Samenvatting Staatsrecht Juridische knelpunten (geslaagd in 1e zit)

STAATSRECHT JURIDISCHE
KNELPUNTEN
JURIDISCH KNELPUNT 1: ZIJN PARLEMENTSZETELS VAN DE PARTIJ OF VAN DE
GEKOZENE?

CASUS 1: KIM GEYBELS

“Kim Geybels was een spoedarts die in juli 2010 senatrice en voorzitter werd van Jong N-VA.
Twee maanden later moest ze ontslag nemen als senator, nadat ze met haar toenmalige
vriend Bas Luyten in opspraak was gekomen door een drugsverhaal in Thailand. Een
drugsaankoop eindigde toen met afpersing. Toen de limiet van €10.000 op haar kredietkaart
bereikt was, contacteerde ze toenmalige Senaatsvoorzitter Danny Pieters (N-VA) met de
vraag om via de Belgische ambassade te helpen. Dat gebeurde uiteindelijk, de senatrice werd
naar het vliegtuig begeleid en werd bij haar terugkomst meteen op het matje geroepen door
de partij.”

 Kan de N-VA de zetel van Kim Geybels aan een opvolger toekennen?
o Grondwet zegt: Nee, enkel Kim Geybels beslist daarover
 Art. 42 Gw.
 Wetsvoorstel Taylor-Pinxten 1993
o “Ieder lid van de wetgevende kamers die tijdens een zittingsperiode lid is van
meer dan één politieke fractie houdt onmiddellijk op zitting te hebben en kan
slechts opnieuw zijn mandaat bekleden na opnieuw te zijn verkozen.”
 Is niet grondwettig want in strijd met art. 42 Gw.

“Ze nam tijdens die vergadering met Pieters, toenmalig fractieleider Liesbeth Homans en
Partijvoorzitter Bart De Wever ontslag, maar kwam daar enkele dagen later op terug. Volgens
Geybels kon dat omdat haar opvolger nog geen eed had afgelegd, maar de Senaat was van
mening dat het ontslag onomkeerbaar is vanaf het ogenblik dat de voorzitter van de Senaat
de ontslagbrief in ontvangst genomen had. Op 9 oktober 2010 werd ze definitief uit de N-VA
gezet. Geybels houdt al die tijd vol dat haar ontslag onder druk gebeurde.”

CHRONOLOGIE
 31/8/2010: Ontslagbrief
 2/9/2010: Senaatsvoorzitter bevestigt ontvangst
 6/9/2010: Geybels herroept ontslag bij aangetekend schrijven, met als reden dat ze
onder druk was gezet
 14/9/2010: Nieuw aangetekend schrijven om zich te verzetten tegen het agendapunt
over
haar ontslag voor de volgende plenaire vergadering
 15/9/2010: Advies juridische dienst Senaat: het ontslag vindt onherroepelijk plaats
zodra de
Senaatsvoorzitter hierover is ingelicht
 16/9/2010: Senaatsvoorzitter (Danny Pieters) bevestigt ontvangst beide brieven en
deelt mee dat
de plenaire vergadering tegelijk zal oordelen over het ontslag en de over eventuele
opvolger

1

, 21/9/2010: Advies juridische dienst: het komt enkel aan de Senaat toe om te oordelen
over
de geldige samenstelling van de Senaat
 23/9 en 7/10/2010: Bureau Senaat: ontslag is onherroepbaar tenzij manifeste gebreken,
wat hier niet
het geval is.
o Samenstelling van het bureau: 5 leden, waaronder de voorzitter
 1-8/10/2010: Vordering bij Rechtbank 1e aanleg, die zich onbevoegd acht
 12/10/2010: De plenaire vergadering bevestigt dat het ontslag regelmatig en
onherroepbaar was
en bevestigt de opvolger

 Was de bevestiging door de Senaat van het ontslag van Kim Geybels en de benoeming
van haar opvolger onregelmatig?
o Knelpunten en argumenten:
 Is het ontslag onherroepbaar?
 Kim Geybels: Art. 48 GW. Senaat moet geloofsbrieven onderzoeken.
Tot dan kan ontslag herroepen worden.
 Belgische Staat: Art. 42 GW: Senator beschikt vrij over het
mandaat. → Vrijwillig ontslag van een senator neemt onmiddellijk
effect zodra de voorzitter is ingelicht, en is onherroepbaar.
 Was de procedure voor het ontslag rechtmatig?
 Kim Geybels: Ontslagregeling in strijd met art. 3 Eerste Protocol
EVRM:
o Geen beroep mogelijk tegen de beslissing van de Senaat
o Senaat oordeelde niet onpartijdig: 2 senatoren die haar onder
druk zetten, waren lid van het Bureau en de plenaire
vergadering
o Inperking niet voorzien bij wet: geen duidelijk reglement over
de procedure voor ontslag
o Geen rechten van verdediging
 Belgische Staat:
o Ontslagregeling parlementsleden behoort tot de
beleidsvrijheid van de lidstaten: niet vergelijkbaar met
betwisting kiesresultaten.
o Art. 48 GW: De Senaat beslist vrij en exclusief over de
samenstelling van de Senaat
 Was er sprake van een manifest gebrek?
 Kim Geybels: Art. 1109-1112 BW: partijdruk na vlucht van 24 uur
 Belgische Staat: Art. 1112 BW: een senator heeft volledige
autonomie, staat niet in een ondergeschikte relatie zoals een
werknemer,
en kon dus niet onder druk worden gezet om ontslag te nemen.
o Relevante wetsbepalingen:
 Document blackboard
 Zaak naar EHRM → oordeel
o Schending art. 3 eerste protocol EVRM
o Veroordeling Belgische Staat tot billijke vergoeding (art. 41 EVRM)
 €5.000 morele schadevergoeding
 €29.968,59 onkostenvergoeding
2

,  Geen vergoeding voor verlies vergoedingen als senator
 Schending heeft te maken met onregelmatige procedure en gebrek
aan garanties
o Niet duidelijk wat de uitkomst zou geweest zijn indien de
procedure regelmatig was verlopen.




CASUS 2: HERTELLING VAN DE STEMMEN
Met amper zeven stemmen verschil haalde Vlaams Belang in de kieskring Brussel een zitje
in het Vlaams
Parlement binnen ten koste van Open VLD. De liberalen vragen een hertelling. “Logisch,
gezien het uiterst kleine verschil.”

“Open VLD wijst daarbij op een aantal onregelmatigheden in de stembureaus. Net als elders in het land
kwamen er ook in de kieskring Brussel meldingen van minderjarigen die ook voor de Kamer en de
regionale parlementen konden stemmen – terwijl ze alleen mochten stemmen voor het Europees
Parlement. Bij de federale overheidsdienst Binnenlandse Zaken konden ze niet aangeven hoeveel
fouten er precies zijn gemaakt. “Maar we gaan ervan uit dat dat slechts in uitzonderlijke gevallen kon”,
zei woordvoerder Koen Schuyten. Die uitzonderlijke gevallen konden weliswaar al voldoende zijn om
het resultaat te beïnvloeden.”

Vlaams Parlement beslist om stemmen niet te hertellen na fouten bij stembusgang in
Brussel

De commissie [geloofsbrieven] gaf het advies om niet over te gaan tot een hertelling. Vervolgens
moest ook het volledige parlement stemmen over de zaak. Een meerderheid in het parlement koos
ervoor om de stemmen niet te hertellen. Enkel Open VLD, Groen en PVDA wilden wel een hertelling.
Open VLD betreurt de beslissing van de meerderheid van het parlement en zegt dat er "een zweem"
over het parlement zal blijven hangen dat het mogelijk niet correct is samengesteld. Een hertelling van
de stemmen uit één kieskring zou overigens geen
primeur geweest zijn. Bij de regionale verkiezingen van 2014 had sp.a (nu Vooruit) een bezwaar
ingediend voor de kieskring Vlaams-Brabant. Het Franstalige Union des Francophones (UF) had toen
nipt de kiesdrempel gehaald en een zetel afgesnoept van de Vlaamse socialisten. De commissie voor
de geloofsbrieven adviseerde toen een gedeeltelijk hertelling. De betrokken parlementsleden uit
Vlaams-Brabant konden pas later de eed afleggen.

Open VLD zou wel nog overwegen om het hier niet bij te laten. "Ik heb me laten vertellen dat Open VLD
overweegt om naar het EHRM te stappen over de kwestie", zegt politiek journalist Anne
Vanrenterghem. "Open VLD wil ook aankaarten dat de verkozenen kunnen stemmen over de geldigheid
van hun eigen verkiezing.

 Mag het Vlaamse Parlement hierover oordelen?
o Art. 48 GW. Elke Kamer onderzoekt de geloofsbrieven van haar leden en beslecht
de geschillen die hieromtrent rijzen.
o Art. 31, §1 BWHI. Elk Parlement spreekt zich uit over de geldigheid van de
kiesverrichtingen betreffende zijn leden en hun opvolgers. In geval van
nietigverklaring van de verkiezing moeten alle formaliteiten worden overgedaan,
ook de voordracht van de kandidaten.

3