Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
College 1 – Inleiding
Waarom methoden?
We leren methoden aan om gefundeerd evidence-based te kunnen handelen tijdens het zoeken naar,
het vinden en creëren van antwoorden op problemen.
Evidence-based: Wat zegt de wetenschap hierover; we leven in een tijdperk van wetenschappelijk onderzoek
en empirisch gefundeerd handelen.
Methode (μετα – οδος)
- Weg van probleemstelling → antwoord op het probleem
Methodologie
- Leer van wetenschappelijke methoden → geldige kennis
Wetenschap: academische opleiding
- Activiteit
- Competentie = het ‘bewijs’ evalueren
o Ten gevolge van de kennisexplosie
We hebben het in dit OPO enkel
over de bovenste rij.
Kwantitatieve onderzoekscyclus – Probleemstelling
Het onderzoeksproces:
1. Probleemstelling
2. Theoretisch kader
3. Onderzoeksvragen en hypothesen
4. Onderzoeksontwerp
5. Gegevensverzameling
6. Gegevensanalyse
7. Interpretatie
8. Rapportering
De empirische cyclus (De Groot) Inductief model (exploratief onderzoek)
,Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
- Observatie
o Men vertrekt vanuit een bepaald probleem/vraagstuk dat men wil oplossen/beantwoorden
- Inductie
o Het probleem plaatsen in een theoretisch kader
▪ Voorbeeld: inductie
- Deductie
o Kernstap
o Als onze theorie klopt, volgt daar een bepaalde voorspelling uit en die wordt in deze stap
concreet gemaakt
o = operationaliseren
- Toetsing
o Gegevens verzamelen waarmee we de hypothese gaan verwerpen of bevestigen
- Evaluatie
o Het wel of niet bevestigen van de hypothese
Als we nog geen theorie hebben, moeten we een theorie gaan vormen door middel van het inductief model.
Inductief = exploratief
Passen we de empirische cyclus toe op het onderzoeksproces zien de stappen er als volgt uit:
Probleemstelling - Observatie
- Het onderwerp/probleem
o Hoe kom ik aan een onderwerp/probleem?
▪ Persoonlijke interesse
▪ Maatschappelijke problemen
▪ Gaten in de theorie opvullen
o Uitvoerbaar en onderzoekbaar (ethische commissie)
- Doelstelling (Waarom? Waartoe?)
o Relevantie
▪ Theorie
• Welke nieuw informatie levert ons dit op?
▪ Praktisch
• Wat betekent dit onderzoek voor de praktijk en welke nieuwe inzichten
gaat ons dit opleveren?
o Deductief vs. inductief
▪ Deductief
• Toetsen van hypothesen
▪ Inductief
• Theorie is nog niet optimaal
- Vraagstelling (Wat?)
o Op welk soort onderzoeksvraag wil ik een antwoord geven?
o Beschrijvend – relationeel – causaal – evaluerend
,Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
▪ Beschrijvend: Je wil weten hoe vaak iets voorkomt
• Voorbeeld: hoeveel studenten hebben hun bachelor nog niet afgerond
maar volgen wel al mastervakken?
▪ Relationeel: Samenhang tussen fenomenen
• Voorbeeld: verband studievertraging en opleiding middelbaar
• Een samenhang is niet hetzelfde als een causaal verband
▪ Causaal: Vraag naar oorzaak
• Veronderstelt een verband
▪ Evaluerend: Wat is het effect van een bepaalde interventie?
• Impliceert een causaal verband.
o De probleemstelling bepaalt het onderzoeksdesign!!
Theoretisch kader
Via literatuurstudie wordt het probleem theoretisch uitgewerkt
- Onderzoekselementen: Over wie gaat het onderzoek?
- Variabelen: Welke kenmerken van die onderzoekselementen gaan we onderzoeken?
- Hypothesen: Relatie tussen de variabelen
Het theoretisch kader is heel concreet → we blijven op het theoretische niveau en praten nog niet over hoe we
dit precies gaan onderzoeken.
De beslissingen die we nemen voor onze variabelen en onderzoekselementen houden vernauwing in → we
moeten altijd kunnen expliciteren (uitleggen/verantwoorden) waarom we deze beslissingen hebben gemaakt.
Conceptueel model: Ruimer begrip met enerzijds theoretisch kader EN hypothesen
, Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
College 2 – Literatuurstudie
Belang van een literatuurstudie
- Bekijken welk onderzoek er al is gebeurd
- Wat zijn de theoretische variabelen?
- Het literatuuronderzoek komt constant in je onderzoek naar voren
o Het geeft je informatie over hoe anderen een bepaald fenomeen onderzocht hebben.
- Wetenschap is een cumulatief proces → een onderzoek bouwt altijd voort op andere onderzoeken.
o Levert mijn onderzoek iets relevants op?
Literatuurstudie is dus een belangrijk startpunt, maar het zit door je hele onderzoek verweven.
Literatuurstudie
- Literatuur
o = geheel van verzamelde kennis rond een bepaald onderwerp in een bepaald domein van de
wetenschappen
- Literatuurstudie
o = op een doelgerichte manier verzamelen, beoordelen en synthetiseren van de kennis van
een bepaald thema
o Binnen een literatuuronderzoek zoeken we naar de zwakke punten in een onderzoek waarin
we een nieuw onderzoek kunnen starten
- Soorten
o Literatuurstudie als terugkerende fase in onderzoek
o Systematische review
o Meta-analyse
Waarom literatuurstudie?
- Beschikbare informatie neemt steeds toe → Kennisexplosie
o Is het al onderzocht?
▪ Als iets al onderzocht is, heb je al het antwoord op je problemen en heeft het geen
nut het nog eens te onderzoeken
- Expliciet element van rapportage → staat in de inleiding (introduction)
o Situeren van onderzoek binnen bestaande theorieën
▪ Geëxpliciteerde subjectiviteit → Je inschrijven in een bepaald theoretisch kader
o (Theoretische) invulling van bepaalde concepten
▪ Inclusief steekproeven, instrumenten, designs
▪ Je kunt bij andere onderzoeken nagaan welke vragenlijsten zij bijvoorbeeld hebben
gebruikt
o Expliciet lokaliseren van bepaald onderzoek: refereren
▪ Goed refereren naar je gebruikte onderzoeken dmv APA
o Ethiek & deontologie → PLAGIAAT
▪ Je MOET aangeven dat iemand anders een bepaalde theorie heeft bedacht, je mag
dat niet zomaar toe-eigenen → Doen we door te refereren
• Citeren: letterlijk overnemen van informatie die door iemand anders is
geschreven (‘’)
• Parafraseren: in eigen woorden iets samenvatten (WEL refereren)
Literatuurstudie als terugkerende fase
- Status queastionis = stand van zaken over een bepaald onderwerp
o Selectie
o Synthese
o Betrouwbare wetenschappelijke bronnen
o Kritisch beoordelen
▪ Inzoomen op wat tekortkomingen zijn voor ons eigen onderzoek
- Doel
o Verfijnen van de onderzoeksvraag
▪ In functie van het operationaliseren
o Eigen bijdrage aan het bestaand onderzoek
College 1 – Inleiding
Waarom methoden?
We leren methoden aan om gefundeerd evidence-based te kunnen handelen tijdens het zoeken naar,
het vinden en creëren van antwoorden op problemen.
Evidence-based: Wat zegt de wetenschap hierover; we leven in een tijdperk van wetenschappelijk onderzoek
en empirisch gefundeerd handelen.
Methode (μετα – οδος)
- Weg van probleemstelling → antwoord op het probleem
Methodologie
- Leer van wetenschappelijke methoden → geldige kennis
Wetenschap: academische opleiding
- Activiteit
- Competentie = het ‘bewijs’ evalueren
o Ten gevolge van de kennisexplosie
We hebben het in dit OPO enkel
over de bovenste rij.
Kwantitatieve onderzoekscyclus – Probleemstelling
Het onderzoeksproces:
1. Probleemstelling
2. Theoretisch kader
3. Onderzoeksvragen en hypothesen
4. Onderzoeksontwerp
5. Gegevensverzameling
6. Gegevensanalyse
7. Interpretatie
8. Rapportering
De empirische cyclus (De Groot) Inductief model (exploratief onderzoek)
,Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
- Observatie
o Men vertrekt vanuit een bepaald probleem/vraagstuk dat men wil oplossen/beantwoorden
- Inductie
o Het probleem plaatsen in een theoretisch kader
▪ Voorbeeld: inductie
- Deductie
o Kernstap
o Als onze theorie klopt, volgt daar een bepaalde voorspelling uit en die wordt in deze stap
concreet gemaakt
o = operationaliseren
- Toetsing
o Gegevens verzamelen waarmee we de hypothese gaan verwerpen of bevestigen
- Evaluatie
o Het wel of niet bevestigen van de hypothese
Als we nog geen theorie hebben, moeten we een theorie gaan vormen door middel van het inductief model.
Inductief = exploratief
Passen we de empirische cyclus toe op het onderzoeksproces zien de stappen er als volgt uit:
Probleemstelling - Observatie
- Het onderwerp/probleem
o Hoe kom ik aan een onderwerp/probleem?
▪ Persoonlijke interesse
▪ Maatschappelijke problemen
▪ Gaten in de theorie opvullen
o Uitvoerbaar en onderzoekbaar (ethische commissie)
- Doelstelling (Waarom? Waartoe?)
o Relevantie
▪ Theorie
• Welke nieuw informatie levert ons dit op?
▪ Praktisch
• Wat betekent dit onderzoek voor de praktijk en welke nieuwe inzichten
gaat ons dit opleveren?
o Deductief vs. inductief
▪ Deductief
• Toetsen van hypothesen
▪ Inductief
• Theorie is nog niet optimaal
- Vraagstelling (Wat?)
o Op welk soort onderzoeksvraag wil ik een antwoord geven?
o Beschrijvend – relationeel – causaal – evaluerend
,Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
▪ Beschrijvend: Je wil weten hoe vaak iets voorkomt
• Voorbeeld: hoeveel studenten hebben hun bachelor nog niet afgerond
maar volgen wel al mastervakken?
▪ Relationeel: Samenhang tussen fenomenen
• Voorbeeld: verband studievertraging en opleiding middelbaar
• Een samenhang is niet hetzelfde als een causaal verband
▪ Causaal: Vraag naar oorzaak
• Veronderstelt een verband
▪ Evaluerend: Wat is het effect van een bepaalde interventie?
• Impliceert een causaal verband.
o De probleemstelling bepaalt het onderzoeksdesign!!
Theoretisch kader
Via literatuurstudie wordt het probleem theoretisch uitgewerkt
- Onderzoekselementen: Over wie gaat het onderzoek?
- Variabelen: Welke kenmerken van die onderzoekselementen gaan we onderzoeken?
- Hypothesen: Relatie tussen de variabelen
Het theoretisch kader is heel concreet → we blijven op het theoretische niveau en praten nog niet over hoe we
dit precies gaan onderzoeken.
De beslissingen die we nemen voor onze variabelen en onderzoekselementen houden vernauwing in → we
moeten altijd kunnen expliciteren (uitleggen/verantwoorden) waarom we deze beslissingen hebben gemaakt.
Conceptueel model: Ruimer begrip met enerzijds theoretisch kader EN hypothesen
, Kwantitatieve methoden in pedagogische onderzoek Prof. Bert De Smedt
College 2 – Literatuurstudie
Belang van een literatuurstudie
- Bekijken welk onderzoek er al is gebeurd
- Wat zijn de theoretische variabelen?
- Het literatuuronderzoek komt constant in je onderzoek naar voren
o Het geeft je informatie over hoe anderen een bepaald fenomeen onderzocht hebben.
- Wetenschap is een cumulatief proces → een onderzoek bouwt altijd voort op andere onderzoeken.
o Levert mijn onderzoek iets relevants op?
Literatuurstudie is dus een belangrijk startpunt, maar het zit door je hele onderzoek verweven.
Literatuurstudie
- Literatuur
o = geheel van verzamelde kennis rond een bepaald onderwerp in een bepaald domein van de
wetenschappen
- Literatuurstudie
o = op een doelgerichte manier verzamelen, beoordelen en synthetiseren van de kennis van
een bepaald thema
o Binnen een literatuuronderzoek zoeken we naar de zwakke punten in een onderzoek waarin
we een nieuw onderzoek kunnen starten
- Soorten
o Literatuurstudie als terugkerende fase in onderzoek
o Systematische review
o Meta-analyse
Waarom literatuurstudie?
- Beschikbare informatie neemt steeds toe → Kennisexplosie
o Is het al onderzocht?
▪ Als iets al onderzocht is, heb je al het antwoord op je problemen en heeft het geen
nut het nog eens te onderzoeken
- Expliciet element van rapportage → staat in de inleiding (introduction)
o Situeren van onderzoek binnen bestaande theorieën
▪ Geëxpliciteerde subjectiviteit → Je inschrijven in een bepaald theoretisch kader
o (Theoretische) invulling van bepaalde concepten
▪ Inclusief steekproeven, instrumenten, designs
▪ Je kunt bij andere onderzoeken nagaan welke vragenlijsten zij bijvoorbeeld hebben
gebruikt
o Expliciet lokaliseren van bepaald onderzoek: refereren
▪ Goed refereren naar je gebruikte onderzoeken dmv APA
o Ethiek & deontologie → PLAGIAAT
▪ Je MOET aangeven dat iemand anders een bepaalde theorie heeft bedacht, je mag
dat niet zomaar toe-eigenen → Doen we door te refereren
• Citeren: letterlijk overnemen van informatie die door iemand anders is
geschreven (‘’)
• Parafraseren: in eigen woorden iets samenvatten (WEL refereren)
Literatuurstudie als terugkerende fase
- Status queastionis = stand van zaken over een bepaald onderwerp
o Selectie
o Synthese
o Betrouwbare wetenschappelijke bronnen
o Kritisch beoordelen
▪ Inzoomen op wat tekortkomingen zijn voor ons eigen onderzoek
- Doel
o Verfijnen van de onderzoeksvraag
▪ In functie van het operationaliseren
o Eigen bijdrage aan het bestaand onderzoek
