Alle literatuur – SCGZ
Antiracisme – Kundnani ...........................................................................................................1
Beckert – Oorlogskapitalisme................................................................................................. 17
Bell Hooks – Black women and sexism ................................................................................... 19
Bogaert – nieuwe mens .......................................................................................................... 21
De Haan – Migratie................................................................................................................. 24
Fanon – De verworpenen vd aarde .......................................................................................... 27
Fetahaj – Grenskolonialisme .................................................................................................. 32
Jabary, Khosla & Aruri – Palestina ........................................................................................... 33
Kanobana – witte orde ........................................................................................................... 35
Osman – Egypte: Arabisch nationalisme ................................................................................. 38
Rutazibwa – Zwijgen is geen optie........................................................................................... 42
Smeulders – slavernij............................................................................................................. 44
Wekker – Witte onschuld ....................................................................................................... 46
Antiracisme – Kundnani
Inleiding
Liberalen focussen op het aanpakken van de individuele opvattingen en vooroordelen
Op die manier worden de structurele problemen genegeerd
Maar ze stellen hun oplossingen wel voor als zogezegd het aanpakken van structureel racisme
Dit omdat men overtuigd is dat individuele vooroordelen aan de grondslag liggen van het
structureel racisme
Anderzijds kan alles afschuiven op grote systemische krachten het voor witte mensen
makkelijker maken om hun schuldgevoel te negeren
Zonder begrip voor de systemische aard van racisme is antiracisme slechts een individuele
oefening voor witte mensen om zich persoonlijk te ontwikkelen
Politiek extremisme bedreigt de liberale democratie → liberale democratieën zetten in op het
verminderen van vooroordelen en onverdraagzaamheid om zo de voedingsbodem van het
extremisme te doen verdwijnen
Radicaler antiracisme populair sinds de jaren ‘60: racisme begrijpen in termen van
economische en politieke structuren, alleen door collectieve actie kunnen deze structuren
worden veranderd
MAAR het daaropvolgende neoliberalisme gaat herverdeling tegen en doet westerse
overheersing en racisme heropleven
Racisme is niet subtieler of onbewuster geworden, het gebeurt gewoon via nieuwe
marktinfrastructuren waardoor het stelselmatig benadrukken van rassensuperioriteit niet meer
,nodig is → zogezegde rasneutrale bezorgdheden over veiligheid (terrorisme- en drugsbestrijding,
grensbewaking, ordehandhaving …)
1. Hoe een genocide verstoppen
Anton De Kom verzette zich tgn het Nederlandse kolonialisme in Suriname
Na de inval van de nazi’s sluit De Kom zich aan bij het communistisch verzet, maar werd
verraden, gedeporteerd en hij stierf
Concentratiekamp in Ned = concentratiekamp van Vught
Nu is er daar een museum en een gevangenis voor verdachten of veroordeelden van terrorisme
of islamitisch radicalisme, gevangenen worden er lange periodes afgezonderd van enig contact,
zo’n afzondering heeft gelijkaardige effecten als foltering
→ deze gevangenis is gemodelleerd nr de supermax gevangenissen uit de VS (mentale
vernietiging van de gevangenen)
De gematigde moslim wordt inclusie aangeboden, de extreme wordt onderworpen aan
staatsgeweld
Regeringen stellen barbaarsheid voor als een diepgeworteld eigenschap van de islam, en
rechtvaardigen zo hun gewelddadige, vernietigende war on terror
Genocidaal geweld kan ook verborgen worden door het discours van “culturele hervorming”
Antimoslimgeweld wordt voorgesteld als strijd tegen het extremisme, ipv het extremisme zelf
Om vormen van racisme in onze tijd te herkennen, moeten we mondiale machtsstructuren (vaak
verwoord in liberale waarden) onderzoeken
2. De liberale theorie van antiracisme
Liberaal antiracisme <Hirschfeld
Hirschfeld schrijft in de jaren ’30 (nazi-Duitsland) een brief aan een vriend om hem te overtuigen
zijn racistische vooroordelen los te laten, hij wil hem overtuigen met zijn boek Rassismus
Hirschfeld nam de term racisme over uit Frankrijk waar de term gebruikt werd door antifascisten,
hij gebruikte de term als de link tss antisemitisme en racisme gebaseerd op kleur
De rassenideologie was een manier om de socialistische arbeidsstrijd de mond te snoeren
Op school leerde men over 5 rassen (zwart, wit, geel, rood, bruin) die zogezegd gemeten konden
worden door schedelmetingen <Blumenbach
De ondergeschiktheid is duidelijk vals, maar toch geloven zoveel mensen erin → want de
rationaliteit is ondergeschikt aan angst en haat
Uit racistische overtuigingen volgt racistisch beleid, racisme is irrationeel dus het daarop
gebaseerde beleid is dat ook
Racisten zijn slechte mensen, ze zijn te herkennen aan hun individuele gedragingen en
vooroordelen
→ dit is de liberale theorie v racisme, het is de dominante manier waarop wij ih westen kijken
naar racisme, de manier waarop wij extremisme verklaren
Het probleem is het verspreiden van leugens, de oplossing is het verspreiden vd waarheid
MAAR racistische overtuigingen zijn niet de kern vh probleem
Voor Hirschfeld is het een kwestie van wel of niet id doctrine trappen
Maar de link met Europees kolonialisme heeft hij nooit gelegd
,Cultuurrelativisme
Du Bois → de eerste systematische analyse v kleurvooroordelen
Het probleem is domheid, de oplossing is wetenschappelijke kennis
Cultuur was enkel iets in het enkelvoud, iets dat aanwezig was in de mens om zich te
onderscheiden van dieren → men sprak niet over verschillende culturen, cultuur was in mindere
of meerdere mate aanwezig is mensen
Aan het begin vd 20e eeuw gaf Boas een meervoudige betekenis aan cultuur
Verschillende culturen zijn niet verschillende fasen in een evolutie, culturen kunnen enkel vanuit
hun eigen context en geschiedenis begrepen worden, culturen kunnen niet vergeleken worden,
ze zijn allemaal evenwaardig
De betekenis van ras en cultuur was veranderd
Vroeger was ras niet gelinkt aan huidskleur, de nieuwe betekenis hangt sterk samen m uiterlijke
kenmerken
Vroeger was cultuur gelijk aan beschaving dat loskomen v overgeërfde tradities betekent, de
nieuwe betekenis v cultuur was het omgekeerde, het verwees net wel naar de tradities,
gewoonten en normen
→ de nieuwe betekenis v cultuur kon verschillen tss mensen verklaren zonder raciale theorieën
Opvoeding in tolerantie
In de VS werden deze nieuwe ideeën over cultuur ingezet om het nazisme te ontkrachten
Benedict verspreidde de ideeën onder de naam van “tolerantie-educatie”
De VS ziet zichzelf als de verspreider vh antiracisme terwijl ze zelf volop aan segregatie doen
Ze linkt drie zaken aan elkaar: de behandeling vd joden in Europa, de behandeling vd zwarten id
VS en de behandeling vd gekoloniseerden → racisme was de term die deze drie aan elkaar linkte
Racisme en segregatie moet opgelost worden door gelijkheid te creëren, daarbij is het v groot
belang dat witte mens hun vooroordelen aan de kant schuiven
De waarheid zal botsen md gewoonten v witte mensen, mentale spanning, witte kwetsbaarheid
3. Imperialisme en het gebruik van geweld
Opium uit India werd geëxporteerd naar China, toen de Chinese keizer de opiumhandel verbood,
reageerde het VK met geweld
Napier veroverde Sindh (India), de heersers werden met opzet uitgelokt om dan verovering te
rechtvaardigen, men geloofde in de inferioriteit van de Sindhi’s
Zogezegde bevrijding van de vrouwen
Van 1400 tot 1700 waren India en China de rijkste landen en domineerden de wereldeconomie
Europeanen konden niet concurreren totdat ze Amerika koloniseerden en
1757: de Oost-Indische Compagnie bezet Bengalen en verwerft het handelsmonopolie
Dat kolonialisme moderniteit bracht is een mythe, het zorgde voor de industriële achteruitgang
van India
Zelfvoorzienende landbouw werd verdrongen ten gunste van export naar het VK
De overheersing leidde tot verzet
1857: hoogtepunt verzet in Noord-India → de Britten reageren hard en het idee ontstaat dat de
inferioriteit vd Indiërs onmogelijk kan verheven worden nr Europees niveau
, De Britse regering ontslaat de compagnie en neemt over: zetten een nieuw handels- en
belastingsysteem op (1/3 vh geld gegenereerd in India ging nr het VK)
Er is indirecte heerschappij nodig, het rechtstreeks opleggen v liberale waarden stoot op verzet
→ koloniale overheid “erkent diversiteit” en verdeelt de bevolking in culturele groepen obv
kaste en religie → een uitgebreide bureaucratie gecreëerd vr deze “definieer-en-heers” →
koloniale structuren worden gestabiliseerd en de Britse econo overheersing kan doorgaan
Het koloniaal beleid zorgde voor verwoestende hongersnoden in India
Ook tijdens WOII stierven naar schatting 3 milj mensen aan honger doordat rijkdom in India
geplunderd werd vr de financiering v het VK tijden de oorlog
➔ George Orwell: wat voor zin heeft het om Hitlers systeem ten val te brengen om zo iets veel
groters en even ergs te stabiliseren (Britse rijk)
1947: creatie v India en Pakistan → religieuze scheiding zorgde vr veel vluchtelingen, doden en
chaos die nu nog steeds aansleept
4. Marxisten versus kolonialisten
Volgens het Europees communistisch manifest (eurocentrisch) moet het kapitalisme eerst
industriële arbeidskrachten voortbrengen die dan als zelfbewuste politieke klasse kunnen
optreden om het socialisme mogelijk te maken, zo produceert het kapitalisme zijn eigen
ondergang
In de gekoloniseerde wereld bestaat die industriële arbeidsklasse niet, daar is er een
boerenbevolking
→ Dilemma: Europees kolonialisme moet daar de industrialisatie introduceren en socialisten
moeten dus het kolonialisme ondersteunen OF kolonialisme verwerpen maar dan zal er zich
geen industrialisatie voor kunnen doen → gekoloniseerden kunnen hun eigen lot niet bepalen
Onenigheid tss marxisten over de verhouding socialisme-kolonialisme
- Kolonialisme onder socialistisch regime kan een beschavingsmissie zijn
- Gekoloniseerde volkeren kunnen wel hun eigen weg naar emancipatie bewandelen
Lenin: de heersende klasse kan de witte arbeiders vr zich winnen doordat kolonialisme leidt tot
materiële voorrechten, de superwinsten die het imperialisme genereert maakt het mogelijk vr de
kapitalisten om de arbeiders om te kopen
Aangezien het grootste deel vd Britse arbeiders zich bevinden in India, zijn zij niet de groep waar
socialisten zich op moeten focussen vr de grootste kans op succes
Lenin was ervan overtuigd dat de strijd een nationalistische vorm moest aannemen
Maar bij antikoloniaal nationalisme ontbrak vaak een socialistische agenda, toch was het te
rechtvaardigen omdat elke aanval op het imperialisme het kapitalisme verzwakt
→ Alle gevallen van opstanden tegen nationale onderdrukking steunen
Maar op welke basis kan solidariteit tot stand worden gebracht
Voor Lenin is de bevrijding van de gekoloniseerden een proces van 2 fasen
- Een antikoloniale fase om de Europese overheersing omver te werpen
→ nationale onafhankelijkheid leidt naar industrialisering
- Een antikapitalistische fase waarin de industriële arbeidersklasse het land leidt naar
socialisme
Lenin geloofde dat er een leidend communistische partij aanwezig moet zijn (nog niet in India)
Roy: alleen bevrijding van alle volkeren kan tot echte vrede leiden
Arbeiders uit de koloniserende en gekoloniseerde landen moeten samenwerken
Antiracisme – Kundnani ...........................................................................................................1
Beckert – Oorlogskapitalisme................................................................................................. 17
Bell Hooks – Black women and sexism ................................................................................... 19
Bogaert – nieuwe mens .......................................................................................................... 21
De Haan – Migratie................................................................................................................. 24
Fanon – De verworpenen vd aarde .......................................................................................... 27
Fetahaj – Grenskolonialisme .................................................................................................. 32
Jabary, Khosla & Aruri – Palestina ........................................................................................... 33
Kanobana – witte orde ........................................................................................................... 35
Osman – Egypte: Arabisch nationalisme ................................................................................. 38
Rutazibwa – Zwijgen is geen optie........................................................................................... 42
Smeulders – slavernij............................................................................................................. 44
Wekker – Witte onschuld ....................................................................................................... 46
Antiracisme – Kundnani
Inleiding
Liberalen focussen op het aanpakken van de individuele opvattingen en vooroordelen
Op die manier worden de structurele problemen genegeerd
Maar ze stellen hun oplossingen wel voor als zogezegd het aanpakken van structureel racisme
Dit omdat men overtuigd is dat individuele vooroordelen aan de grondslag liggen van het
structureel racisme
Anderzijds kan alles afschuiven op grote systemische krachten het voor witte mensen
makkelijker maken om hun schuldgevoel te negeren
Zonder begrip voor de systemische aard van racisme is antiracisme slechts een individuele
oefening voor witte mensen om zich persoonlijk te ontwikkelen
Politiek extremisme bedreigt de liberale democratie → liberale democratieën zetten in op het
verminderen van vooroordelen en onverdraagzaamheid om zo de voedingsbodem van het
extremisme te doen verdwijnen
Radicaler antiracisme populair sinds de jaren ‘60: racisme begrijpen in termen van
economische en politieke structuren, alleen door collectieve actie kunnen deze structuren
worden veranderd
MAAR het daaropvolgende neoliberalisme gaat herverdeling tegen en doet westerse
overheersing en racisme heropleven
Racisme is niet subtieler of onbewuster geworden, het gebeurt gewoon via nieuwe
marktinfrastructuren waardoor het stelselmatig benadrukken van rassensuperioriteit niet meer
,nodig is → zogezegde rasneutrale bezorgdheden over veiligheid (terrorisme- en drugsbestrijding,
grensbewaking, ordehandhaving …)
1. Hoe een genocide verstoppen
Anton De Kom verzette zich tgn het Nederlandse kolonialisme in Suriname
Na de inval van de nazi’s sluit De Kom zich aan bij het communistisch verzet, maar werd
verraden, gedeporteerd en hij stierf
Concentratiekamp in Ned = concentratiekamp van Vught
Nu is er daar een museum en een gevangenis voor verdachten of veroordeelden van terrorisme
of islamitisch radicalisme, gevangenen worden er lange periodes afgezonderd van enig contact,
zo’n afzondering heeft gelijkaardige effecten als foltering
→ deze gevangenis is gemodelleerd nr de supermax gevangenissen uit de VS (mentale
vernietiging van de gevangenen)
De gematigde moslim wordt inclusie aangeboden, de extreme wordt onderworpen aan
staatsgeweld
Regeringen stellen barbaarsheid voor als een diepgeworteld eigenschap van de islam, en
rechtvaardigen zo hun gewelddadige, vernietigende war on terror
Genocidaal geweld kan ook verborgen worden door het discours van “culturele hervorming”
Antimoslimgeweld wordt voorgesteld als strijd tegen het extremisme, ipv het extremisme zelf
Om vormen van racisme in onze tijd te herkennen, moeten we mondiale machtsstructuren (vaak
verwoord in liberale waarden) onderzoeken
2. De liberale theorie van antiracisme
Liberaal antiracisme <Hirschfeld
Hirschfeld schrijft in de jaren ’30 (nazi-Duitsland) een brief aan een vriend om hem te overtuigen
zijn racistische vooroordelen los te laten, hij wil hem overtuigen met zijn boek Rassismus
Hirschfeld nam de term racisme over uit Frankrijk waar de term gebruikt werd door antifascisten,
hij gebruikte de term als de link tss antisemitisme en racisme gebaseerd op kleur
De rassenideologie was een manier om de socialistische arbeidsstrijd de mond te snoeren
Op school leerde men over 5 rassen (zwart, wit, geel, rood, bruin) die zogezegd gemeten konden
worden door schedelmetingen <Blumenbach
De ondergeschiktheid is duidelijk vals, maar toch geloven zoveel mensen erin → want de
rationaliteit is ondergeschikt aan angst en haat
Uit racistische overtuigingen volgt racistisch beleid, racisme is irrationeel dus het daarop
gebaseerde beleid is dat ook
Racisten zijn slechte mensen, ze zijn te herkennen aan hun individuele gedragingen en
vooroordelen
→ dit is de liberale theorie v racisme, het is de dominante manier waarop wij ih westen kijken
naar racisme, de manier waarop wij extremisme verklaren
Het probleem is het verspreiden van leugens, de oplossing is het verspreiden vd waarheid
MAAR racistische overtuigingen zijn niet de kern vh probleem
Voor Hirschfeld is het een kwestie van wel of niet id doctrine trappen
Maar de link met Europees kolonialisme heeft hij nooit gelegd
,Cultuurrelativisme
Du Bois → de eerste systematische analyse v kleurvooroordelen
Het probleem is domheid, de oplossing is wetenschappelijke kennis
Cultuur was enkel iets in het enkelvoud, iets dat aanwezig was in de mens om zich te
onderscheiden van dieren → men sprak niet over verschillende culturen, cultuur was in mindere
of meerdere mate aanwezig is mensen
Aan het begin vd 20e eeuw gaf Boas een meervoudige betekenis aan cultuur
Verschillende culturen zijn niet verschillende fasen in een evolutie, culturen kunnen enkel vanuit
hun eigen context en geschiedenis begrepen worden, culturen kunnen niet vergeleken worden,
ze zijn allemaal evenwaardig
De betekenis van ras en cultuur was veranderd
Vroeger was ras niet gelinkt aan huidskleur, de nieuwe betekenis hangt sterk samen m uiterlijke
kenmerken
Vroeger was cultuur gelijk aan beschaving dat loskomen v overgeërfde tradities betekent, de
nieuwe betekenis v cultuur was het omgekeerde, het verwees net wel naar de tradities,
gewoonten en normen
→ de nieuwe betekenis v cultuur kon verschillen tss mensen verklaren zonder raciale theorieën
Opvoeding in tolerantie
In de VS werden deze nieuwe ideeën over cultuur ingezet om het nazisme te ontkrachten
Benedict verspreidde de ideeën onder de naam van “tolerantie-educatie”
De VS ziet zichzelf als de verspreider vh antiracisme terwijl ze zelf volop aan segregatie doen
Ze linkt drie zaken aan elkaar: de behandeling vd joden in Europa, de behandeling vd zwarten id
VS en de behandeling vd gekoloniseerden → racisme was de term die deze drie aan elkaar linkte
Racisme en segregatie moet opgelost worden door gelijkheid te creëren, daarbij is het v groot
belang dat witte mens hun vooroordelen aan de kant schuiven
De waarheid zal botsen md gewoonten v witte mensen, mentale spanning, witte kwetsbaarheid
3. Imperialisme en het gebruik van geweld
Opium uit India werd geëxporteerd naar China, toen de Chinese keizer de opiumhandel verbood,
reageerde het VK met geweld
Napier veroverde Sindh (India), de heersers werden met opzet uitgelokt om dan verovering te
rechtvaardigen, men geloofde in de inferioriteit van de Sindhi’s
Zogezegde bevrijding van de vrouwen
Van 1400 tot 1700 waren India en China de rijkste landen en domineerden de wereldeconomie
Europeanen konden niet concurreren totdat ze Amerika koloniseerden en
1757: de Oost-Indische Compagnie bezet Bengalen en verwerft het handelsmonopolie
Dat kolonialisme moderniteit bracht is een mythe, het zorgde voor de industriële achteruitgang
van India
Zelfvoorzienende landbouw werd verdrongen ten gunste van export naar het VK
De overheersing leidde tot verzet
1857: hoogtepunt verzet in Noord-India → de Britten reageren hard en het idee ontstaat dat de
inferioriteit vd Indiërs onmogelijk kan verheven worden nr Europees niveau
, De Britse regering ontslaat de compagnie en neemt over: zetten een nieuw handels- en
belastingsysteem op (1/3 vh geld gegenereerd in India ging nr het VK)
Er is indirecte heerschappij nodig, het rechtstreeks opleggen v liberale waarden stoot op verzet
→ koloniale overheid “erkent diversiteit” en verdeelt de bevolking in culturele groepen obv
kaste en religie → een uitgebreide bureaucratie gecreëerd vr deze “definieer-en-heers” →
koloniale structuren worden gestabiliseerd en de Britse econo overheersing kan doorgaan
Het koloniaal beleid zorgde voor verwoestende hongersnoden in India
Ook tijdens WOII stierven naar schatting 3 milj mensen aan honger doordat rijkdom in India
geplunderd werd vr de financiering v het VK tijden de oorlog
➔ George Orwell: wat voor zin heeft het om Hitlers systeem ten val te brengen om zo iets veel
groters en even ergs te stabiliseren (Britse rijk)
1947: creatie v India en Pakistan → religieuze scheiding zorgde vr veel vluchtelingen, doden en
chaos die nu nog steeds aansleept
4. Marxisten versus kolonialisten
Volgens het Europees communistisch manifest (eurocentrisch) moet het kapitalisme eerst
industriële arbeidskrachten voortbrengen die dan als zelfbewuste politieke klasse kunnen
optreden om het socialisme mogelijk te maken, zo produceert het kapitalisme zijn eigen
ondergang
In de gekoloniseerde wereld bestaat die industriële arbeidsklasse niet, daar is er een
boerenbevolking
→ Dilemma: Europees kolonialisme moet daar de industrialisatie introduceren en socialisten
moeten dus het kolonialisme ondersteunen OF kolonialisme verwerpen maar dan zal er zich
geen industrialisatie voor kunnen doen → gekoloniseerden kunnen hun eigen lot niet bepalen
Onenigheid tss marxisten over de verhouding socialisme-kolonialisme
- Kolonialisme onder socialistisch regime kan een beschavingsmissie zijn
- Gekoloniseerde volkeren kunnen wel hun eigen weg naar emancipatie bewandelen
Lenin: de heersende klasse kan de witte arbeiders vr zich winnen doordat kolonialisme leidt tot
materiële voorrechten, de superwinsten die het imperialisme genereert maakt het mogelijk vr de
kapitalisten om de arbeiders om te kopen
Aangezien het grootste deel vd Britse arbeiders zich bevinden in India, zijn zij niet de groep waar
socialisten zich op moeten focussen vr de grootste kans op succes
Lenin was ervan overtuigd dat de strijd een nationalistische vorm moest aannemen
Maar bij antikoloniaal nationalisme ontbrak vaak een socialistische agenda, toch was het te
rechtvaardigen omdat elke aanval op het imperialisme het kapitalisme verzwakt
→ Alle gevallen van opstanden tegen nationale onderdrukking steunen
Maar op welke basis kan solidariteit tot stand worden gebracht
Voor Lenin is de bevrijding van de gekoloniseerden een proces van 2 fasen
- Een antikoloniale fase om de Europese overheersing omver te werpen
→ nationale onafhankelijkheid leidt naar industrialisering
- Een antikapitalistische fase waarin de industriële arbeidersklasse het land leidt naar
socialisme
Lenin geloofde dat er een leidend communistische partij aanwezig moet zijn (nog niet in India)
Roy: alleen bevrijding van alle volkeren kan tot echte vrede leiden
Arbeiders uit de koloniserende en gekoloniseerde landen moeten samenwerken
