Leerpad A: Inleiding in de pathologie
Diabetes type 1
- diabetes type 1
● pancreas heeft 2 functies: endocrien en exocrien
● endocriene functie komt in gedrang: insuline wordt niet meer aangemaakt
● auto immuunziekte waarbij het immuunstelsel beta-cellen aanvalt
● hyperglycemie: te hoge bloedsuiker: zvr gaat urine met glucose produceren (appeltjesgeur)
● plassen meer (polyurie), veel dorst (polydipsie), plassen veel s’nachts (nycturie)
1. Etymologische en historische oorsprong pathologie
- Παθος (ziekte, ongeluk, ramp, leed) + λογος (taal, wetenschap)
- levensverwachting sinds 18de eeuw verdubbeld (40 naar 80)
- asklepios
● god van de heling en geneeskunst
● zoon van apollo, geboren in epidauros
● symbool: eskulaap
- staf met kronkelende slang (huid afwerpen, genezing)
- droom waarin slang voorkomt betekende genezing nabij
- dochters
● hygieia: godin van de gezondheid
● panacea: godin van de geneesmiddelen
● achelois: godin van de pijnstilling
2. Het begrip gezondheid
Oude en nieuwe definitie WHO
world health organisation
- opgericht in 1948, 3 jaar na de verenigde naties
- gezondheid is een toestand van volledig fysiek, psychisch en sociaal welzijn
- en niet alleen de afwezigheid van ziekte of gebreken
- chronisch zieken, bv. copd-patiënt?, ouderen, bv. varices?
- gezondheid is het vermogen om je aan te passen en een eigen regie te voeren
- in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven
- marc herremans, ex-triatleet, to walk again
1
, - het biopsychosociaal model
● fysiek: verstoring van normale fysiologische regelmechanisme in het lichaam
● of een verstoring van de orgaanfunctie tot ziekte leidt
● psychisch: een verstoring van psychische regelmechanismen
● sociaal: zich gezond voelen veronderstelt ook een zekere mate van sociaal welzijn
Wederzijdse invloed van fysieke, psychische en sociale factoren
- bv. tegenslag leidt ertoe dat iemand zijn opvolggesprekken met een psycholoog annuleert
- wordt angstig (psychisch), trekt zich terug (sociaal), krijgt maag-darm-klachten (somatisch)
- gezondheid is meer dan het somatische of het fysische
3. Het begrip kwaliteit van leven
Subjectieve factor in het begrip gezondheid en aandacht voor de omgeving
- kwaliteit van leven = de perceptie van individuen op hun positie in het leven
- binnen de context van de cultuur en het waardensysteem waarin zij leven en
- in relatie tot hun doelen, verwachtingen, standaarden en belangen
- quality of life, qol door who
- fijn stof zorgt voor 10% meer huisarts of spoedbezoeken (bv. astma)
- even schadelijk als hoge bloeddruk of cholesterol
- leidt tot verhoogt risico op hartziekten, allergie, dementie, mentale problemen, meer dementie
- meer bomen of parken helpen lokaal
- verlaging naar who-norm (5 µg/m³) is wenselijk, maar realisatie vergt grote inspanningen
4. Het begrip ziekte
Afgeleid uit de gezondheidsdefinitie van de WHO en het begrip homeostase
- de situatie waarin je je niet meer kan aanpassen en eigen regie kan voeren
- door verstoring van homeostase of (het vermogen tot behoud van) evenwicht
- wanneer de draaglast (belasting) de draagkracht (belastbaarheid) overstijgt
- bv. atleet traint op hardere ondergrond en loopt periostitis (beenvliesontsteking) op
- omgekeerd kan de draagkracht ook worden verhoogd
- bv. door training, vaccinatie, medicatie,…
- infectie leidt tot inflammatie, maar niet elke inflammatie is het gevolg van een infectie
2
Diabetes type 1
- diabetes type 1
● pancreas heeft 2 functies: endocrien en exocrien
● endocriene functie komt in gedrang: insuline wordt niet meer aangemaakt
● auto immuunziekte waarbij het immuunstelsel beta-cellen aanvalt
● hyperglycemie: te hoge bloedsuiker: zvr gaat urine met glucose produceren (appeltjesgeur)
● plassen meer (polyurie), veel dorst (polydipsie), plassen veel s’nachts (nycturie)
1. Etymologische en historische oorsprong pathologie
- Παθος (ziekte, ongeluk, ramp, leed) + λογος (taal, wetenschap)
- levensverwachting sinds 18de eeuw verdubbeld (40 naar 80)
- asklepios
● god van de heling en geneeskunst
● zoon van apollo, geboren in epidauros
● symbool: eskulaap
- staf met kronkelende slang (huid afwerpen, genezing)
- droom waarin slang voorkomt betekende genezing nabij
- dochters
● hygieia: godin van de gezondheid
● panacea: godin van de geneesmiddelen
● achelois: godin van de pijnstilling
2. Het begrip gezondheid
Oude en nieuwe definitie WHO
world health organisation
- opgericht in 1948, 3 jaar na de verenigde naties
- gezondheid is een toestand van volledig fysiek, psychisch en sociaal welzijn
- en niet alleen de afwezigheid van ziekte of gebreken
- chronisch zieken, bv. copd-patiënt?, ouderen, bv. varices?
- gezondheid is het vermogen om je aan te passen en een eigen regie te voeren
- in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven
- marc herremans, ex-triatleet, to walk again
1
, - het biopsychosociaal model
● fysiek: verstoring van normale fysiologische regelmechanisme in het lichaam
● of een verstoring van de orgaanfunctie tot ziekte leidt
● psychisch: een verstoring van psychische regelmechanismen
● sociaal: zich gezond voelen veronderstelt ook een zekere mate van sociaal welzijn
Wederzijdse invloed van fysieke, psychische en sociale factoren
- bv. tegenslag leidt ertoe dat iemand zijn opvolggesprekken met een psycholoog annuleert
- wordt angstig (psychisch), trekt zich terug (sociaal), krijgt maag-darm-klachten (somatisch)
- gezondheid is meer dan het somatische of het fysische
3. Het begrip kwaliteit van leven
Subjectieve factor in het begrip gezondheid en aandacht voor de omgeving
- kwaliteit van leven = de perceptie van individuen op hun positie in het leven
- binnen de context van de cultuur en het waardensysteem waarin zij leven en
- in relatie tot hun doelen, verwachtingen, standaarden en belangen
- quality of life, qol door who
- fijn stof zorgt voor 10% meer huisarts of spoedbezoeken (bv. astma)
- even schadelijk als hoge bloeddruk of cholesterol
- leidt tot verhoogt risico op hartziekten, allergie, dementie, mentale problemen, meer dementie
- meer bomen of parken helpen lokaal
- verlaging naar who-norm (5 µg/m³) is wenselijk, maar realisatie vergt grote inspanningen
4. Het begrip ziekte
Afgeleid uit de gezondheidsdefinitie van de WHO en het begrip homeostase
- de situatie waarin je je niet meer kan aanpassen en eigen regie kan voeren
- door verstoring van homeostase of (het vermogen tot behoud van) evenwicht
- wanneer de draaglast (belasting) de draagkracht (belastbaarheid) overstijgt
- bv. atleet traint op hardere ondergrond en loopt periostitis (beenvliesontsteking) op
- omgekeerd kan de draagkracht ook worden verhoogd
- bv. door training, vaccinatie, medicatie,…
- infectie leidt tot inflammatie, maar niet elke inflammatie is het gevolg van een infectie
2
