DOELGROEPEN 1
MENSEN MET EEN VISUELE BEPERKING
1. INLEIDING
1.1 TERMINOLOGIE
In de literatuur worden verschillende benamingen gebruikt, zoals mensen met een visuele beperking, mensen met
een visuele handicap, slechtzienden en blinden. Er is geen duidelijke overeenstemming over welke term het meest
gebruikt wordt of welke term mensen zelf verkiezen.
In dit hoofdstuk wordt mensen met een visuele beperking gebruikt als algemene term voor de
hele doelgroep. De woorden slechtziend en blind verwijzen naar de ernst van het
gezichtsverlies.
Wanneer ben je slechtziend of blind?
Er bestaan medische richtlijnen om dit te bepalen:
➢ Slechtziend: minder dan 3/10 gezichtsscherpte of een gezichtsveld kleiner dan 20%.
Matig of licht slechtziend: Pas als een bril of lenzen niet helpen, ben je slechtziend. Je
ziet dan altijd minder goed dan de andere mensen, er is niets aan te doen.
Zwaar slechtziend:
➢ gezichtsscherpte van 3/10 of minder, zelfs met een bril of lenzen. Als iemand met
goede ogen een stoel al op tien meter afstand ziet, dan ziet de slechtziende
persoon die stoel pas op 3 meter of minder.
➢ Ook als je gezichtsveld kleiner of gelijk aan 20 graden is, ben je zwaar slechtziend.
➢ Blind: Betekent niet altijd helemaal niets zien
→ gezichtsscherpte kleiner dan of gelijk aan 1/20 is, zelfs met een bril of lenzen. Dit
betekent dat als iemand met twee goede ogen een stoel al op twintig meter afstand
ziet, iemand met heel slechte ogen dezelfde stoel pas op één meter afstand of minder
kan zien.
→ We noemen iemand ook blind als zijn gezichtsveld kleiner dan of gelijk aan 10
graden is. Dat is alsof je door een héél smalle buis kijkt.
➢ GEZICHTSCHERPTE?= hoe goed iemand kan zien vanop een afstand of
dichtbij. Gezichtsscherpte geeft de grootte aan van de kleinste cijfers die een
persoon kan herkennen op een kaart vanop afstand bij een klassiek oogonderzoek.
➢ GEZICHTSVELD? Het gezichtsveld is het beeld dat bekeken kan worden zonder hoofd of
ogen te bewegen.
Deze definities zijn medisch opgesteld en houden geen rekening met de persoonlijke ervaringen van mensen met
een verminderd zicht.
1
, 1.2 CIJFERS
Geen exacte cijfers
Er bestaan geen exacte cijfers over het aantal blinde en slechtziende personen in Vlaanderen
of België. Licht & Liefde maakt wel een raming op basis van wetenschappelijke gegevens voor
Vlaanderen.
Aantal slechtzienden en blinden
✓ Ongeveer 2 op 100 mensen zijn slechtziend.
Dit gaat niet over mensen met een bril of lenzen, maar over
personen bij wie het zicht niet meer kan worden
gecorrigeerd.
✓ Ongeveer 1 op 1000 Vlamingen is blind.
Slechts een kleine minderheid van hen is blind geboren.
Leeftijd en evolutie
✓ Ongeveer 85% van de mensen met een visuele beperking is ouder dan 50 jaar.
✓ Door de vergrijzing stijgt het aantal ouderen met een visuele beperking.
✓ Tegen 2020 werd een stijging van 35% in het aantal slechtzienden geschat.
✓ Slechts 2% van alle blinde en slechtziende personen is jonger dan 15 jaar.
Wereldwijd en verschillen
• In landen met minder goede medische zorg komen visuele beperkingen vaker voor.
• Een groot deel van de mensen met een visuele beperking leeft in ontwikkelingslanden.
• Vrouwen hebben iets vaker een visuele beperking dan mannen.
2. BEELDVORMING
2.1 ALGEMENE BEELDVORMING
Vooroordelen over hulpeloosheid
Mensen denken vaak dat personen met een visuele beperking hulpeloos zijn. Hun
mogelijkheden worden onderschat en de gevolgen van de beperking worden overschat.
Hulpmiddelen hebben net als doel om de zelfstandigheid te vergroten. Ze helpen bij lezen,
schrijven en het gebruiken van apparaten, zodat mensen hun leven kunnen leiden zoals zij dat
willen.
Idee van ongelukkig zijn
Een ander vaak voorkomend idee is dat mensen met een visuele beperking ongelukkig zouden
zijn. Dit leidt soms tot medelijden of betuttelend gedrag, terwijl dat niet altijd terecht is.
Sociaal stigma
Mensen met een visuele beperking kunnen te maken krijgen met sociaal stigma. Door
zichtbare kenmerken of hulpmiddelen worden ze soms anders behandeld.
2
MENSEN MET EEN VISUELE BEPERKING
1. INLEIDING
1.1 TERMINOLOGIE
In de literatuur worden verschillende benamingen gebruikt, zoals mensen met een visuele beperking, mensen met
een visuele handicap, slechtzienden en blinden. Er is geen duidelijke overeenstemming over welke term het meest
gebruikt wordt of welke term mensen zelf verkiezen.
In dit hoofdstuk wordt mensen met een visuele beperking gebruikt als algemene term voor de
hele doelgroep. De woorden slechtziend en blind verwijzen naar de ernst van het
gezichtsverlies.
Wanneer ben je slechtziend of blind?
Er bestaan medische richtlijnen om dit te bepalen:
➢ Slechtziend: minder dan 3/10 gezichtsscherpte of een gezichtsveld kleiner dan 20%.
Matig of licht slechtziend: Pas als een bril of lenzen niet helpen, ben je slechtziend. Je
ziet dan altijd minder goed dan de andere mensen, er is niets aan te doen.
Zwaar slechtziend:
➢ gezichtsscherpte van 3/10 of minder, zelfs met een bril of lenzen. Als iemand met
goede ogen een stoel al op tien meter afstand ziet, dan ziet de slechtziende
persoon die stoel pas op 3 meter of minder.
➢ Ook als je gezichtsveld kleiner of gelijk aan 20 graden is, ben je zwaar slechtziend.
➢ Blind: Betekent niet altijd helemaal niets zien
→ gezichtsscherpte kleiner dan of gelijk aan 1/20 is, zelfs met een bril of lenzen. Dit
betekent dat als iemand met twee goede ogen een stoel al op twintig meter afstand
ziet, iemand met heel slechte ogen dezelfde stoel pas op één meter afstand of minder
kan zien.
→ We noemen iemand ook blind als zijn gezichtsveld kleiner dan of gelijk aan 10
graden is. Dat is alsof je door een héél smalle buis kijkt.
➢ GEZICHTSCHERPTE?= hoe goed iemand kan zien vanop een afstand of
dichtbij. Gezichtsscherpte geeft de grootte aan van de kleinste cijfers die een
persoon kan herkennen op een kaart vanop afstand bij een klassiek oogonderzoek.
➢ GEZICHTSVELD? Het gezichtsveld is het beeld dat bekeken kan worden zonder hoofd of
ogen te bewegen.
Deze definities zijn medisch opgesteld en houden geen rekening met de persoonlijke ervaringen van mensen met
een verminderd zicht.
1
, 1.2 CIJFERS
Geen exacte cijfers
Er bestaan geen exacte cijfers over het aantal blinde en slechtziende personen in Vlaanderen
of België. Licht & Liefde maakt wel een raming op basis van wetenschappelijke gegevens voor
Vlaanderen.
Aantal slechtzienden en blinden
✓ Ongeveer 2 op 100 mensen zijn slechtziend.
Dit gaat niet over mensen met een bril of lenzen, maar over
personen bij wie het zicht niet meer kan worden
gecorrigeerd.
✓ Ongeveer 1 op 1000 Vlamingen is blind.
Slechts een kleine minderheid van hen is blind geboren.
Leeftijd en evolutie
✓ Ongeveer 85% van de mensen met een visuele beperking is ouder dan 50 jaar.
✓ Door de vergrijzing stijgt het aantal ouderen met een visuele beperking.
✓ Tegen 2020 werd een stijging van 35% in het aantal slechtzienden geschat.
✓ Slechts 2% van alle blinde en slechtziende personen is jonger dan 15 jaar.
Wereldwijd en verschillen
• In landen met minder goede medische zorg komen visuele beperkingen vaker voor.
• Een groot deel van de mensen met een visuele beperking leeft in ontwikkelingslanden.
• Vrouwen hebben iets vaker een visuele beperking dan mannen.
2. BEELDVORMING
2.1 ALGEMENE BEELDVORMING
Vooroordelen over hulpeloosheid
Mensen denken vaak dat personen met een visuele beperking hulpeloos zijn. Hun
mogelijkheden worden onderschat en de gevolgen van de beperking worden overschat.
Hulpmiddelen hebben net als doel om de zelfstandigheid te vergroten. Ze helpen bij lezen,
schrijven en het gebruiken van apparaten, zodat mensen hun leven kunnen leiden zoals zij dat
willen.
Idee van ongelukkig zijn
Een ander vaak voorkomend idee is dat mensen met een visuele beperking ongelukkig zouden
zijn. Dit leidt soms tot medelijden of betuttelend gedrag, terwijl dat niet altijd terecht is.
Sociaal stigma
Mensen met een visuele beperking kunnen te maken krijgen met sociaal stigma. Door
zichtbare kenmerken of hulpmiddelen worden ze soms anders behandeld.
2
