Week 1
De behoefte om erbij te horen
Behoefte om erbij te horen is de drijfveer om positieve sociale relaties aan te gaan en te
behouden. Relaties met een gevoel van veiligheid.
Baby:
• 8 weken → sociale lach, protoconversaties (wederzijdse interacties). Als ouder
niet reageert ontstaat er stress.
Later ontstaat er ook herkenning en weten bij wie ze willen horen.
• Imitatie als uiting van erbij willen horen
1 jaar → vaker bekende dan onbekende, vaker aardige dan afstandelijke en vaker
in real life dan op een scherm.
• 21 maanden → rekening houden met karakter persoon en mening hierover.
• 2 jaar → voorkeur voor naar wie pro-sociaal gedragen.
• 5 jaar → vaker eigen belang aten gaan voor een ander (dan op 4 jarige leeftijd).
Torrens & Kartner → relatie tussen imitatie en prosociale gedrag is gedreven door
sociale verbondenheid.
Over & Carpenter → poppetje samen zien is meer kans op helpen.
Moore → meer delen bij vrienden en meer prosociaal gedrag bij vrienden.
Conflicten bij kleuters tussen vrienden minder intens en sneller opgelost dan bij niet-
vrienden.
Basisschoolkinderen uiten minder boosheid bij vrienden dan bij ouders.
Sociale exclusie
Sociale exclusie treeft op wanneer we ergens niet bij mogen horen, hier reageren wij
heftig op als sociaal mens.
Williams: bal, overgooien in game, wordt na een tijdje niet meer naar jou gegooid. Dit
heeft invloed op:
- Stemming (omlaag)
- Zelfwaardering (omlaag)
- Cognitieve prestaties (omlaag)
- Gedrag
Buitengesloten worden terwijl er een verwachte interactie is → herstelgedrag: positiefs
willen doen om er weer bij te horen.
1
,Exclusie kan met onbekende tot agressie leiden, hoeft niet tot uiting te komen bij
persoon verantwoordelijk voor agressie, maar kan ook in het algemeen tot uiting
komen. Gevolgen sociale exclusie en behoeften die bedreigd worden:
• Behoefte op erbij te horen
• Behoefte aan positief zelfbeeld
• Gevoel van controle
• Betekenisvol bestaan
Sociale exclusie in hersenen is gelijk aan fysieke pijn, dit is ook door ongeziene andere
(achter de computer). Ook als het kan toegeschreven worden aan externe oorzaken,
zelfs als gerandomiseerd. Ook als we worden buitengesloten door outgroup waar we
niet eens bij willen horen.
Sociale vigilantie
Sociale aandacht = a sustained orientation towards conspecifics.
Facial expressions:
• Survival, attachment, threat detection
• Darwin → universeel, human emotions
• Ekman → 6 basis emoties
• Cross-culturele 6 universele emoties
Fearful = indicating presence of threat different from expresser.
Angry = expresser is direct threat to observer → amygdala activiteit: damage →
impairment to draw and recognize fearful faces. Weten wel wat angst is. Amygdala
processes information from wide open eyes, lesion impairs eye fixation, simple
instructions reverse this.
Fearful faces can alter threshold for visual detection and increase visual field and eye
aperture.
• Appetitive → approach response
• Aversive → avoidance response (more with angry person)
Dopamine
Motivation = a state that energizes, directs and sustains behavior
• Cause of behavior
• Latency and intensity of behavior
• Drives persistence of behavior
Motivation to perform is driven by expectation of receiving a reward: positive reinforcers
→ pleasure upon receipt:
2
, • Primary rewards = innate reward (promote fitness)
• Secondary rewards = acquire reward value via learning (money, association)
Greatest source of dopamine in brain = substantia nigra and VTA (reaches into different
brain areas). Dopamine pleasure hypothesis → Nacc is pleasure center of the brain.
→ Dopamine depletion does not reduce hedonic reactions to receipt of reward
(facial liking reactions). L-dopa increases motivations but not pleasure, deep
brain stimulation of Nacc produces motivation but not pleasure.
Dopamine is key for wanting, not liking.
Opiod but not dopamine receptor stimulation increases liking reactions. Ventral
pallidum lesion causes loss of liking and induces disgust (not dopaminergic areas).
Dopamine as reward prediction error. Dopamine neurons encode prediction of reward.
PE = actual – expected reward
- + better than expected
- O same as expected
- - worse than expected
Social stimuli are experienced as rewarding
1. Social stimuli acquire their reward value from pairing with primary rewards.
2. Social stimuli are intrinsically rewarding
Dopamine drives learning about (social) stimuli.
Basisbehoeftes
3 psychologische basisbehoeftes:
1. Autonomie
2. Competentie
3. Verbondenheid
Groeiproces in richting van goed functioneren:
1. Uitbreiding van zelf, kansen en mogelijkheden. Gezonde integratie van zelf
(intrapsychische integratie) en met anderen.
2. Groeiproces kan pas goed verlopen als aan basisbehoeften voldaan wordt.
3. Niet bevredigd of frustratie?
4. Motivatie, geven ze ons richting en aanzetting tot actie
Bevrediging Frustratie
Autonomie willen moeten
Competentie kunnen falen
Verbondenheid connectie exclusie
3
De behoefte om erbij te horen
Behoefte om erbij te horen is de drijfveer om positieve sociale relaties aan te gaan en te
behouden. Relaties met een gevoel van veiligheid.
Baby:
• 8 weken → sociale lach, protoconversaties (wederzijdse interacties). Als ouder
niet reageert ontstaat er stress.
Later ontstaat er ook herkenning en weten bij wie ze willen horen.
• Imitatie als uiting van erbij willen horen
1 jaar → vaker bekende dan onbekende, vaker aardige dan afstandelijke en vaker
in real life dan op een scherm.
• 21 maanden → rekening houden met karakter persoon en mening hierover.
• 2 jaar → voorkeur voor naar wie pro-sociaal gedragen.
• 5 jaar → vaker eigen belang aten gaan voor een ander (dan op 4 jarige leeftijd).
Torrens & Kartner → relatie tussen imitatie en prosociale gedrag is gedreven door
sociale verbondenheid.
Over & Carpenter → poppetje samen zien is meer kans op helpen.
Moore → meer delen bij vrienden en meer prosociaal gedrag bij vrienden.
Conflicten bij kleuters tussen vrienden minder intens en sneller opgelost dan bij niet-
vrienden.
Basisschoolkinderen uiten minder boosheid bij vrienden dan bij ouders.
Sociale exclusie
Sociale exclusie treeft op wanneer we ergens niet bij mogen horen, hier reageren wij
heftig op als sociaal mens.
Williams: bal, overgooien in game, wordt na een tijdje niet meer naar jou gegooid. Dit
heeft invloed op:
- Stemming (omlaag)
- Zelfwaardering (omlaag)
- Cognitieve prestaties (omlaag)
- Gedrag
Buitengesloten worden terwijl er een verwachte interactie is → herstelgedrag: positiefs
willen doen om er weer bij te horen.
1
,Exclusie kan met onbekende tot agressie leiden, hoeft niet tot uiting te komen bij
persoon verantwoordelijk voor agressie, maar kan ook in het algemeen tot uiting
komen. Gevolgen sociale exclusie en behoeften die bedreigd worden:
• Behoefte op erbij te horen
• Behoefte aan positief zelfbeeld
• Gevoel van controle
• Betekenisvol bestaan
Sociale exclusie in hersenen is gelijk aan fysieke pijn, dit is ook door ongeziene andere
(achter de computer). Ook als het kan toegeschreven worden aan externe oorzaken,
zelfs als gerandomiseerd. Ook als we worden buitengesloten door outgroup waar we
niet eens bij willen horen.
Sociale vigilantie
Sociale aandacht = a sustained orientation towards conspecifics.
Facial expressions:
• Survival, attachment, threat detection
• Darwin → universeel, human emotions
• Ekman → 6 basis emoties
• Cross-culturele 6 universele emoties
Fearful = indicating presence of threat different from expresser.
Angry = expresser is direct threat to observer → amygdala activiteit: damage →
impairment to draw and recognize fearful faces. Weten wel wat angst is. Amygdala
processes information from wide open eyes, lesion impairs eye fixation, simple
instructions reverse this.
Fearful faces can alter threshold for visual detection and increase visual field and eye
aperture.
• Appetitive → approach response
• Aversive → avoidance response (more with angry person)
Dopamine
Motivation = a state that energizes, directs and sustains behavior
• Cause of behavior
• Latency and intensity of behavior
• Drives persistence of behavior
Motivation to perform is driven by expectation of receiving a reward: positive reinforcers
→ pleasure upon receipt:
2
, • Primary rewards = innate reward (promote fitness)
• Secondary rewards = acquire reward value via learning (money, association)
Greatest source of dopamine in brain = substantia nigra and VTA (reaches into different
brain areas). Dopamine pleasure hypothesis → Nacc is pleasure center of the brain.
→ Dopamine depletion does not reduce hedonic reactions to receipt of reward
(facial liking reactions). L-dopa increases motivations but not pleasure, deep
brain stimulation of Nacc produces motivation but not pleasure.
Dopamine is key for wanting, not liking.
Opiod but not dopamine receptor stimulation increases liking reactions. Ventral
pallidum lesion causes loss of liking and induces disgust (not dopaminergic areas).
Dopamine as reward prediction error. Dopamine neurons encode prediction of reward.
PE = actual – expected reward
- + better than expected
- O same as expected
- - worse than expected
Social stimuli are experienced as rewarding
1. Social stimuli acquire their reward value from pairing with primary rewards.
2. Social stimuli are intrinsically rewarding
Dopamine drives learning about (social) stimuli.
Basisbehoeftes
3 psychologische basisbehoeftes:
1. Autonomie
2. Competentie
3. Verbondenheid
Groeiproces in richting van goed functioneren:
1. Uitbreiding van zelf, kansen en mogelijkheden. Gezonde integratie van zelf
(intrapsychische integratie) en met anderen.
2. Groeiproces kan pas goed verlopen als aan basisbehoeften voldaan wordt.
3. Niet bevredigd of frustratie?
4. Motivatie, geven ze ons richting en aanzetting tot actie
Bevrediging Frustratie
Autonomie willen moeten
Competentie kunnen falen
Verbondenheid connectie exclusie
3
