2025-2026 Sharmeen Van Noten
SOCIALEZEKERHEIDSRECHT
MODULE 1: INLEIDING
Wetgeving: zie syllabus p.6-16
Examen
o Theorie
o Casussen oplossen a.d.h.v. enkel wetgeving
o Tip: zeker oefenen voor de casus !
o Examenvragen aan einde van de slides: enkel deze vragen komen op het examen
Socialezekerheidsrecht = het geheel van de grondrechtnormen die de staten verplichten
socialezekerheidsregelingen in te richten, enerzijds, en de nationale wetsbepalingen waarmee
staten die verplichting nakomen, anderzijds
1. Begrip sociale zekerheid
1.1 Sociale zekerheid als toestand
Toestand
o Zekerheid = toestand van een zaak of persoon die buiten gevaar verkeert of beveiligd
is tegen verlies
o Sociaal: bescherming tegen menselijke schade → 2 soorten
- Individuele schade = schade aan de mens zelf: kan elk van ons overkomen
- Gereflecteerde schade = schade die individuen onrechtstreeks treft: dus niet
rechtstreeks, maar we hebben wel de weerslag
Vb. jonge kinderen hebben kan ertoe leiden dat als ze ziek zijn dat je thuis moet
blijven en niet kan gaan werken; partner; familieleden;…
o Oorzaken en vormen
- Ontoereikend inkomen
- Gezondheidsschade of welzijnsverlies
- Verlies van arbeidsinkomen of verdienvermogen = de capaciteit om te werken
en iets te verdienen
- Onvolwaardige deelname aan het maatschappelijk leven
Vb. personen met een handicap
1.2 Sociale zekerheid in de instrumentele betekenis
Sociale zekerheid – instrumenteel = geheel van instrumenten, instellingen, regelingen en
middelen waarmee de wetgever de toestand van de SZ nastreeft → vereist om ervoor te
zorgen dat we sociaal zeker kunnen zijn
O.m. recht socialezekerheidsrecht
o Wettelijk: OH moet dit regelen = taak van publiek belang
o Buitenwettelijk: vb. WG kan aanvullende SZ inrichten
1
,2025-2026 Sharmeen Van Noten
Socialezekerheidsprestaties
o In natura = je krijgt SZ zonder tegenprestatie
Vb. gratis gezondheidszorg in het VK, materiële opvang van asielzoekers
o In speciën = uitkeringen
Doelstellingen
o Preventie: SZ-recht kent aan elk persoon die voldoet aan wettelijk vastgelegde vw’en
een subjectief recht op SZ-prestaties toe → in eerste instantie streven naar preventie
van menselijke schade
Vb. tandarts wordt terugbetaald door de mutualiteit, gaatjes voorkomen
o Herstel: slachtoffer terugbrengen naar de toestand van voor de schade
Vb. kunsttand
o Vergoeding: wanneer menselijke schade niet kan worden voorkomen of hersteld
Vergoedingsvormen → nooit volledig dekkend
o Inkomensvervanging = je krijgt een inkomen in plaats van het inkomen dat is
weggevallen
o Minimuminkomen
- Onder aftrek van de bestaansmiddelen
- Vb. je hebt geen inkomen of je werkt wel maar tegen een heel laag loon
o Inkomensaanvulling = je hebt een inkomen en dit wordt aangevuld
- Arbeidsinkomen, inkomensvervangende uitkering of uitkering die bestaat in de
toekenning van een minimuminkomen, wordt aangevuld als burgers worden
geconfronteerd met bepaalde uitgaven als gevolg van een erkend sociaal risico
- Vb. je hebt kinderen en krijgt gezinsbijslag
- Vb. je gaat naar de oogarts en daardoor moet je je normaal inkomen besteden
aan iets dat je menselijke schade zou bezorgen
Wetgever beperkt de hoogte van de uitkeringen: personen die worden getroffen door
verschillende sociale risico’s, mogen niet beperkt de socialezekerheidsprestaties (onbeperkt)
cumuleren.
Vb. Een werkloze WN die AOG wordt als gevolg van een verkeersongeval, kan niet tegelijk
een werkloosheids- én arbeidsongeschiktheidsuitkeringen genieten.
2. Grondrecht op sociale zekerheid
Socialezekerheidsplicht
o Internationale en Europese normen: IAO-verdragen1, Raad van Europa2,…
- Doel: minimumstandaarden d.m.v. wetgeving
- Open of minimumnormen: weinig of geen richtlijnen voor de BE wetgever → de
grondrechtnomen geven de BE Staat verschillende mogelijkheden om te
voldoen aan SZ-plicht en geeft ook vrijheid om begrippen en regels met eigen
wetgeving nader inhoud te geven
- Alleen kennelijke onredelijke maatregelen
- Verbindend: verdragspartijen moeten er minstens aan voldoen, meer mag altijd
1
Internationale Arbeidsorganisatie maak verdragen rond arbeid en sociale zekerheid
2
Raad van Europa (RvE) heeft een Europees Sociaal Handvest
2
,2025-2026 Sharmeen Van Noten
- Vb. overlevingspensioenen kon je voor de regering Du Rupo (2011) krijgen
vanaf 45 jaar, deze leeftijd is opgetrokken tot meer dan 50 jaar en Bart De
Wever heeft zelfs de regel ingevoerd dat je het maar kan krijgen op het moment
dat je ook je ouderspensioen kan krijgen
- Geen rechtstreekse werking
- Politieke controle → sanctie bij niet-naleving: met politieke druk de staat ertoe
aansporen de verbintenissen na te leven (betekent niet dat de BE Staat zich
zomaar kan onttrekken aan zijn SZ-plicht)
o Art. 23 Gw.
- Verplicht de BE regelgevers om onder meer het recht op sociale zekerheid,
sociale bijstand en gezinsbijslagen te waarborgen en de voorwaarden voor de
uitoefening ervan te bepalen → beperking van die rechten: legaliteit, legitimiteit
en proportionaliteit
- Geen subjectieve socialezekerheidsrechten: GwH houdt bij de beoordeling van
de verenigbaarheid van een wettelijke maatregel met art. 23 Gw. rekening met
alle wettelijke bepaingen die het recht een menswaardig leven te leiden beogen
te waarborgen
- Legaliteitsbeginsel, maar machtiging toegelaten: parlement (wetgever) moet dit
doen, maar kan machtiging geven aan de UM om bepaalde regels uit te werken
- Waarborgt het recht op SZ: procedure d.m.v. dwangbevel tot invordering van
onbetaalde SZ-bijdragen doet geen afbreuk aan het recht op SZ → een daarop
betrekking hebbende wetsbepaling kan het bij art. 23 Gw. gewaarborgde recht
op SZ + het uit die GW-bepaling vloeiende standstillbeginsel niet schenden
Recht op een ongestoord genot van uitkeringen (1ste Aanvullend Protocol bij EVRM)
o Socialezekerheidsuitkeringen + socialebijstandsuitkering = eigendom
o EHRM: vermindering of opheffing van een SZ-recht is geen beroving van eigendom en
ook geen beperking van het gebruik van eigendom: als zo’n maatregel bij wet wordt
genomen, moet wel worden nagegaan of het geen inbreuk is op het principiële recht
op het ongestoord genot van een socialezekerheidsuitkering
o Bescherming van verkregen uitkeringen3 en uitkeringsverwachtingen4
o Wetswijziging niet verboden: verstoring van genot van uitkeringen → voorwaarden
- Bij wet: voortvloeien uit wetsbepaling, rechtsregel
- In het algemeen belang
- Redelijk en evenredig: in verhouding met nagestreefde doel + geen kennelijk
onredelijke gevolgen voor de bevolking of bepaalde groepen
o Ruime beoordelingsvrijheid: nationale wetgevers zijn beter geplaatst dan EHRM om te
oordelen of het algemeen beang bepaalde maatregelen vereist → EHRM eerbiedigt de
door een nationale wetgever gemaakte beleidskeuzes, tenzij manifest zonder redelijke
grondslag
o Bedrag van de uitkering kan worden verminderd i.f.v. economish welzijn van het land
Vb. vermindering van uitkeringen o.w.v. budgettaire noodwendigheden is een legitieme
maatregel
3
Verkregen uitkeringen/recht = een reeds toegekende uitkering, ook al zou het recht erop volgens de
geldende wetgeving kunnen worden herroepen onder bepaalde voorwaarden of een uitkering die het
voorwerp vormt van een afdwingbare aanspraak.
4
Uitkeringsverwachtingen = een uitkering waarvan je legitiem kan verwachten dat je ze zal krijgen.
3
,2025-2026 Sharmeen Van Noten
o Zolang er geen aantasting is van de kern van een toegekende of legitiem te verwachten
uitkering en men niet beroofd wordt van zijn bestaansmiddelen, is het EHRM met niet
snel geneigd om schending van recht op ongestoord uitkeringsgenot vast te stellen
Vb. inmenging in uitkeringsgenot is ongeoorloofd, als een beperkt aantal gerechtigden
wordt getroffen op een excessief harde wijze en de betrokkenen hun reeds jarenlang
genoten uitkering volledig of voor een groot deel verliezen
Gelijkheid en niet-discriminatie (art. 10-11 Gw. + art. 14 EVRM + art. 1 Protocol bij EVRM)
o (niet-)vergelijkbaar → (on)gelijk: vergelijkbare situaties gelijk behandelen
o Verschil in behandeling: berusten op een objectief criterium + redelijk verantwoord
o Discretionaire bevoegdheid
o Kennelijke onredelijkheid
o Schending indien er geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de
aangewende middelen en het beoogde doel
o EHRM: gelijkheidsbeginsel enkel toegepassen op materies en aangelegenheden die
vallen onder het toepassingsgebied → discriminatieverbod is niet enkel van toepassing
op zaken die EVRM regelt, ook op 1ste aanvullend protocol
Vb. Engelse wetgeving zorgt ervoor dat pensioenen worden geïndexeerd, maar ze
deden dit enkel voor mensen die woonden in Engeland. Britten die naar het buitenland
gingen wonen dan werd het niet geïndexeerd.
Standstill (art. 23 Gw.)
o Geen ARB: grondslag in (inter)nationale recht
o GwH: uit art. 23 Gw. kan niet worden afgeleid dat het recht op SZ in België geleidelijk
aan op een hoger niveau moet worden gebracht
o Er mag geen aanzienlijke achteruitgang zijn t.o.v. de laatste wetgeving zonder reden
van algemeen belang
- Recht op SZ houdt niet alleen in dat er een bepaalde vorm en niveau van SZ
moet zijn, maar ook dat men het niet kan afbreken
- Achteruitgang (vermindering van bescherming) is toegelaten, maar enkel
binnen bepaalde grenzen
- Als de achteruitgang wel aanzienlijk is moeten we nagaan of het redelijk
verantwoord is door een motief van algemeen belang: de maatregel moet
kunnen bijdragen tot het verwezenlijken van de doelstelling van algemeen
belang op het ogenblik dat de SZ achteruit gaat
o GwH: ruime beoordelingsmarge → evt. overheidsaansprakelijkheid: indien kennelijk
onredelijk (rekeninghoudend of er wel of geen sociaal overleg heeft plaatsgevonden)
Examen: welke verplichtingen legt artikel 23 Gw. op? Socialezekerheidswetgeving, standstill,
maar uit dit artikel volgt geen verplichting tot gelijke behandeling !
4
, 2025-2026 Sharmeen Van Noten
3. Socialezekerheidswetgeving
Socialezekerheidsplicht van de Belgische Staat = de Staat moet de burger sociale zekerheid
garanderen door de daartoe noodzakelijke wetgeving uit te vaardigen
o In principe: van openbare orde
o Uitzonderingen
- Verjaring van de terugvordering van onverschuldigde prestaties = van
dwingend recht → reden: dient slechts belangen van de betrokken sociaal
verzekerden
- Wetsbepalingen die de rechten vaststellen van de sociaal verzekerde of de in
zijn rechten gesubrogeerde SZ-instellingen tegen aansprakelijke derden → niet
van openbare orde én niet van dwingend recht
Algemeen (art. 23 Gw.: bevoegde wetgever)
o Delegatie aan Koning mogelijk
- Omschreven: wetgever moet de grenzen voor de uitoefening bepalen
- Criteria: zoveel mogelijk handvaten geven om rekening mee te houden
o Instelling of beheerscomité: in sommige wetgeving wordt bepaald dat de SZ-instelling
of het beheerscomité van de SZ-instelling
o Omzendbrieven
- Discretionaire bevoegdheid
- BS
3.1 Bevoegde wetgever
EU « lidstaten
o Lidstaten
- Fundamentele beginselen
- Unierecht eerbiedigen
Vb. Interne markt en vrij verkeer: arbeidsongevallenwetgeving aanpassen aan
EU verzekeringsrichtlijnen
Vb. Mededingingsrecht verhindert nationale wetgevers niet om met
verminderingen van socialeverzekeringsbijdragen de tewerkstelling aan te
zwengelen, maar verbiedt hen wel om die verminderingen voor te behouden
voor de sectoren van het bedrijfsleven die meer dan andere de druk van de
internationale concurrentie ondervinden
o EU: niet zo veel regelgevende bevoegdheden op vlak van SZ
- LS ondersteunen en hun optreden aanvullen
- Het EU Parlement en de Raad kunnen d.m.v. richtlijnen minimumvoorschriften
vastsellen die geleidelijk van toepassing zullen worden
- EU Commissie bevordert samenwerking tussen LS: adviezen, overleg,…
- Aanbeveling 8 november 2019 = EU-Socialebeschermingsaanbeveling
» Doel: bijdragen tot een betere sociale bescherming van vnl. atypische
WN’s en zelfstandigen
» Niet bindend: verzoekt LS om te streven dat alle WN’s, ambtenaren en
zelfstandigen zijn aangesloten bij een SZ-regeling voor elk van de
sociale risico’s waarop de aanbeveling van toepassing is
5
SOCIALEZEKERHEIDSRECHT
MODULE 1: INLEIDING
Wetgeving: zie syllabus p.6-16
Examen
o Theorie
o Casussen oplossen a.d.h.v. enkel wetgeving
o Tip: zeker oefenen voor de casus !
o Examenvragen aan einde van de slides: enkel deze vragen komen op het examen
Socialezekerheidsrecht = het geheel van de grondrechtnormen die de staten verplichten
socialezekerheidsregelingen in te richten, enerzijds, en de nationale wetsbepalingen waarmee
staten die verplichting nakomen, anderzijds
1. Begrip sociale zekerheid
1.1 Sociale zekerheid als toestand
Toestand
o Zekerheid = toestand van een zaak of persoon die buiten gevaar verkeert of beveiligd
is tegen verlies
o Sociaal: bescherming tegen menselijke schade → 2 soorten
- Individuele schade = schade aan de mens zelf: kan elk van ons overkomen
- Gereflecteerde schade = schade die individuen onrechtstreeks treft: dus niet
rechtstreeks, maar we hebben wel de weerslag
Vb. jonge kinderen hebben kan ertoe leiden dat als ze ziek zijn dat je thuis moet
blijven en niet kan gaan werken; partner; familieleden;…
o Oorzaken en vormen
- Ontoereikend inkomen
- Gezondheidsschade of welzijnsverlies
- Verlies van arbeidsinkomen of verdienvermogen = de capaciteit om te werken
en iets te verdienen
- Onvolwaardige deelname aan het maatschappelijk leven
Vb. personen met een handicap
1.2 Sociale zekerheid in de instrumentele betekenis
Sociale zekerheid – instrumenteel = geheel van instrumenten, instellingen, regelingen en
middelen waarmee de wetgever de toestand van de SZ nastreeft → vereist om ervoor te
zorgen dat we sociaal zeker kunnen zijn
O.m. recht socialezekerheidsrecht
o Wettelijk: OH moet dit regelen = taak van publiek belang
o Buitenwettelijk: vb. WG kan aanvullende SZ inrichten
1
,2025-2026 Sharmeen Van Noten
Socialezekerheidsprestaties
o In natura = je krijgt SZ zonder tegenprestatie
Vb. gratis gezondheidszorg in het VK, materiële opvang van asielzoekers
o In speciën = uitkeringen
Doelstellingen
o Preventie: SZ-recht kent aan elk persoon die voldoet aan wettelijk vastgelegde vw’en
een subjectief recht op SZ-prestaties toe → in eerste instantie streven naar preventie
van menselijke schade
Vb. tandarts wordt terugbetaald door de mutualiteit, gaatjes voorkomen
o Herstel: slachtoffer terugbrengen naar de toestand van voor de schade
Vb. kunsttand
o Vergoeding: wanneer menselijke schade niet kan worden voorkomen of hersteld
Vergoedingsvormen → nooit volledig dekkend
o Inkomensvervanging = je krijgt een inkomen in plaats van het inkomen dat is
weggevallen
o Minimuminkomen
- Onder aftrek van de bestaansmiddelen
- Vb. je hebt geen inkomen of je werkt wel maar tegen een heel laag loon
o Inkomensaanvulling = je hebt een inkomen en dit wordt aangevuld
- Arbeidsinkomen, inkomensvervangende uitkering of uitkering die bestaat in de
toekenning van een minimuminkomen, wordt aangevuld als burgers worden
geconfronteerd met bepaalde uitgaven als gevolg van een erkend sociaal risico
- Vb. je hebt kinderen en krijgt gezinsbijslag
- Vb. je gaat naar de oogarts en daardoor moet je je normaal inkomen besteden
aan iets dat je menselijke schade zou bezorgen
Wetgever beperkt de hoogte van de uitkeringen: personen die worden getroffen door
verschillende sociale risico’s, mogen niet beperkt de socialezekerheidsprestaties (onbeperkt)
cumuleren.
Vb. Een werkloze WN die AOG wordt als gevolg van een verkeersongeval, kan niet tegelijk
een werkloosheids- én arbeidsongeschiktheidsuitkeringen genieten.
2. Grondrecht op sociale zekerheid
Socialezekerheidsplicht
o Internationale en Europese normen: IAO-verdragen1, Raad van Europa2,…
- Doel: minimumstandaarden d.m.v. wetgeving
- Open of minimumnormen: weinig of geen richtlijnen voor de BE wetgever → de
grondrechtnomen geven de BE Staat verschillende mogelijkheden om te
voldoen aan SZ-plicht en geeft ook vrijheid om begrippen en regels met eigen
wetgeving nader inhoud te geven
- Alleen kennelijke onredelijke maatregelen
- Verbindend: verdragspartijen moeten er minstens aan voldoen, meer mag altijd
1
Internationale Arbeidsorganisatie maak verdragen rond arbeid en sociale zekerheid
2
Raad van Europa (RvE) heeft een Europees Sociaal Handvest
2
,2025-2026 Sharmeen Van Noten
- Vb. overlevingspensioenen kon je voor de regering Du Rupo (2011) krijgen
vanaf 45 jaar, deze leeftijd is opgetrokken tot meer dan 50 jaar en Bart De
Wever heeft zelfs de regel ingevoerd dat je het maar kan krijgen op het moment
dat je ook je ouderspensioen kan krijgen
- Geen rechtstreekse werking
- Politieke controle → sanctie bij niet-naleving: met politieke druk de staat ertoe
aansporen de verbintenissen na te leven (betekent niet dat de BE Staat zich
zomaar kan onttrekken aan zijn SZ-plicht)
o Art. 23 Gw.
- Verplicht de BE regelgevers om onder meer het recht op sociale zekerheid,
sociale bijstand en gezinsbijslagen te waarborgen en de voorwaarden voor de
uitoefening ervan te bepalen → beperking van die rechten: legaliteit, legitimiteit
en proportionaliteit
- Geen subjectieve socialezekerheidsrechten: GwH houdt bij de beoordeling van
de verenigbaarheid van een wettelijke maatregel met art. 23 Gw. rekening met
alle wettelijke bepaingen die het recht een menswaardig leven te leiden beogen
te waarborgen
- Legaliteitsbeginsel, maar machtiging toegelaten: parlement (wetgever) moet dit
doen, maar kan machtiging geven aan de UM om bepaalde regels uit te werken
- Waarborgt het recht op SZ: procedure d.m.v. dwangbevel tot invordering van
onbetaalde SZ-bijdragen doet geen afbreuk aan het recht op SZ → een daarop
betrekking hebbende wetsbepaling kan het bij art. 23 Gw. gewaarborgde recht
op SZ + het uit die GW-bepaling vloeiende standstillbeginsel niet schenden
Recht op een ongestoord genot van uitkeringen (1ste Aanvullend Protocol bij EVRM)
o Socialezekerheidsuitkeringen + socialebijstandsuitkering = eigendom
o EHRM: vermindering of opheffing van een SZ-recht is geen beroving van eigendom en
ook geen beperking van het gebruik van eigendom: als zo’n maatregel bij wet wordt
genomen, moet wel worden nagegaan of het geen inbreuk is op het principiële recht
op het ongestoord genot van een socialezekerheidsuitkering
o Bescherming van verkregen uitkeringen3 en uitkeringsverwachtingen4
o Wetswijziging niet verboden: verstoring van genot van uitkeringen → voorwaarden
- Bij wet: voortvloeien uit wetsbepaling, rechtsregel
- In het algemeen belang
- Redelijk en evenredig: in verhouding met nagestreefde doel + geen kennelijk
onredelijke gevolgen voor de bevolking of bepaalde groepen
o Ruime beoordelingsvrijheid: nationale wetgevers zijn beter geplaatst dan EHRM om te
oordelen of het algemeen beang bepaalde maatregelen vereist → EHRM eerbiedigt de
door een nationale wetgever gemaakte beleidskeuzes, tenzij manifest zonder redelijke
grondslag
o Bedrag van de uitkering kan worden verminderd i.f.v. economish welzijn van het land
Vb. vermindering van uitkeringen o.w.v. budgettaire noodwendigheden is een legitieme
maatregel
3
Verkregen uitkeringen/recht = een reeds toegekende uitkering, ook al zou het recht erop volgens de
geldende wetgeving kunnen worden herroepen onder bepaalde voorwaarden of een uitkering die het
voorwerp vormt van een afdwingbare aanspraak.
4
Uitkeringsverwachtingen = een uitkering waarvan je legitiem kan verwachten dat je ze zal krijgen.
3
,2025-2026 Sharmeen Van Noten
o Zolang er geen aantasting is van de kern van een toegekende of legitiem te verwachten
uitkering en men niet beroofd wordt van zijn bestaansmiddelen, is het EHRM met niet
snel geneigd om schending van recht op ongestoord uitkeringsgenot vast te stellen
Vb. inmenging in uitkeringsgenot is ongeoorloofd, als een beperkt aantal gerechtigden
wordt getroffen op een excessief harde wijze en de betrokkenen hun reeds jarenlang
genoten uitkering volledig of voor een groot deel verliezen
Gelijkheid en niet-discriminatie (art. 10-11 Gw. + art. 14 EVRM + art. 1 Protocol bij EVRM)
o (niet-)vergelijkbaar → (on)gelijk: vergelijkbare situaties gelijk behandelen
o Verschil in behandeling: berusten op een objectief criterium + redelijk verantwoord
o Discretionaire bevoegdheid
o Kennelijke onredelijkheid
o Schending indien er geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de
aangewende middelen en het beoogde doel
o EHRM: gelijkheidsbeginsel enkel toegepassen op materies en aangelegenheden die
vallen onder het toepassingsgebied → discriminatieverbod is niet enkel van toepassing
op zaken die EVRM regelt, ook op 1ste aanvullend protocol
Vb. Engelse wetgeving zorgt ervoor dat pensioenen worden geïndexeerd, maar ze
deden dit enkel voor mensen die woonden in Engeland. Britten die naar het buitenland
gingen wonen dan werd het niet geïndexeerd.
Standstill (art. 23 Gw.)
o Geen ARB: grondslag in (inter)nationale recht
o GwH: uit art. 23 Gw. kan niet worden afgeleid dat het recht op SZ in België geleidelijk
aan op een hoger niveau moet worden gebracht
o Er mag geen aanzienlijke achteruitgang zijn t.o.v. de laatste wetgeving zonder reden
van algemeen belang
- Recht op SZ houdt niet alleen in dat er een bepaalde vorm en niveau van SZ
moet zijn, maar ook dat men het niet kan afbreken
- Achteruitgang (vermindering van bescherming) is toegelaten, maar enkel
binnen bepaalde grenzen
- Als de achteruitgang wel aanzienlijk is moeten we nagaan of het redelijk
verantwoord is door een motief van algemeen belang: de maatregel moet
kunnen bijdragen tot het verwezenlijken van de doelstelling van algemeen
belang op het ogenblik dat de SZ achteruit gaat
o GwH: ruime beoordelingsmarge → evt. overheidsaansprakelijkheid: indien kennelijk
onredelijk (rekeninghoudend of er wel of geen sociaal overleg heeft plaatsgevonden)
Examen: welke verplichtingen legt artikel 23 Gw. op? Socialezekerheidswetgeving, standstill,
maar uit dit artikel volgt geen verplichting tot gelijke behandeling !
4
, 2025-2026 Sharmeen Van Noten
3. Socialezekerheidswetgeving
Socialezekerheidsplicht van de Belgische Staat = de Staat moet de burger sociale zekerheid
garanderen door de daartoe noodzakelijke wetgeving uit te vaardigen
o In principe: van openbare orde
o Uitzonderingen
- Verjaring van de terugvordering van onverschuldigde prestaties = van
dwingend recht → reden: dient slechts belangen van de betrokken sociaal
verzekerden
- Wetsbepalingen die de rechten vaststellen van de sociaal verzekerde of de in
zijn rechten gesubrogeerde SZ-instellingen tegen aansprakelijke derden → niet
van openbare orde én niet van dwingend recht
Algemeen (art. 23 Gw.: bevoegde wetgever)
o Delegatie aan Koning mogelijk
- Omschreven: wetgever moet de grenzen voor de uitoefening bepalen
- Criteria: zoveel mogelijk handvaten geven om rekening mee te houden
o Instelling of beheerscomité: in sommige wetgeving wordt bepaald dat de SZ-instelling
of het beheerscomité van de SZ-instelling
o Omzendbrieven
- Discretionaire bevoegdheid
- BS
3.1 Bevoegde wetgever
EU « lidstaten
o Lidstaten
- Fundamentele beginselen
- Unierecht eerbiedigen
Vb. Interne markt en vrij verkeer: arbeidsongevallenwetgeving aanpassen aan
EU verzekeringsrichtlijnen
Vb. Mededingingsrecht verhindert nationale wetgevers niet om met
verminderingen van socialeverzekeringsbijdragen de tewerkstelling aan te
zwengelen, maar verbiedt hen wel om die verminderingen voor te behouden
voor de sectoren van het bedrijfsleven die meer dan andere de druk van de
internationale concurrentie ondervinden
o EU: niet zo veel regelgevende bevoegdheden op vlak van SZ
- LS ondersteunen en hun optreden aanvullen
- Het EU Parlement en de Raad kunnen d.m.v. richtlijnen minimumvoorschriften
vastsellen die geleidelijk van toepassing zullen worden
- EU Commissie bevordert samenwerking tussen LS: adviezen, overleg,…
- Aanbeveling 8 november 2019 = EU-Socialebeschermingsaanbeveling
» Doel: bijdragen tot een betere sociale bescherming van vnl. atypische
WN’s en zelfstandigen
» Niet bindend: verzoekt LS om te streven dat alle WN’s, ambtenaren en
zelfstandigen zijn aangesloten bij een SZ-regeling voor elk van de
sociale risico’s waarop de aanbeveling van toepassing is
5
