon?
Een hormoon kan alleen werken wanneer de doelcel een:
specifieke receptor
voor dat hormoon bezit.
Hormoon
↓
bloedbaan
↓
doelcel
↓
