Operationeel Management
TABLE OF CONTENTS
HOOFDSTUK 1: INLEIDING ............................................................................................................................. 3
DOEL PRODUCTIE EN LOGISTIEK MANAGEMENT............................................................................................................ 3
OPERATING SYSTEM COMPONENTS ............................................................................................................................ 3
Uitrusting ...................................................................................................................................................... 4
Components .................................................................................................................................................. 4
PRODUCTEN EN DIENSTEN ........................................................................................................................................ 4
TRANSFORMATIEPROCES VAN INPUTS NAAR OUTPUTS .................................................................................................... 6
GLOBALISERING...................................................................................................................................................... 7
INDUSTRIELE SECTOR ............................................................................................................................................... 7
Enkele observaties ......................................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 1: VOORRAADBEHEER – WET VAN LITTLE .................................................................................. 9
VOORRAADBEHEER OVERZICHT ................................................................................................................................. 9
Componenten van een voorraadsysteem .................................................................................................... 12
Voorraadmodel ........................................................................................................................................... 13
WET VAN LITTLE................................................................................................................................................... 18
Process Throughput (TH) ............................................................................................................................. 19
Work-In-Process (WIP) ................................................................................................................................ 19
ABC Analyse................................................................................................................................................. 22
HOOFDSTUK 2: VOORRAADBEHEER – DETERMINISTISCHE MODELLEN ......................................................... 23
EOQ - AANKOOPMODEL 1 PRODUCT (ZAAGTANDMODEL) ............................................................................................ 24
EOQ: MEERDERE PRODUCTEN - GEZAMENLIJK BESTELLEN ............................................................................................. 32
EPQ: PRODUCTIE ................................................................................................................................................. 34
HOEVEELHEIDSKORTINGEN BIJ VASTE BESTELGROOTTE .................................................................................................. 37
EOI: vast bestelinterval................................................................................................................................ 40
DETERMINISTISCHE DYNAMISCHE VOORRAADMODELLEN............................................................................................... 42
Dynamische ordergroottemodellen (heuristieke modellen) ........................................................................ 43
HOOFDSTUK 2: VOORRAADBEHEER – STOCHASTISCHE MODELLEN .............................................................. 54
EENMALIGECYCLUS ............................................................................................................................................... 54
MEERDERE BESTELCYCLI MET VERLOREN VERKOOP....................................................................................................... 58
MEERDERE BESTELCYCLI MET RECUPEREERBARE VERKOOP ............................................................................................. 60
DE KOSTEN VAN EEN STOCKBREUK ZIJN NIET GEKEND ................................................................................................... 71
VOORRAADPOLITIEK MET VAST BESTELINTERVAL ......................................................................................................... 77
HOOFDSTUK 3: MASTER PRODUCTION SCHEDULE ....................................................................................... 80
MASTER PRODUCTION SCHEDULE ............................................................................................................................ 80
AVAILABLE TO PROMISE ......................................................................................................................................... 85
FINAAL ASSEMBLAGEPLAN (FAS) ............................................................................................................................. 87
DISTRIBUTIEBEHOEFTEPLANNING ................................................................................................................... 89
MATERIAAL BEHOEFTE PLANNING ............................................................................................................... 90
INLEIDING ........................................................................................................................................................... 90
MRP-REGISTRATIES .............................................................................................................................................. 98
HET SYSTEEM GEBRUIKEN ....................................................................................................................................... 99
,Operationeel Management
HOOFDSTUK 4: GEDETAILLEERDE PRODUCTIEPLANNING TEGEN EINDIGE CAPACITEIT ................................112
INLEIDING: CAPACITEITSGEORIËNTEERDE PLANNING ................................................................................................... 112
PROBLEEMSTELLING ............................................................................................................................................ 113
THEORY OF CONSTRAINTS (TOC) ........................................................................................................................... 115
OEFENINGEN BIJ DEEL IV: ZELF ............................................................................................................................. 130
HOOFDSTUK 5: DOORLOOPTIJD ALS PRESTATIEMAATSTAF EN KERNBEGRIP IN HET PLANNINGSGEBEUREN131
INLEIDING ......................................................................................................................................................... 131
EEN INLEIDEND VOORBEELD .................................................................................................................................. 134
SCHATTING VAN DE DOORLOOPTIJD VOOR EEN BASIS-FLOW- SYSTEEM: ÉÉN RESOURCE, ÉÉN FLOW ...................................... 138
ENKELE FUNDAMENTELE OBSERVATIES UIT DE FLOW-THEORIE ...................................................................................... 142
VARIABILITEIT EN DOORLOOPTIJD ........................................................................................................................... 147
SCHATTING VAN DE DOORLOOPTIJD: MEERDERE BEWERKINGEN .................................................................................... 150
DOORLOOPTIJDEN EN BEPERKTE BUFFERS ................................................................................................................. 153
OEFENINGEN BIJ DEEL V: ZELF .............................................................................................................................. 154
HOOFDSTUK 6: LEAN OPERATIONS .............................................................................................................155
INLEIDING ......................................................................................................................................................... 155
JIT BASISTECHNIEKEN ........................................................................................................................................... 160
VERBANDEN MET ANDERE FUNCTIES BINNEN PRODUCTIE ............................................................................................. 166
,Operationeel Management
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Operations Management = het ontwerp, de operatie en de verbetering van systemen die
ervoor zorgen dat een onderneming haar primaire goederen en diensten kan creëren en
afleveren.
DOEL PRODUCTIE EN LOGISTIEK MANAGEMENT
Goederen en diensten op de markt brengen,
- Overeenkomstig de marktvereisten,
- Met de gevraagde kwaliteitseigenschappen
- Aan competitieve prijzen,
- Zo efficiënt mogelijk (= zo weinig mogelijk verspilling van middelen),
- En op het gepaste tijdstip (= te laat is niet goed, je voldoet dan niet aan de vereiste)
è Dit gebeurt via een ganse reeks transformatieprocessen (operations) van input naar
output
Productiesysteem = een productiesysteem gebruikt middelen om inputs om te zetten
(transformeren) in gewenste outputs
- Alles wat niet gewenst is, is niet efficiënt (verliezen van water, veel afval...)
Voorbeeld: lesgeven
- Input: leerkrachten, lokalen, handboeken, studenten (= wat komt er binnen)
- Output: afgestudeerde studenten (= wat gaat er naar buiten)
- Klant: ouders, de genieter (studenten) è je baseert de processen op de klant
Voorbeelden transformatie:
- Fysisch – productie
- Locatie – transport
- Ruil – retailing
- Opslag – warehousing (magazijn)
- Fysiologisch – gezondheidszorg
- Informatie – telecommunicatie
OPERATING SYSTEM COMPONENTS
Een transformatieproces omvat
- Uitrusting (equipment)
- Mensen (with a range of skills)
- Voorraad aan goederen
- Energie
, Operationeel Management
UITRUSTING
Machines nodig om productie mogelijk te maken
Vier belangrijke eigenschappen
- Mogelijkheden (capability)
- Capaciteit (capacity)
- Flexibiliteit (flexibility)
- Betrouwbaarheid (reliability)
Equipment – capability: wat is mogelijk met de bepaalde uitrusting?
- Kijken wat er ter beschikking wordt gesteld en wat je hier mee kan doen
Equipment – capacity:
- Hoeveelheid die de machine kan bevatten (volume)
- De hoeveelheid aan materiaal, aantal klanten, ... die verwerkt kunnen worden per
tijdsperiode (snelheid)
Equipment – flexibility: kunnen omgaan met veranderende omstandigheden zonder dat dit
invloed heeft op kosten, tijd, inzet of performantie
Equipment – reliability: waarschijnlijkheid dat een machine presteert volgens de
ontwerpspecificaties (hoe betrouwbaar is het)
COMPONENTS
Components – people: capability, capacity, flexibility, and reliability hebben ook betrekking
op mensen
Components – inventory: alles wat aangekocht wordt voor transformatie of doorverkoop, of
alles dat nodig is voor de transformatie van materialen in verkoopbare goederen
- Drie soorten: grondstoffen, goederen in bewerking (work in progress) en afgewerkte
producten
- Voorraad is duur maar bespaart ook (kosten van voorraad zijn moeilijk te bespeuren)
- Organisaties houden voorraad aan omdat het goedkoper is die te houden dan geen
voorraad te hebben.
Components – energy: een onderdeel van zowat elke operatie
PRODUCTEN EN DIENSTEN
1. Diensten zijn niet tastbaar (intangible)
2. Diensten veroorzaken interactie met de klant
3. Diensten zijn inherent heterogeen
4. Diensten zijn niet ‘houdbaar’ en tijdsafhankelijk (= je kan geen voorraad hebben)
o Het managen van een dienstenbedrijf is hierdoor moeilijker
5. Diensten worden gedefinieerd en geëvalueerd als een pakket van eigenschappen
TABLE OF CONTENTS
HOOFDSTUK 1: INLEIDING ............................................................................................................................. 3
DOEL PRODUCTIE EN LOGISTIEK MANAGEMENT............................................................................................................ 3
OPERATING SYSTEM COMPONENTS ............................................................................................................................ 3
Uitrusting ...................................................................................................................................................... 4
Components .................................................................................................................................................. 4
PRODUCTEN EN DIENSTEN ........................................................................................................................................ 4
TRANSFORMATIEPROCES VAN INPUTS NAAR OUTPUTS .................................................................................................... 6
GLOBALISERING...................................................................................................................................................... 7
INDUSTRIELE SECTOR ............................................................................................................................................... 7
Enkele observaties ......................................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 1: VOORRAADBEHEER – WET VAN LITTLE .................................................................................. 9
VOORRAADBEHEER OVERZICHT ................................................................................................................................. 9
Componenten van een voorraadsysteem .................................................................................................... 12
Voorraadmodel ........................................................................................................................................... 13
WET VAN LITTLE................................................................................................................................................... 18
Process Throughput (TH) ............................................................................................................................. 19
Work-In-Process (WIP) ................................................................................................................................ 19
ABC Analyse................................................................................................................................................. 22
HOOFDSTUK 2: VOORRAADBEHEER – DETERMINISTISCHE MODELLEN ......................................................... 23
EOQ - AANKOOPMODEL 1 PRODUCT (ZAAGTANDMODEL) ............................................................................................ 24
EOQ: MEERDERE PRODUCTEN - GEZAMENLIJK BESTELLEN ............................................................................................. 32
EPQ: PRODUCTIE ................................................................................................................................................. 34
HOEVEELHEIDSKORTINGEN BIJ VASTE BESTELGROOTTE .................................................................................................. 37
EOI: vast bestelinterval................................................................................................................................ 40
DETERMINISTISCHE DYNAMISCHE VOORRAADMODELLEN............................................................................................... 42
Dynamische ordergroottemodellen (heuristieke modellen) ........................................................................ 43
HOOFDSTUK 2: VOORRAADBEHEER – STOCHASTISCHE MODELLEN .............................................................. 54
EENMALIGECYCLUS ............................................................................................................................................... 54
MEERDERE BESTELCYCLI MET VERLOREN VERKOOP....................................................................................................... 58
MEERDERE BESTELCYCLI MET RECUPEREERBARE VERKOOP ............................................................................................. 60
DE KOSTEN VAN EEN STOCKBREUK ZIJN NIET GEKEND ................................................................................................... 71
VOORRAADPOLITIEK MET VAST BESTELINTERVAL ......................................................................................................... 77
HOOFDSTUK 3: MASTER PRODUCTION SCHEDULE ....................................................................................... 80
MASTER PRODUCTION SCHEDULE ............................................................................................................................ 80
AVAILABLE TO PROMISE ......................................................................................................................................... 85
FINAAL ASSEMBLAGEPLAN (FAS) ............................................................................................................................. 87
DISTRIBUTIEBEHOEFTEPLANNING ................................................................................................................... 89
MATERIAAL BEHOEFTE PLANNING ............................................................................................................... 90
INLEIDING ........................................................................................................................................................... 90
MRP-REGISTRATIES .............................................................................................................................................. 98
HET SYSTEEM GEBRUIKEN ....................................................................................................................................... 99
,Operationeel Management
HOOFDSTUK 4: GEDETAILLEERDE PRODUCTIEPLANNING TEGEN EINDIGE CAPACITEIT ................................112
INLEIDING: CAPACITEITSGEORIËNTEERDE PLANNING ................................................................................................... 112
PROBLEEMSTELLING ............................................................................................................................................ 113
THEORY OF CONSTRAINTS (TOC) ........................................................................................................................... 115
OEFENINGEN BIJ DEEL IV: ZELF ............................................................................................................................. 130
HOOFDSTUK 5: DOORLOOPTIJD ALS PRESTATIEMAATSTAF EN KERNBEGRIP IN HET PLANNINGSGEBEUREN131
INLEIDING ......................................................................................................................................................... 131
EEN INLEIDEND VOORBEELD .................................................................................................................................. 134
SCHATTING VAN DE DOORLOOPTIJD VOOR EEN BASIS-FLOW- SYSTEEM: ÉÉN RESOURCE, ÉÉN FLOW ...................................... 138
ENKELE FUNDAMENTELE OBSERVATIES UIT DE FLOW-THEORIE ...................................................................................... 142
VARIABILITEIT EN DOORLOOPTIJD ........................................................................................................................... 147
SCHATTING VAN DE DOORLOOPTIJD: MEERDERE BEWERKINGEN .................................................................................... 150
DOORLOOPTIJDEN EN BEPERKTE BUFFERS ................................................................................................................. 153
OEFENINGEN BIJ DEEL V: ZELF .............................................................................................................................. 154
HOOFDSTUK 6: LEAN OPERATIONS .............................................................................................................155
INLEIDING ......................................................................................................................................................... 155
JIT BASISTECHNIEKEN ........................................................................................................................................... 160
VERBANDEN MET ANDERE FUNCTIES BINNEN PRODUCTIE ............................................................................................. 166
,Operationeel Management
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Operations Management = het ontwerp, de operatie en de verbetering van systemen die
ervoor zorgen dat een onderneming haar primaire goederen en diensten kan creëren en
afleveren.
DOEL PRODUCTIE EN LOGISTIEK MANAGEMENT
Goederen en diensten op de markt brengen,
- Overeenkomstig de marktvereisten,
- Met de gevraagde kwaliteitseigenschappen
- Aan competitieve prijzen,
- Zo efficiënt mogelijk (= zo weinig mogelijk verspilling van middelen),
- En op het gepaste tijdstip (= te laat is niet goed, je voldoet dan niet aan de vereiste)
è Dit gebeurt via een ganse reeks transformatieprocessen (operations) van input naar
output
Productiesysteem = een productiesysteem gebruikt middelen om inputs om te zetten
(transformeren) in gewenste outputs
- Alles wat niet gewenst is, is niet efficiënt (verliezen van water, veel afval...)
Voorbeeld: lesgeven
- Input: leerkrachten, lokalen, handboeken, studenten (= wat komt er binnen)
- Output: afgestudeerde studenten (= wat gaat er naar buiten)
- Klant: ouders, de genieter (studenten) è je baseert de processen op de klant
Voorbeelden transformatie:
- Fysisch – productie
- Locatie – transport
- Ruil – retailing
- Opslag – warehousing (magazijn)
- Fysiologisch – gezondheidszorg
- Informatie – telecommunicatie
OPERATING SYSTEM COMPONENTS
Een transformatieproces omvat
- Uitrusting (equipment)
- Mensen (with a range of skills)
- Voorraad aan goederen
- Energie
, Operationeel Management
UITRUSTING
Machines nodig om productie mogelijk te maken
Vier belangrijke eigenschappen
- Mogelijkheden (capability)
- Capaciteit (capacity)
- Flexibiliteit (flexibility)
- Betrouwbaarheid (reliability)
Equipment – capability: wat is mogelijk met de bepaalde uitrusting?
- Kijken wat er ter beschikking wordt gesteld en wat je hier mee kan doen
Equipment – capacity:
- Hoeveelheid die de machine kan bevatten (volume)
- De hoeveelheid aan materiaal, aantal klanten, ... die verwerkt kunnen worden per
tijdsperiode (snelheid)
Equipment – flexibility: kunnen omgaan met veranderende omstandigheden zonder dat dit
invloed heeft op kosten, tijd, inzet of performantie
Equipment – reliability: waarschijnlijkheid dat een machine presteert volgens de
ontwerpspecificaties (hoe betrouwbaar is het)
COMPONENTS
Components – people: capability, capacity, flexibility, and reliability hebben ook betrekking
op mensen
Components – inventory: alles wat aangekocht wordt voor transformatie of doorverkoop, of
alles dat nodig is voor de transformatie van materialen in verkoopbare goederen
- Drie soorten: grondstoffen, goederen in bewerking (work in progress) en afgewerkte
producten
- Voorraad is duur maar bespaart ook (kosten van voorraad zijn moeilijk te bespeuren)
- Organisaties houden voorraad aan omdat het goedkoper is die te houden dan geen
voorraad te hebben.
Components – energy: een onderdeel van zowat elke operatie
PRODUCTEN EN DIENSTEN
1. Diensten zijn niet tastbaar (intangible)
2. Diensten veroorzaken interactie met de klant
3. Diensten zijn inherent heterogeen
4. Diensten zijn niet ‘houdbaar’ en tijdsafhankelijk (= je kan geen voorraad hebben)
o Het managen van een dienstenbedrijf is hierdoor moeilijker
5. Diensten worden gedefinieerd en geëvalueerd als een pakket van eigenschappen
